I SA/Sz 806/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Przewodnicząca Sędzia WSA – Alicja Polańska po rozpoznaniu w dniu 4 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku [...] o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] w przedmiocie określenia w podatku od towarów i usług za [...] r. nadwyżki podatku naliczonego nad należnym p o s t a n a w i a: odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W dniu [...] r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie umorzył postępowanie sądowe w sprawie ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] w przedmiocie określenia w podatku od towarów i usług za [...] r. nadwyżki podatku naliczonego nad należnym. Powyższe postanowienie doręczono pełnomocnikowi skarżącego radcy prawnemu –[...], w trybie przepisu art. 72 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz.U.2012.270 ze zm.), dalej zwanej "p.p.s.a.". Skarżący nie skorzystał z prawa jego zaskarżenia, w związku z czym postanowienie to stało się prawomocne w dniu [...] r. W dniu [...] r. wpłynął do WSA w Szczecinie wniosek skarżącego reprezentowanego przez doradcę podatkowego – [...] o doręczenie postanowienia z dnia [...] r. Postanowieniem z dnia [...] r. WSA w Szczecinie odmówił doręczenia odpisu postanowienia wraz z uzasadnieniem. W uzasadnieniu postanowienia sąd wskazał, że pełnomocnik skarżącego radca prawny – [...] była prawidłowo umocowana do jego reprezentowania, i w konsekwencji, prawidłowo zawiadomiona o terminie rozprawy, która odbyła się w dniu [...] r. oraz, że podejmowała czynności procesowe w sprawie skarżącego. W dniu [...] r. wpłynął do sądu wniosek skarżącego z dnia [...] r., działającego przez pełnomocnika radcę prawnego – [...], o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W dniu tym pełnomocnik skarżącego wniósł także skargę kasacyjną od postanowienia z dnia [...] r. o umorzeniu postępowania sądowego. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że pismem z dnia [...] r. doradca podatkowy – [...], działając na podstawie udzielonego jej pełnomocnictwa, uznając się za jedynego prawidłowo umocowanego pełnomocnika skarżącego, wystąpiła z wnioskiem o doręczenie odpisu postanowienia z dnia [...] r. wraz z uzasadnieniem, wskazując, iż sąd nie doręczył jej prawidłowo wezwania na rozprawę, która odbyła się [...] r. Rozwijając uzasadnienie wskazała, że o rozprawie zawiadomiona została nieprawidłowo radca prawny – [...], która zgodnie z pełnomocnictwem z dnia [...] r. została umocowana jedynie do sporządzenia skargi kasacyjnej i reprezentacji skarżącego przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Według skarżącego, pełnomocnictwo znajdujące się w aktach sprawy z dnia [...] r. dla radcy prawnego – [...] obejmuje jedynie prawo do działania w zakresie prowadzenia spraw związanych z działalnością firmy [...] w postępowaniu przed sądami powszechnymi i administracyjnymi, a także przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, Sądem Najwyższym i Naczelnym Sadem Administracyjnym, nie zaś do reprezentowania osoby fizycznej jaką jest skarżący. Dodatkowo, skarżący podniósł, że dokonane przez sąd doręczenie zawiadomienia o terminie rozprawy na adres radcy prawnego [...]- zgodnie z adnotacją osobie uprawnionej do odbioru przesyłki [...] pracownikowi - nie było prawidłowe, w związku z tym, iż w tym okresie [...] miała zawieszoną działalność i nie zatrudniała pracowników. Według skarżącego, jego konstytucyjne prawo do obrony zostało ograniczone, poprzez niedoręczenie wezwania o terminie rozprawy, jak wskazuje jedynemu właściwie umocowanemu pełnomocnikowi, tj. doradcy podatkowemu [...]