I SA/Sz 735/05

WyrokWSA w Szczecinie2006-09-20

Skład orzekający: Zofia Przegalińska, Alicja Polańska, Marzena Kowalewska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy świadczenie emerytalne, wypłacane jako zaliczkowe zabezpieczenie środków utrzymania, które nie zostało formalnie ustalone konstytutywną decyzją administracyjną przez właściwy organ emerytalny, podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych?
Ratio decidendi
Świadczenie emerytalne, nawet jeśli nie zostało formalnie ustalone konstytutywną decyzją administracyjną, podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, jeśli zostało wypłacone po 1 stycznia 1992 r. Obowiązek podatkowy wynika z ustawy i powstaje z dniem zaistnienia zdarzenia faktycznego, a nie z dniem wydania decyzji organu podatkowego. Płatnik prawidłowo pobrał zaliczki na podatek dochodowy od wypłaconej emerytury.
Stan faktyczny
Skarżący A.B. domagał się stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004 r., argumentując, że wypłacane mu świadczenie emerytalne nie podlega opodatkowaniu, ponieważ nie zostało formalnie ustalone konstytutywną decyzją administracyjną. Organy podatkowe odmówiły stwierdzenia nadpłaty, wskazując, że płatnik (Wojskowe Biuro Emerytalne) prawidłowo pobrał zaliczki na podatek od wypłacanej emerytury. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej i ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Rozstrzygnięcie
Oddalenie skargi.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym:, Przewodniczący sędzia NSA Zofia Przegalińska Sędzia WSA Alicja Polańska (spr.) Sędzia WSA Marzena Kowalewska Protokolant st.sekr. Gabriela Porzezińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2006 r. sprawy ze skargi A.B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004 r. 1. oddala skargę, 2. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz adw. C.C. kwotę [...] powiększoną o kwotę należnego podatku od towarów i usług z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej. Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia [...] Nr [...], wydaną na podstawie przepisów art. 233 § 1 pkt 1 i art. 75 § 1 Ordynacji podatkowej, utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego z dnia [...] Nr [...], odmawiającą podatnikowi A.B. stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004 r. Z uzasadnienia tej decyzji wynika, że A.B. wnioskiem z dnia [...] wystąpił o zwrot nienależnych - jego zdaniem - zaliczek na nienależny z mocy ustawy podatek dochodowy od osób fizycznych za 2004 r. wraz z ustawowymi odsetkami, jak od zaległości podatkowych Według podatnika, nadpłata powstała wskutek niezgodnego z prawem opodatkowania przez płatnika - Wojskowe Biuro Emerytalne, otrzymanej przez niego należności w postaci zaliczkowego zabezpieczenia na poczet emerytury, do której nabył prawo w 1985 r. Podatnik wskazał również, że nie został dotychczas wydany żaden konstytutywny, prawotwórczy akt (decyzja) przez właściwy miejscowo i rzeczowo wojskowy organ emerytalny, ustalający jego prawo do emerytury nabytej z mocy ustawy. Dlatego też, według A.B., otrzymywane przez niego świadczenie emerytalne nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, gdyż nie podlegało ono zwiększeniu, ani ubruttowieniu na zasadach wynikających z przepisów art. 55 ust. 6 i ust 12 ustawy z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. Nr 80 poz. 350 ze zm.). Zdaniem podatnika, otrzymywane przez niego świadczenie pieniężne nie jest żadnym przychodem, ani dochodem z żadnego prawa majątkowego, własności, ani z żadnego stosunku prawnego. Dalej z uzasadnienia tej decyzji wynika, że Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w swojej decyzji, odmawiającej stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004 r. wskazał, że z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika jednoznacznie, że płatnik, tj Wojskowe Biuro Emerytalne, pobrał zasadnie i określił w prawidłowej wysokości podatek za 2004 r. zatem brak jest podstaw do stwierdzenia