I SA/Sz 75/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu 11 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia 7 grudnia 2016 r. nr [...], [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego p o s t a n a w i a: odmówić zmiany prawomocnego postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 9 maja 2017 r., sygn. akt I SA/Sz 75/17, wydanego w przedmiocie prawa pomocy. R. K. (dalej zwana: "skarżącą", "wnioskodawczynią"), w dniu 22 czerwca 2017 r., po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie [...], złożyła kolejny w niniejszej sprawie wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca podała, że ma [...] lat, jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wymaga pomocy drugiej osoby, otrzymuje zasiłek pielęgnacyjny w kwocie [...], nie otrzymuje żadnych innych świadczeń, ani nie posiada żadnego majątku, papierów wartościowych i wartościowych ruchomości. W oświadczeniu o stanie rodzinnym skarżąca wskazała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem – Z. K., zaś w oświadczeniu majątkowym - że korzysta na zasadzie dożywotniej służebności z pokoju, kuchni i łazienki. Ponadto wskazała, że mąż posiada nieruchomość : budynek mieszkalno-usługowy. W rubryce formularza dotyczącej dochodów, zobowiązań i stałych wydatków skarżąca podała świadczenie emerytalne męża w kwocie [...], dochody męża z działalności gospodarczej w kwocie [...] oraz zasiłek pielęgnacyjny w kwocie [...]. Skarżąca wskazała, że wydatki rodziny to: podatek od nieruchomości w kwocie [...], opłaty za: energię elektryczną w kwocie [...], gaz w kwocie [...], wodę [...], śmieci w kwocie [...]; spłata kredytów w kwocie [...], zakup lekarstw w kwocie [...], dojazdy do lekarzy i koszty wizyt w kwocie [...], zakup środków czystości w kwocie [...]. Wskazano także na dług wobec ZUS w kwocie [...]. Do wniosku dołączono: kopie decyzji GOPS w U. z dnia 19.12.206 r. o przyznaniu skarżącej zasiłku pielęgnacyjnego; orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 23.11.2016 r. o uznaniu skarżącej za osobę o znacznym stopniu niepełnosprawności. Skarżąca pismem z dnia 27 lipca 2017 r. została zobowiązana do nadesłania: dokumentów dotyczących działalności gospodarczej męża, obrazujących wysokość dochodów za 2016 r. i za okres od 1 stycznia do 25 lipca 2017 r. (np. ewidencji przychodów, kosztów uzyskania przychodów, dochodów, deklaracji podatkowych); wyciągów z posiadanych rachunków bankowych przez skarżącą i jej męża – związanych z działalnością gospodarczą, osobistych, lokat, z kart kredytowych, w tym zajętych w postępowaniu egzekucyjnym, z ich stanem z ostatnich sześciu miesięcy. Skarżąca w odpowiedzi na powyższe wezwanie nadesłała oświadczenie z dnia 7 sierpnia 2017 r., w którym wskazała, że nie jest w stanie dostarczyć żadnych dokumentów dotyczących męża, a nadto skoro między małżonkami istnieje rozdzielność majątkowa, to dochody i majątek męża nie wchodzą do dochodów skarżącej. Dlatego też wnosi o rozpoznanie wniosku na podstawie oświadczeń złożonych na formularzu PPF. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje Na wstępie wyjaśnić należy, że złożony w niniejszej sprawie kolejny wniosek o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu, tj. w zakresie, który był przedmiotem rozpoznania przez referendarza sądowego, należało potraktować jako wniosek skarżącej o zmianę w trybie art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369, ze zm., dalej zwana: "p.p.s.a."), prawomocnego postanowienia z dnia 9 maja 2017 r. Przy czym, referendarz przyjął do oceny dokumenty złożone przez stronę do tej sprawy wcześniej, a także wezwał skarżącą do nadesłania brakujących dodatkowych dokumentów źródłowych dotyczących wysokości dochodów męża skarżącej z działalności gospodarczej, wyciągów z rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą i jej męża. W myśl art. 165 p.p.s.a., postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Przyjmuje się, że zmiana prawomocnego orzeczenia w trybie art. 165 p.p.s.a. musi wiązać się z istotną zmianą okoliczności sprawy w stosunku do tych, które były przedmiotem oceny w tym orzeczeniu. Należy też podkreślić, że złożenie przez stronę kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie obliguje referendarza sądowego do dokonywania ponownej oceny sytuacji materialnej wnioskującej w kontekście przesłanek z art. 246 p.p.s.a. Rolą referendarza jest bowiem w takim przypadku zbadanie, czy strona powołała nowe (zmienione) okoliczności, które mogłyby wpłynąć na zmianę dotychczasowego stanowiska sądu (tak w postanowieniu NSA z dnia 22 lipca 2014 r. II FZ 957/14). Przyjmuje się, że jeżeli argumentacja rozpoznawanego wniosku jest tożsama z argumentacją wniosku uprzednio rozpoznanego, podmiot ubiegający się o przyznanie prawa pomocy nie wskaże jakichkolwiek nowych okoliczności lub podane przez niego fakty nie będą na tyle znaczące, aby mogły doprowadzić do odmiennych od dotychczasowych ocen, bądź też utrzymuje się stan niepewności co do wiarygodności składanych