I SA/Sz 736/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kazimierz Maczewski, Sędziowie Sędzia NSA Zygmunt Chorzępa,, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.), Protokolant Joanna Zienkowicz, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 11 marca 2009 r. sprawy ze skargi T. M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...] r., Nr [...], na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60) oraz art. 262, art. 2652 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz.U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 ze zm.) w związku z art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo celne (Dz. U. Nr 68 poz. 623), orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji własnej z dnia [...] r., [...], którą odmówiono T.M. wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Urzędu Celnego z dnia [...] r. [...]. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania, z którego wynika, że decyzją z [...] r., Nr [...], skierowaną do K.P., T.M. i Z.S., Dyrektor Urzędu Celnego stwierdził, iż w dniu [...] r. powstał dług celny w związku z nielegalnym wprowadzeniem na polski obszar celny samochodu ciężarowego marki M. o nr nadwozia [...] oraz określił kwotę długu celnego i odsetek. Następnie, w wyniku zakończenia postępowania odwoławczego, zawieszonego uprzednio postanowieniem Prezesa Głównego Urzędu Ceł, decyzją z dnia [...] r., Nr [...], Dyrektor Izby Celnej uchylił decyzję organu pierwszej instancji w stosunku do K.P. i w tym zakresie umorzył postępowanie, zaś w pozostałej części utrzymał tę decyzję w mocy. T.M. pismem z dnia [...] r. wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] r., Nr [...] oraz umorzenie postępowania zakończonego decyzją z [...] r., Nr [...]. Jako przesłankę stwierdzenia nieważności podał art. 247 § 1 pkt 3 i 5 Ordynacji podatkowej. Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...] r., [...], odmówił na podstawie art. 2652 Kodeksu celnego wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji tego organu z dnia [...] r., z powodu upływu terminu do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji. T.M. pismem z dnia [...] r. wniósł odwołanie od decyzji z [...] r., zarzucając jej naruszenie art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo celne, polegające na zastosowaniu nieobowiązującej w czasie orzekania normy prawnej, tj. art. 2652 Kodeksu celnego. Zdaniem strony, w sprawach dotyczących długu celnego powstałego przed 1 maja 2004 r. należy bowiem stosować nowe przepisy proceduralne, w brzmieniu określonym ustawą z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne. W dalszej części uzasadnienia opisanej na wstępie decyzji, organ odwoławczy stwierdził, że mając na względzie stan faktyczny i prawny sprawy, nie znalazł podstaw do uchylenia swojej decyzji z [...] r. Organ ten wyjaśnił, że z dniem wejścia Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej, tj. 1 maja 2004 r. ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny przestała obowiązywać. Jednakże zgodnie z art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo celne, przepisy dotychczasowe, tzn. przepisy sprzed 1 maja 2004 r. należy stosować w sprawach dotyczących długu celnego, który powstał przed uzyskaniem przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej, a taka sytuacja miała miejsce w rozpatrywanej sprawie. Wyjaśnił również, że w związku tym, iż termin do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji został określony w art. 2652 Kodeksu celnego, w sprawie nie znajdują zastosowania przepisy Ordynacji podatkowej, określające inny termin. Zgodnie zaś z art. 2652 Kodeksu celnego, jeżeli upłynęły 3 lata od dnia powstania długu celnego, organ celny nie wszczyna bądź odmawia wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Termin ten zaczyna biec od dnia powstania długu celnego i, stosownie do art. 11 Kodeksu celnego, nie podlega on przedłużeniu, odroczeniu lub przywróceniu. Stąd złożenie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji po tym terminie powoduje, że nie może być prowadzone postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, a więc wniosek strony nie jest rozpatrywany merytorycznie, i to nawet w sytuacji, gdyby organ celny podzielał argumenty z zakresu