nadpłaty i zwrotu tego podatku oraz naliczenia odsetek, jak od zaległości podatkowych. W odwołaniu od tej decyzji, A.B. zarzucił organowi I instancji rażące naruszenie przepisów: art. 220 § 1, § 2, art. 222, art. 233 § 2 w zw. z art. 4, art. 6, art. 7, art. 120, art. 121 § 1, art. 123, art. 194 § 1, § 2, art. 247 § 1 pkt 2, pkt 3, pkt 5 Ordynacji podatkowej i zaskarżył decyzję w całości, wnosząc o: - uchylenie w całości z mocą ex tunc postanowienia Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego z dnia [...] nr [...] o dopuszczeniu fikcyjnych, fałszywych, poświadczających nieprawdę dokumentów informacyjnych i odrzucenie tych dowodów w całości, jako bezprzedmiotowych i fałszywych, uchylenie w całości z mocą ex tunc postanowienia Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego z dnia [...] Nr [...], jako niezgodnego z prawdą, niezgodnego i sprzecznego z jego żądaniami i skierowanie sprawy do powtórnego rozpatrzenia, gdyż nie jest on stroną postępowania administracyjno (podatkowego), o którym rozstrzyga to postanowienie, dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z następujących dokumentów urzędowych: z pisma Dowództwa Marynarki Wojennej Oddziału Kadr z dnia [...] Nr [...], z wyciągu decyzji (rozkazu) dowódcy jednostki wojskowej Bałtyckiego Dywizjonu Okrętów Pogranicza z dnia [...] Nr [...] na okoliczność, że z czynnej zawodowej służby wojskowej został zwolniony w dniu [...] i, że do tego dnia żaden organ nie ustalił i nie przyznał mu żadnej emerytury, czy renty, zobowiązanie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego do zwrotu poniesionych opłat skarbowych na rzecz skarżącego, wszczęcie i przeprowadzenie postępowania dyscyplinarnego i pociągnięcie do odpowiedzialności dyscyplinarnej J.J., pracującej w Drugim Urzędzie Skarbowym za dopuszczenie się oszustw, matactw, hipokryzji urzędniczej i prawniczej, za wydanie zaskarżonego postanowienia niezgodnie i sprzecznie z żądaniami strony, z poświadczeniem nieprawdy co do okoliczności, mających znaczenie prawne, z ośmieszeniem systemu prawnego i ustroju prawnego Rzeczypospolitej Polskiej, z naruszeniem zaufania do organów administracji podatkowej w związku z nierespektowaniem i nieuznawaniem jego podmiotowości prawnej. A.B., uzasadniając odwołanie podniósł, że od dnia [...] na mocy decyzji (rozkazu), został zwolniony z czynnej zawodowej służby wojskowej i nie zostały mu przyznane żadne prawa emerytalne, czy rentowe, gdyż -zgodnie z przepisami § 161 ust. 1 w zw. z § 155 ust 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997 r. Nr 7, poz. 38 ze zm.) "dniem zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej jest dzień określony w decyzji (rozkazie) o zwolnieniu przez dowódcę jednostki wojskowej". Podatnik podniósł ponadto, że na podstawie przepisu art. 3 ust 2 ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin (Dz. U. z 1983 r. Nr 29, poz. 139 ze zm.) "emerytem wojskowym jest żołnierz zwolniony z zawodowej służby wojskowej, który ma ustalone prawo do emerytury wojskowej" W związku z powyższym, skoro żaden organ emerytalny żołnierzy zawodowych nie objął go dożywotnim obowiązkiem wojskowego zaopatrzenia emerytalnego konstytutywną decyzją administracyjną ze stosunku prawnego z tytułu wojskowego zaopatrzenia emerytalnego do nabycia z mocy ustawy emerytury wojskowej, to wypłacane do jego rąk świadczenie pieniężne, zaliczkowo tylko zabezpieczające jego środki utrzymania, nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych za rok 2004. W swoim odwołaniu A.B. zarzucił także Naczelnikowi Drugiego Urzędu Skarbowego, iż rozpoznając wniosek z dnia [...] o zwrot pobranych przez Emerytalne Biuro Wojskowe zaliczek na poczet podatku dochodowego, przekroczył granice zawartych w nim żądań, poprzez opodatkowanie go podatkiem dochodowym od osób fizycznych za 2004 r. Dyrektor Izby Skarbowej, utrzymując w mocy decyzję organu podatkowego pierwszej instancji, odmawiającej podatnikowi stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004 