I SA/Sz 76/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Sędzia WSA – Ewa Wojtysiak po rozpoznaniu w dniu 1 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku [...] o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 16 listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym p o s t a n a w i a: odmówić wstrzymania postępowania egzekucyjnego. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego [...] , reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika złożyli, wniosek o wstrzymanie wykonania w całości postępowania egzekucyjnego ponieważ zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - zwanej dalej "p.p.s.a.", wniesienie skargi do sądu administracyjnego nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże, jak stanowi art. 61 § 3 p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Dotyczy to także aktów wydawanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samem sprawy. Z treści ww. przepisu jednoznacznie wynika, że przedmiotem orzekania sądu w ramach instytucji wstrzymania wykonania mogą być objęte jedynie "akty lub czynności", na które wniesiono skargę, a także te "akty", które zapadły w granicach sprawy będącej przedmiotem zaskarżenia. Chodzi zatem o zakres aktów lub czynności przewidzianych w art. 3 § 2 i § 3 p.p.s.a., w szczególności decyzje i postanowienia, przy jednoczesnym braku przesłanek negatywnych skutkujących koniecznością odrzucenia skargi w ramach art. 58 p.p.s.a. W oparciu o przepis art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może, po uprzednim złożeniu stosownego wniosku przez stronę skarżącą, wstrzymać wykonanie (w całości lub w części) wskazanych wyżej aktów lub czynności albo odmówić takiego wstrzymania. Przy czym w doktrynie podkreśla się, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności dotyczy tylko takich z nich, które nadają się do wykonania. Wykonanie aktu administracyjnego oznacza spowodowanie, sprowadzenie w sposób dobrowolny lub w trybie egzekucji takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2008, s. 186). Postanowienie w sprawie wstrzymania aktu sąd może wydać na posiedzeniu niejawnym (art. 61 § 5 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie wniosek skarżących nie może być rozpoznany przez Sąd, bowiem złożony został w postępowaniu sądowoadministracyjnym, którego przedmiotem jest ocena legalności postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 16 listopada 2015 r. wydanego wskutek wniesionego zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia 23 października 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uznania za uzasadnione zarzutów w sprawie egzekucji prowadzonej na podstawie wystawionego przez Prezydenta Miasta [...] tytułu wykonawczego z dnia 22 kwietnia 2015 r. nr [...] natomiast skarżący wnieśli o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego. Wskazać należy, że Sąd nie ma kompetencji do wstrzymania postępowania egzekucyjnego. Kognicja wojewódzkich sądów administracyjnych określona została w art. 3 i 4 p.p.s.a. Z treści tych przepisów wynika, iż wstrzymanie prowadzenia egzekucji wykracza poza właściwość sądów administracyjnych, w związku z czym Sąd nie jest uprawniony wstrzymać prowadzoną egzekucję, o której mowa we wniosku skarżących. Sądy administracyjne nie mają bowiem kompetencji do zastępowania administracji publicznej, a jedynie sprawują kontrolę jej działalności na podstawie art. 3 p.p.s.a. Wskazany pogląd należy uznać za utrwalony w judykaturze (por. postanowienia NSA: z dnia 27 lipca 2010 r., sygn. akt II GZ 178/10; z dnia 8 listopada 2011 r., sygn. akt II OZ 1065/11; z dnia 19 stycznia 2012 r., sygn. akt II GZ 593/11). Na marginesie dodać należy, że przepis art. 35 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. nr 110, poz. 968 ze zm. – dalej zwana: "u.p.e.a.") stanowi, że zgłoszenie przez zobowiązanego zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 zawiesza postępowanie egzekucyjne do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu, o ile wierzyciel po otrzymaniu zarzutu nie wystąpi z uzasadnionym wnioskiem o podjęcie zawieszonego postępowania egzekucyjnego. Powyższe oznacza, że w sytuacji wniesienia ww. zarzutów z mocy prawa (a zatem bez konieczności złożenia wniosku przez zobowiązanego) następuje zawieszenie czynności egzekucyjnych aż do zakończenia postępowania w przedmiocie zarzutów, a więc do czasu rozpoznania ewentualnego zażalenia przez organ drugiej instancji. Jedynym wyjątkiem od tej reguły jest zaś sytuacja, gdy wierzyciel - po otrzymaniu zarzutu - wystąpi z uzasadnionym wnioskiem o podjęcie zawieszonego postępowania egzekucyjnego. Przepis ten nie daje Sądowi podstawy do wstrzymania postępowania egzekucyjnego. Ponadto zakwalifikowanie zamieszczonego w skardze wniosku, jako wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia, wbrew jego literalnemu brzmieniu, również skutkowałoby jego oddaleniem. Wskazać bowiem należy, że przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest postanowienie w przedmiocie odmowy uznania za uzasadnione zarzutów skarżących na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Postanowienie to zawiera jedynie negatywną ocenę zarzutów zgłoszonych w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym. Organ na mocy tego orzeczenia nie nałożył na zobowiązanych nowych obowiązków, ani nie zmienił wysokości powstałego wcześniej zobowiązania, wobec czego nie nałożył na skarżących żadnych obowiązków, ani nie ograniczył ich praw – a tylko w takiej sytuacji orzeczenie podlegałoby wykonaniu, a wobec tego dopuszczalny byłby wniosek o wstrzymanie wykonania tego postanowienia. Postanowienie to nie obliguje strony skarżącej do jakiegokolwiek działania a tym samym nie wywołuje żadnych bezpośrednich skutków w sferze praw czy obowiązków materialnoprawnych i prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Jak już wyżej podnoszono, problem wykonania aktu administracyjnego dotyczy aktów zobowiązujących, ustalających dla ich adresatów nakazy określonego zachowania lub zakazy określonego zachowania, aktów na podstawie których określony podmiot uzyskuje równocześnie uprawnienie i mocą którego zostają na niego nałożone określone obowiązki, oraz aktów, na podstawie których jeden podmiot jest do czegoś zobowiązany, a drugi wyłącznie uprawniony. Nadto nie kwalifikują się do wykonania wszelkie akty administracyjne odmowne (por. Tadeusz Woś, Postępowanie sądowo-administracyjne, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004 r., s. 217). W związku z powyższym stwierdzić należało, że wniosek skarżących nie mógł podlegać pozytywnemu rozpoznaniu. Jedyna możliwa ingerencja sądu w postępowanie egzekucyjne na zasadzie ochrony tymczasowej ma miejsce bowiem wówczas, gdy przedmiotem sprawy jest decyzja lub inny akt administracji publicznej podlegający przymusowemu wykonaniu w drodze egzekucji. W tym przypadku dotyczyłoby to decyzji podatkowej wobec skarżących. Na marginesie wskazać należy, że zgodnie z utrwalonym w doktrynie poglądem wniosek o wstrzymanie wykonania postanowienia nie wszczyna odrębnego postępowania w sprawie i rozpatrywany jest jako kwestia incydentalna. A zatem nie można takiego wniosku odrzucić, jedynie w przypadku ewentualnego nieuzupełnienia braków formalnych, pozostawia się go bez rozpoznania. Jeżeli wniosek spełnia wszelkie wymogi formalne podlega merytorycznemu rozpoznaniu przez Sąd (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi". Zakamycze 2005, str. 168). Z tych względów należało, na podstawie art. 63 § 3 i § 5 p.p.s.a., orzec jak w sentencji.