prawa materialnego. Na podstawie zestawienia dat organ stwierdził, że w przedmiotowej sprawie dług celny powstał w dniu [...] r., a wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji został nadany w urzędzie pocztowym w dniu [...] r. Tymczasem termin do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji upłynął w dniu [...] r. Organ odwoławczy za nieuzasadniony uznał zarzut strony, że art. 2652 Kodeksu celnego nie został objęty dyspozycją art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo celne i w konsekwencji powinien być traktowany jako przepis uchylony. Zakwestionował również twierdzenie odwołującego się, że organ pierwszej instancji w żadnym stopniu nie odniósł się do argumentacji strony w zakresie reguł intertemporalnych i konieczności stosowania procedury celnej w jej brzmieniu kodeksowym, ustalonych po [...] r. oraz reguł prawa materialnego w brzmieniu przed tą datą. Wyjaśnił przy tym, że przywoływany przez stronę, na poparcie jej stanowiska, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 października 2006 r., sygn. akt I FSK 619/06, jest jednostkowy i odmienny w stosunku do innych orzeczeń sądów administracyjnych. Zgodnie bowiem z wyrokami sądów pierwszej (np. wyroki WSA w Szczecinie z dnia 14 grudnia 2006 r. sygn. akt I SA/Sz 140/06 oraz z dnia 8 sierpnia 2007 r. sygn. akt I SA/Sz 251/07), jak i drugiej instancji (np. wyroki NSA w Warszawie z dnia 10 maja 2006 r. sygn. akt I GSK 1752/05 oraz z dnia 18 kwietnia 2007 r. sygn. akt I GSK 1274/06), do spraw, w których dług celny powstał przed przystąpieniem Polski do UE, powinno stosować się przepisy materialne oraz formalne ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz. U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 ze zm.). Organ odwoławczy za niesłuszne uznał również stanowisko odwołującego się, iż nie ma żadnego przepisu intertemporalnego, który czyniłby wyjątki od ogólnej zasady, że w przypadku zmiany przepisów należy stosować nowe prawo dotyczące postępowania. Organ wyjaśnił, że z definicji przepisu przejściowego wynika jedynie, iż zawiera on reguły normujące wpływ nowego prawa na stosunki powstałe pod rządami prawa dotychczasowego. Z brzmienia takiego przepisu powinno wynikać, kiedy i w jakim zakresie stosuje się do postępowań prawo nowo uchwalone. Nie ma przy tym jednego wzorca do tworzenia takich przepisów. W niektórych, tak jak w przywołanym przez stronę art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa oraz zmiany niektórych innych ustaw, ustawodawca wprost określił, jakie prawo należy stosować do postępowań prowadzonych w trybach nadzwyczajnych. Inne, i takim jest np. sporny art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo celne, sformułowane są w odmienny sposób, który wymaga dodatkowych czynności interpretacyjnych. W omawianym przypadku Naczelny Sąd Administracyjny, w większości swoich wyroków, dokonał wykładni wskazanego przepisu - w sposób przyjęty przez organ celny. Dalej Dyrektor Izby Celnej nie zgodził się ze stwierdzeniem strony, że skoro wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji dotyczy decyzji wydanej po dniu [...] r., czyli już w czasie obowiązywania nowych przepisów celnych, to nie ma możliwości zastosowania przepisów Kodeksu celnego. Organ ten wyjaśnił, że zgodnie z ww. art. 26 przepisy dotychczasowe stosuje się do spraw dotyczących długu celnego, jeżeli dług celny powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej. Wobec tego, że w niniejszej sprawie strona odwołuje się od decyzji z dnia [...] r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z [...] r., którą zakończono postępowanie odwoławcze od decyzji wymierzającej dług celny powstały przed akcesją, to nie można powiedzieć, że rozpatrywana obecnie sprawa, ściśle dotycząca ww. aktu administracyjnego, nie dotyczy długu celnego. Organ odwoławczy zanegował również zarzut odwołującego się, iż decyzja z dnia [...] r. praktycznie nie została mu doręczona, stąd Dyrektor Izby Celnej nie ma podstaw do stwierdzenia upływu terminu do złożenia spornego wniosku. Organ ten wskazał, że w sprawie dotyczącej nielegalnego wprowadzenia samochodu ciężarowego marki M. T.M. ustanowił pełnomocnika - radcę prawnego T.K., a potwierdzające ten fakt pełnomocnictwo z dnia [...] r. zostało złożone organowi celnemu. Wobec powyższego, wszelka korespondencja związana z postępowaniem odwoławczym, dotyczącym decyzji z [...] r., Nr [...], była kierowana do ustanowionego pełnomocnika. Powołując się na treść art. 61 Kodeksu cywilnego, odnoszącego się do oświadczeń woli, organ stwierdził, że z akt sprawy wynika, iż decyzja z [...] r. została doręczona w dniu [...] r. ówczesnemu pełnomocnikowi strony, tj. T.K. Podkreślił przy tym, że do dnia wydania decyzji z [...] r., do organu drugiej instancji nie wpłynęło pismo T.M., cofające umocowanie dla T.K. W aktach sprawy znajduje się jedynie pismo strony z [...] r. (czyli po wydaniu ww. decyzji), do którego dołączona jest kopia pisma z [...] r. o wycofaniu umocowania dla ww. pełnomocnika, jednak pismo to zostało skierowane wyłącznie do Naczelnika Urzędu Celnego i dotyczyło postępowania w sprawie wymiaru i poboru podatku VAT. Naczelnik Urzędu Celnego jest odrębnym organem od Dyrektora Izby Celnej i prowadził odrębne postępowanie, od tego które było wówczas przedmiotem rozpatrywania przez Dyrektora Izby Celnej. Natomiast informacja o wycofaniu pełnomocnictwa powinna być skierowana do każdego organu, który prowadzi postępowania dotyczące osoby zainteresowanej, wraz ze wskazaniem tych postępowań, w których pełnomocnictwo to już nie obowiązuje. Dyrektor Izby Celnej w chwili wydawania decyzji z dnia [...] r. nie posiadał od strony informacji o wycofaniu pełnomocnictwa dla T.K., zatem decyzję skierował do właściwej osoby. Dodatkowo organ odwoławczy wskazał, że bez znaczenia dla niniejszego rozstrzygnięcia są argumenty strony, dotyczące zasadności stwierdzenia nieważności decyzji z [...] r., gdyż tylko uchylenie rozstrzygnięcia z [...] r. i stwierdzenie, że odmowa była niezasadna, otwierałoby drogę do rozważenia kwestii podnoszonych przez stronę w postępowaniu, jakie przy stwierdzeniu nieważności musiałby prowadzić organ pierwszej instancji. Wobec tego, że w ocenie Dyrektora Izby Celnej, decyzja z dnia [...] r. była prawidłowa, nie może toczyć się postępowanie w sprawie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego T.M. wniósł o uchylenie ostatecznej decyzji Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. oraz poprzedzającej ją decyzji tego organu z dnia [...] r. i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania od skarżonego organu. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił: 1) naruszenie przepisów prawa materialnego, poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie norm zawartych w art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 623), polegające na zastosowaniu nieobowiązującej w czasie orzekania normy prawnej, tj. art. 2652 Kodeksu celnego dnia 9 stycznia 1997 r. (Dz. U. Nr 75, poz. 208), podczas gdy w sprawach dotyczących długu celnego powstałego przed 1 maja 2004 r. stosować należy nowe przepisy proceduralne w brzmieniu określonym ustawą z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 622); 2) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 120 oraz art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez przyjęcie, że błędy popełnione przez prawodawcę (niejasność przepisów), jak i organ stosujący prawo (nieprawidłowa wykładnia) mogą obciążać stronę postępowania, podczas gdy w rzeczywistości strona, działająca w dobrej wierze i w zaufaniu do obowiązującego porządku prawnego, nie może ponosić ujemnych następstw takiego stanu rzeczy W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, wskazując, że podtrzymuje w całości swoje stanowisko przedstawione w skarżonej decyzji, podkreślając jednocześnie, iż zostało ono w wyczerpujący sposób uzasadnione w skarżonym rozstrzygnięciu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153, poz. 1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Skarga jest niezasadna. Sąd zgodził się z organami celnymi, że z dniem wejścia Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej, tj. 1 maja 2004 r. ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny przestała obowiązywać. Jednakże zgodnie z art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo celne, przepisy dotychczasowe, tzn. przepisy sprzed 1 maja 2004 r. należy stosować w sprawach dotyczących długu celnego, który powstał przed uzyskaniem przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej, a taka sytuacja miała miejsce w rozpatrywanej sprawie. Termin do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji został określony w art. 2652 Kodeksu celnego, zaś w sprawie nie znajdują zastosowania przepisy Ordynacji podatkowej, określające inny termin. Zgodnie zaś z art. 2652 Kodeksu celnego, jeżeli upłynęły 3 lata od dnia powstania długu celnego, organ celny nie wszczyna bądź odmawia wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Termin ten zaczyna biec od dnia powstania długu celnego, i stosownie do art. 11 Kodeksu celnego, nie podlega on przedłużeniu, odroczeniu lub przywróceniu. Stąd złożenie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji po tym terminie powoduje, że nie może być prowadzone postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, a więc wniosek strony nie jest rozpatrywany merytorycznie. Ze zgromadzonego materiału wynika, że w przedmiotowej sprawie dług celny powstał w dniu [...] r., a wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji został przez stronę złożony w urzędzie pocztowym w dniu [...]r. /k. [...]/ (wniosek został ponowiony przez pełnomocnika strony w dniu [...] r., k. [...] i ta data błędnie jest przyjęta przez organ za datę złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności, lecz nie ma to wpływu na wynik sprawy), zaś termin do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji upłynął w dniu [...] r. W świetle orzecznictwa administracyjnego sformułowanie "przepisy dotychczasowe stosuje się" zawarte w art. 26 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę Prawo celne, oznacza, że do postępowań dotyczących długu celnego powstałego przed dniem 1 maja 2004r. należy stosować obowiązujące przed tą datą zarówno przepisy materialne, jak i procesowe. Zasada ta dotyczy zarówno spraw, które po dniu 1 maja 2004r. były w toku, jak i spraw, które zostały wszczęte po tej dacie, ale dotyczą długu celnego, który powstał przed datą akcesji. Określenie "dług celny" zawarte w powyższym przepisie należy rozumieć w znaczeniu nadanym temu pojęciu przez art. 3 § 1 pkt 2 oraz art. 208 i następne ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. Kodeks celny (por. wyrok NSA z dnia 20 lutego 2007r., sygn. akt I GSK 559/06, wyrok NSA z dnia 16 maja 2007r., sygn. akt I GSK 1518/06, wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 2007r. sygn. akt I GSK 1274/06). Ponadto, na marginesie zaznaczyć należy, że przesłanka na którą powołuje się strona z art. 247 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, iż organ podatkowy stwierdza nieważność decyzji ostatecznej, która została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie, nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie. Podmiotem decyzji, której unieważnienia domaga się strona był skarżący, choć reprezentowany był przez pełnomocnika, który nie był właściwie umocowany do działania w sprawie. Powyższa okoliczność mogłaby być podstawą do wznowienia postępowania zgodnie z art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej, gdyż w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu (por. wyrok WSA z dnia 23 marca 2004 r., III SA 2393/02, M. Pod. 2004, nr 7, s. 49). Wznowienie postępowania z przyczyny wymienionej w art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej, następuje tylko na żądanie strony wniesione w terminie miesiąca od dnia powzięcia wiadomości o wydaniu decyzji. Nawet gdyby przyjąć, że pismo złożone przez stronę w urzędzie pocztowym w dniu [...] r. /k.[...]/, w którym skarżący wnosi o uznanie za nieważną decyzji Dyrektora Izby Celnej z [...] r. było w rzeczywistości wnioskiem o wznowienie postępowania z art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej, to i tak skarżący złożył je z przekroczeniem terminu miesięcznego do złożenia w/w wniosku. Skarżący we wskazanym piśmie podał, że o powstaniu długu celnego, tj. o wydaniu przedmiotowej decyzji dowiedział się w dniu [...]r. przy odbiorze upomnienia. Powyższe oznacza, że termin do złożenia wniosku z art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej upłynął stronie w dniu 6 listopada 2005r. Sąd mając na uwadze powyższe, na odstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) orzekł o oddaleniu skargi.