r., stwierdził, że Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego wykazał, iż płatnik prawidłowo obliczył i pobrał podatek. Z pisma informującego Wojskowego Biura Emerytalnego z dnia [...] nr [...] wynika bowiem jednoznacznie, że podatnik otrzymywał emeryturę, którą płatnik w związku z wprowadzeniem powszechnego podatku dochodowego ubruttowił z dniem 1 stycznia 1992 r. Obowiązek ten wynikał z przepisu art. 55 ust 6 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych. W tej sprawie nadpłata nie występuje, gdyż płatnik zgodnie z przepisem art. 34 ust 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, od wypłaconej przez ten organ emerytury, pobrał zaliczkowo podatek i, zgodnie z ust 7 tego art., dokonał rocznego obliczenia podatku. Wykazany więc przychód, nie podlega zwolnieniu na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych. Nie zgadzając się z powyższą decyzją ostateczną, A.B. zaskarżył ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, powołując się na następujące przepisy: art. 134 § 1, §2, art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, c, pkt 2, pkt 3 i § 2, art. 200, art. 205 § 1, art. 246 § 1 pkt 1 wzw z art. 1, art. 3 § 1, art. 50 § 1, art. 52 § 1, § 2, art. 53 § 1, art. 54 § 1, art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 4, art. 52 pkt 4 "inne świadczenia" ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych i w zw z art. 120, art. 121 §1, art. 122, art. 194 § 1, § 2, § 3, art. 247 § 1 pkt 2, pkt 3, pkt 5, pkt 6, pkt 7, pkt 8 Ordynacji podatkowej oraz wniósł o: - jej uchylenie w całości i stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego z dnia [...] w przedmiocie opodatkowania go podatkiem dochodowym od osób fizycznych za 2004 r. i o odmowie stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym za rok 2004, przywrócenie sprawy w całości z mocą ex tunc do stanu poprzedniego, zgodnego z powszechnie obowiązującym prawem materialnym i nakazanie Dyrektorowi Izby Skarbowej oraz Naczelnikowi Drugiego Urzędu Skarbowego dokonania w zakreślonym terminie zwrotu potrąconych z Wojskowego Biura Emerytalnego zaliczek na poczet nienależnego z mocy ustawy podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004 r. wraz z oprocentowaniem uiszczonym, poza stosunkiem prawno-podatkowym na rzecz Drugiego Urzędu Skarbowego - Skarb Państwa lub rozstrzygnięcie, przed którym sądem i w jakim trybie skarżący może i powinien dochodzić zwrotu nienależnie uiszczonych zaliczek na poczet nienależnego, z mocy ustawy, podatku dochodowego od osób za 2004 r. wraz z oprocentowaniem, uchylenie w całości z mocą ex tunc prawomocnego postanowienia dowodowego Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego z dnia [...] dopuszczającego dowody z niekonstytutywnych i niedeklatoryjnych dokumentów poświadczających nieprawdę, zawiadomienie właściwego organu prokuratury o popełnieniu bezprawnych czynów zabronionych na szkodę min. skarżącego, w celu wszczęcia i przeprowadzenia postępowania karnego w związku z wystawianiem fikcyjnych decyzji podatkowych przez pracowników obu urzędów skarbowych, dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów urzędowych na okoliczność potwierdzenia niepowstania i nieistnienia stosunku prawno-materialnego od 1986 do 2005 r., ani stosunku prawno-podatkowego od 1986 do 2005 r. - przyznanie prawa pomocy oraz o zwrotu kosztów i opłat sądowych W obszernym uzasadnieniu skargi oraz w pismach uzupełniających skargę, skarżący ponowił zarzuty podnoszone w odwołaniu Według skarżącego, zasada wynikająca z przepisu art. 55 ust 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych miała zastosowanie jedynie do emerytur i rent, do których ustalone było prawo na dzień 1 stycznia 1992 r., przez wojskowe organy emerytalne żołnierzy zawodowych z ubezpieczenia społecznego konstytutywną decyzją administracyjną. Po tej dacie, a więc tak jak w jego przypadku, obowiązek podatkowy nie powstał i w związku z tym pobrany przez płatnika podatek dochodowy jest nadpłatą. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej nie podzielił zasadności zarzutów skargi i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W przedmiotowej sprawie organy podatkowe obu instancji prawidłowo stwierdziły, że brak jest podstaw do zwrotu pobranego przez płatnika podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004 r. na podstawie przepisów art. 72 § 1 i art. 75 § 1 Ordynacji podatkowej. Z pisma Wojskowego Biura Emerytalnego w Szczecinie z dnia [...] wynika bowiem jednoznacznie, że skarżący pobiera emeryturę. Potwierdzeniem tego jest wskazanie emerytury jako źródła przychodu w rocznym obliczeniu podatku za 2004 r. (PIT - 40A) przez Wojskowe Biuro Emerytalne. Kwestia istnienia obowiązku podatkowego po stronie skarżącego oraz zasadności potrącania przez płatnika zaliczek na podatek dochodowy wielokrotnie była już rozstrzygana przez organy podatkowe, jak też przez Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie oraz przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, min w wyrokach: z dnia 2 grudnia 1999 r. o sygn akt SA/Sz 2077/98, z dnia 12 września 2001 r. o sygn. akt SA/Sz 1880/2000, z dnia 12 września 2001 r. o sygn. akt 1882/2000, z dnia 15 stycznia 2003 r. o sygn. akt SA/Sz 2093/01, z dnia 25 stycznia 2006 r. o sygn akt I SA/Sz 618/04, w których, powołując się na unormowania przepisów art. 9 ust. 1 i art. 10 ust 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. Nr 80 poz. 350 ze zm.), składy orzekające wskazały, że przepisami tymi ustanowiono zasadę opodatkowania wszelkich emerytur, bez względu na datę nabycia do nich prawa Zasada ta, na mocy art. 52 ust. 4 cyt. ustawy nie dotyczy jedynie emerytur, które powinny być, lecz nie zostały wypłacone do dnia 31 grudnia 1991 r. Wyłączeniu z opodatkowania nie podlegają zatem świadczenia emerytalne przysługujące (należne) za okresy po tej dacie, a więc nawet i te, które wskutek błędu organu emerytalnego nie zostałyby ubruttowione. Jednak jak wynika z w/w pisma Wojskowego Biura Emerytalnego płatnik z dniem 1 stycznia 1992 r., na podstawie przepisu art. 55 ust. 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ubruttowił świadczenie emerytalne skarżącego. Skład orzekający w tej sprawie podziela stanowisko i poglądy wyrażone w wyżej wskazanych wyrokach Wskazane wyżej przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych potwierdzają, że obowiązek w podatku dochodowym wynika z przepisów ustawy - obowiązkiem podatkowym jest abstrakcyjne zobowiązanie do poniesienia ciężaru podatkowego, a zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych powstaje z dniem zaistnienia zdarzenia, tj z zaistnieniem pewnego stanu faktycznego, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania, co oznacza, że do jego powstania nie jest, jak wywodzi skarżący, wymagana decyzja organu podatkowego. Dodać też należy, że wobec zgłoszenia przez skarżącego wniosku o przeprowadzenie dowodu z załączonej do skargi i pism uzupełniających skargę dokumentacji dowodowej oraz dokumentacji okazanej na rozprawie w dniu 20 września 2006 r. z kwalifikowanych dokumentów urzędowych, na okoliczność potwierdzenia niepowstania i nieistnienia stosunku prawno-materialnego od 1986 do 2005 r., ani stosunku prawno-podatkowego, sąd przeprowadził dowód uzupełniający z tych dokumentów i przy wyrokowaniu uwzględnił te dokumenty, jako odpowiadające unormowaniu zawartemu w przepisie art. 106 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ). Mając na uwadze powyższe okoliczności, wobec tego, że zaskarżona decyzja, jak też poprzedzająca ją decyzja organu podatkowego I instancji nie naruszają prawa, skargę natężało oddalić na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 26 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami. Kosztami nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu przez adwokata ustanowionego z urzędu Sąd obciążył Skarb Państwa na podstawie przepisów § 18 ust 1 pkt 1 lit a w związku z § 6 oraz § 19 i § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło