I SA/Sz 736/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Iwona Golec po rozpoznaniu w dniu 10 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. T. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia 18 lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2016 rok p o s t a n a w i a: odmówić Skarżącej przyznania prawa pomocy. Skarżąca A. T. ([...] lat), w związku ze skargą na wyżej powołaną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S., złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że ze względu na sytuację finansową nie jest w stanie ponieść kosztów wpisu sądowego od wniesionej skargi. W prowadzonej działalności gospodarczej pozarolniczej obniżyły się obroty i dochody; ze względu na niesprzyjającą pogodę poniosła straty. Podała, że ma dwoje dzieci w wieku [...] i [...] lat, które studiują poza miejscem zamieszkania, co wymaga to dodatkowych nakładów. We wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje ze skarżącą jej mąż. Skarżąca oświadczyła jednocześnie, że w małżeństwie wprowadzono rozdzielność majątkową. Wskazała na trzy źródła utrzymania: działalność gospodarczą, z której dochód wynosi netto [...] zł miesięcznie, emeryturę w wysokości netto [...] zł oraz działalność rolniczą, z której uzyskuje miesięcznie netto [...] zł; łącznie posiada na utrzymanie siebie i dzieci kwotę [...] zł. Odnośnie do majątku wskazała, że posiada dom jednorodzinny o wartości [...] zł, działki rolne o powierzchni [...] ha, magazyn, budynek handlowo-usługowy, nieruchomość w G. oraz samochód T. rok prod. [...] i traktor z [...] r. Skarżąca przedstawiła zestawienie stałych miesięcznych i rocznych wydatków w wysokości średnio [...] zł miesięcznie (kredyty, koszty wynajmu mieszkań dla dzieci, dzierżawa działek z ANR, rata wykupu ziemi, podatki od nieruchomości, podatki rolne). W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego Skarżąca przedłożyła kopie następujących dokumentów: - swojego zeznania podatkowego PIT-37 za 2016 r., w którym zadeklarowała dochód z tytułu emerytur/rent w wysokości [...] zł, - swojego zeznania podatkowego PIT-36 L za 2016 rok, w którym zadeklarowała przychód z działalności gospodarczej (usługi medyczne, handel, dzierżawy) w kwocie [...] zł (koszty [...] zł, dochód [...] zł), - aktu notarialnego – umowę majątkową małżeńską z 21 października 1997 r., - wyciąg z rachunku bankowego męża skarżącej za okres od 11 lipca do 8 sierpnia br. – brak operacji , saldo [...] zł, - potwierdzenie salda rachunku bankowego skarżącej z dnia 12 lipca 2017 r. w wysokości [...] zł. Skarżąca złożyła oświadczenie co do powierzchni posiadanych aktualnie nieruchomości i przychodów z najmu. Wyjaśniła, że powierzchnia magazynów w K. wykorzystywanych na potrzeby prowadzonej działalności wynosi [...] ha; wynajmowane budynki handlowo – usługowe w K.: przy ul. R. - [...] ha, przy ul. S. - [...] ha, przy ul. S. - [...] m². Nieruchomość w G. przy ul. K. – w trakcie remontu kapitalnego – o powierzchni [...] m². Wysokość przychodów z najmu za okres od stycznia do sierpnia 2017 r. wyniosła [...] zł. Skarżąca oświadczyła dodatkowo, że jej mąż P. C. nie posiada nieruchomości. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), dalej zwanej: "p.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym – o co się ubiega Skarżąca w niniejszym postępowaniu - następuje wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Na tle tego przepisu jak i szeroko rozumianej instytucji prawa pomocy ukształtował się i utrwalił pogląd, że prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i majątku. Posiadanie majątku, co do zasady, wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy, jednak reguła ta nie odnosi się do sytuacji, w których osoby wnioskujące o przyznanie tego prawa nie mają realnej, obiektywnej możliwości uzyskania z posiadanego majątku jakiegokolwiek dochodu (por. post. NSA z 8 listopada 2012 