przez wnioskodawcę oświadczeń, korzystanie z art. 165 p.p.s.a. nie będzie możliwe. Zdaniem starszego referendarza sądowego, treść uzasadnienia przyjętego do rozpoznania wniosku nie wskazuje na taką sytuację finansową, która uzasadniałaby zmianę postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 9 maja 2017 r. o odmowie przyznania stronie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu. Zdaniem starszego referendarza sądowego skarżąca, składając kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy nie przedstawiła żadnych nowych okoliczności, poza okolicznościami przedstawionymi już w pierwotnym wniosku, które wskazywałby na zmianę okoliczności faktycznych. W szczególności należy zwrócić uwagę, że składając ponowne żądanie przyznania prawa pomocy - mimo wezwania referendarza - nie usunęła wątpliwości, jakie budziło już wcześniej złożone oświadczenie majątkowe. W aktualnie przedłożonym formularzu o prawo pomocy zawarto te same informacje co poprzednio. Kolejne oświadczenie majątkowe skarżącej o podobnej treści, nie zawiera jakichkolwiek informacji o zmianie sytuacji finansowej, majątkowej lub osobistej skarżącej. Dodatkowo jedynie wskazano na wysokość dochodów męża z działalności gospodarczej w kwocie [...] miesięcznie, posiadanie przez niego budynku mieszkalno-usługowego oraz uszczegółowiono wykaz ponoszonych wydatków. Ponadto podobnie jak w przypadku pierwszego wniosku skarżąca uchyla się od przedłożenia żądanych dokumentów w pełni obrazujących sytuację finansową swoją i męża. Nie przedłożono bowiem, pomimo wezwania ani żadnych dokumentów pozwalających zweryfikować wysokość dochodów z działalności gospodarczej męża (ewidencji podatkowej, wyciągów z jego rachunków bankowych, deklaracji podatkowych), ani też wyciągów z rachunków bankowych skarżącej. Podkreśla się, że pozostawanie z małżonkiem w rozdzielności majątkowej nie zmienia faktu, że skarżąca jest na jego utrzymaniu, a małżonkowie prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Ponadto znamiennym jest, że skarżąca była w stanie zdobyć i przedłożyć do Sądu w niniejszej w sprawie dokument obrazujący wysokość emerytury męża, dokumenty dotyczące zaciągniętych pożyczek bankowych przez męża, dokumenty dotyczące opłacanych przez męża składek zdrowotnych (PIT-16A), roczne zeznanie podatkowe PIT-37 za 2015 r., dokumenty dotyczące opłacanych mediów za pośrednictwem rachunku bankowego, natomiast nie była w stanie zdobyć i przedłożyć dokumentów obrazujących stan rachunków bankowych oraz ewidencji podatkowych i deklaracji podatkowych obrazujących dochody męża ze wszystkich źródeł w bieżącym okresie. Co więcej, w świetle stanowiska judykatury, fakt istnienia w małżeństwie skarżącej ustroju rozdzielności majątkowej de facto nie ma znaczenia. Ustrój rozdzielności majątkowej małżonków nie wyłącza bowiem zastosowania art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2017 r., poz. 682), w myśl którego małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia ich pozostawanie w rozdzielności majątkowej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., sygn. GZ 71/04, ONSAiWSA 2005, nr 1, poz. 8). Rozdzielność majątkowa, jak sama nazwa wskazuje, odnosi się przecież do majątków małżonków, regulując kwestie zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich oraz rozporządzania i zarządzania tymi majątkami, nie zaś ich wzajemnych obowiązków, w tym polegających na udzielaniu współmałżonkowi pomocy finansowej w zakresie prowadzonego postępowania sądowego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 czerwca 2009 r., sygn. akt I FZ 230/09). W związku z powyższym skarżąca powinna przedstawić dokumenty dotyczące sytuacji swojego męża. Powyższe jednoznacznie wskazuje, że skarżąca nie tylko nie wyjaśniła istniejących wątpliwości co do jej sytuacji materialnej, ale też nie przedstawiła, aby w jej położeniu materialnym zaistniała zmiana, która uzasadniłaby uwzględnienie jej wniosku. Samo oświadczenie skarżącej złożone na formularzu PPF, wbrew jej żądaniu, nie daje podstaw do ustalenia faktycznej sytuacji finansowej i majątkowej wnioskodawczyni. Skarżąca powinna wykazać, a nie tylko opisać sytuację całej rodziny, a więc wszystkich osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe, gdyż to ma wpływ na ocenę jej zdolności płatniczych i możliwość poniesienia kosztów sądowych oraz wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika w niniejszej sprawie. Dodatkowo, ustosunkowując się do wniosku o ustanowienie adwokata powtórzyć należy, iż ustanowienie stronie w toku postępowania przed sądem administracyjnym I instancji pełnomocnika z urzędu może mieć charakter zupełnie wyjątkowy, bowiem sąd ten obowiązany jest czuwać nad tym by stronom występującym w sprawie bez adwokata udzielać potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 p.p.s.a.). Mając powyższe na względzie starszy referendarz sądowy, orzekł jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 245 § 1 i § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 165 p.p.s.a.