r., sygn. akt II FZ 912/12, z dnia 18 grudnia 2013 r. sygn. akt II GZ 747/13). Celem instytucji prawa pomocy, która w istocie oznacza dofinansowanie strony postępowania przez Skarb Państwa, jest zagwarantowanie prawa do sądu osobom najuboższym (w tym również osobom prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym), znajdującym się w wyjątkowo złej sytuacji materialnej, które całkowicie nie są w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z dochodzeniem swych praw przed sądem. Stosując prawo pomocy nie można chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą (por. postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 16 października 2008 r., sygn. akt I SA/Po 1433/07, postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08 - treść wszystkich orzeczeń powoływanych w niniejszym uzasadnieniu dostępna jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając powyższe na uwadze, a także to, że Skarżąca jest aktualnie zobowiązana do uiszczenia tytułem kosztów sądowych w sprawie wpisu od skargi w wysokości [...] zł, stwierdzić należało, że wniosek Skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżąca nie wykazała bowiem, że nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz dołączonych dokumentów wynika, że Skarżąca nie należy do osób ubogich. Posiada trzy źródła utrzymania (działalność gospodarcza: usługi medyczne, handel, dzierżawa; emerytura; działalność rolnicza), z których według oświadczenia uzyskuje miesięcznie ok. [...] zł netto. W skład jej majątku wchodzi: dom, gospodarstwo rolne o powierzchni [...] ha, magazyny wykorzystywane do prowadzonej działalności o powierzchni [...] ha, wynajmowane budynki handlowo – usługowe o łącznej powierzchni [...] ha, nieruchomość w G. w remoncie o powierzchni [...] m². Skarżąca reguluje, ponad wydatki związane z utrzymaniem siebie i dzieci (oświadczyła, że wynajmuje mieszkania studiującym dzieciom za kwotę [...] zł miesięcznie), płatności związane ze spłatą kredytu w wysokości [...] zł, opłatami na rzecz Agencji Nieruchomości Rolnych. Z kolei jej przychody z najmu, wg oświadczenia, wyniosły od początku roku ok. [...] zł. Deklarowane przychody z działalności gospodarczej za 2016 rok wyniosły [...] zł, a z emerytury [...] zł. Mając na uwadze powyższe, należy stwierdzić, że posiadany stan majątkowy, kilka źródeł utrzymania, skala prowadzonej działalności i przychodów z tego tytułu, wskazuje bez wątpienia, iż Skarżącej nie można zaliczyć do osób ubogich. Należy zauważyć, że wykazane przez skarżącą przychody przewyższają obciążenia z tytułu kosztów sądowych. W ocenie referendarza sądowego, uzyskanie kredytów bankowych nie potwierdza stanowiska skarżącej o jej trudnej sytuacji finansowej. Obowiązek spłacania obciążających stronę kredytów czy rat zakupu nieruchomości rolnych nie może przesądzać o jej zwolnieniu z obowiązku poniesienia kosztów sądowych. Zgodnie z utrwalonym poglądem orzecznictwa sądów administracyjnych (por. chociażby postanowienie NSA z dnia 14 stycznia 2014 r. sygn. akt II GZ 747/13), zobowiązania cywilnoprawne nie mogą mieć pierwszeństwa nad zobowiązaniami publicznoprawnymi, a jak wynika z oświadczenia strony skarżącej, spłaca ona raty kredytu, raty związane z zakupem nieruchomości rolnych, co oznacza, że dysponuje środkami finansowymi, które mogłaby przeznaczyć na opłaty sądowe w sprawie. Mając powyższe na uwadze, należało zatem stwierdzić, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Skarżąca nie wykazała w sposób niebudzący wątpliwości, że sytuacja rodzinna i majątkowa Skarżącej i jej rodziny uzasadnia stanowisko, że uiszczenie kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie spowoduje zachwianie jej sytuacji materialnej i bytowej w taki sposób, że nie będzie ona w stanie zapewnić sobie i studiującym dzieciom, minimum warunków socjalnych. Mając to na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono, jak w sentencji.