. Było to konieczne i uzasadnione dla zagwarantowania możliwości wniesienia przez skarżącego skargi kasacyjnej w ustawowym terminie. Uzasadniając przesłanki wynikające z przepisu art. 87 p.p.s.a., skarżący wskazał, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej został wniesiony z zachowaniem siedmiodniowego terminu liczonego od czasu ustania przyczyny w uchybieniu terminu, z równoczesnym dokonaniem czynności przez stronę, której nie dokonała nie ze swojej winy, w postaci załączenia skargi kasacyjnej. Dodatkowo, skarżący podniósł, że w sprawie zachodzą okoliczności wyjątkowe uzasadniające wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi konstytucyjnej, tj.: – nieprawidłowe doręczenie zawiadomienia o terminie posiedzenia zaplanowanego na dzień [...] r.; – błędne przyjęcie przez sąd, że pełnomocnictwo radcy prawnego – [...] obejmuje postępowanie przed WSA w Szczecinie; – wydanie postanowienia o umorzeniu postępowania, zamiast orzeczenia co do istoty sprawy lub ewentualnie przekazanie organowi I instancji do ponownego rozpoznania, zgodnie z wytycznymi zawartymi w wyroku NSA z dnia 4 lipca 2012 r. w sprawie o sygn. akt I FSK 1216/11; – skierowanie przeciwko skarżącemu aktu oskarżania i możliwości niesłusznego wymierzenia mu kary przewidzianej w kodeksie karnym, – nadanie z rażącym naruszeniem prawa uprawnienia organowi do przekazania sprawy dotyczącej skarżącego organowi I instancji i nierespektowanie ww. wyroku NSA. Skarżący dalej uzasadnił, że odmowa przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej spowoduje pozostawienie w obrocie prawnym dwóch niezgodnych z prawem decyzji podatkowych, na mocy których strona zobowiązana została do bezzasadnego uiszczenia kwoty [...] zł, tj.: – decyzji z dnia [...] r. Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej – decyzji z [...] r. Dyrektora Izby Skarbowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, co następuje: Wymogi warunkujące dopuszczalność wniosku o przywrócenie terminu ujęto w przepisach art. 86 i nast. p.p.s.a. Zgodnie z przepisem art. 86 § 1 p.p.s.a., przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej może nastąpić w sytuacji, gdy strona nie dokonała tej czynności w terminie bez swojej winy. Stosownie zaś do postanowień art. 87 p.p.s.a., przywrócenie terminu uwarunkowane jest: złożeniem pisma z wnioskiem o przywrócenie terminu w sądzie, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (§ 1), przy czym wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi (§ 3); uprawdopodobnieniem przez stronę braku winy w uchybieniu terminowi (§ 2); dokonaniem przez stronę wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu czynności, której strona nie dokonała w terminie (§ 4). Przepis art. 87 § 5 p.p.s.a. zawiera regulację, zgodnie z którą po upływie roku od uchybionego terminu, jego przywrócenie jest dopuszczalne tylko w przypadkach wyjątkowych. W ten sposób ustawodawca ochrania utrwalony na skutek upływu czasu stan powstały w wyniku uchybienia terminu do podjęcia czynności procesowej, zastrzegając, że powrót do sytuacji sprzed upływu tego czasu jest możliwy tylko w wypadku wyjątkowym (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 lutego 1999 r., sygn. akt I CKN 802/98, publ. OSNC 1999, nr 7-8, poz. 141, str. 86). Jednocześnie ustawodawca nie definiuje terminu "przypadek wyjątkowy". Według sądu, przypadek wyjątkowy obejmuje swoim zakresem nadzwyczajne okoliczności, które uniemożliwiały złożenie wniosku o przywrócenie terminu w normalnym terminie. Termin ten jest wprawdzie niedookreślony, jednak należy go wykładać ścieśniająco, w przeciwnym razie oznaczałoby to obowiązek przywrócenia terminu w niemalże każdym przypadku (postanowienie NSA z dnia 7 grudnia 2011 r., sygn. akt I OZ 991/11). Zgodnie z wyrażanym w orzecznictwie poglądem, przez wyjątkowy przypadek należy rozumieć okoliczność nadzwyczajną, która uniemożliwiła stronie dokonanie czynności w normalnym trybie, a brak przesłanki wyjątkowego przypadku powinno prowadzić do odrzucenia wniosku jako niedopuszczalnego (postanowienie NSA z dnia 30 marca 2011 r., sygn. akt II GZ 129/11, z dnia 30 maja 2008 r., sygn. akt I FZ 134/08, z dnia 12 lipca 2011 r., sygn. akt II GZ 273/11, postanowienie WSA w Warszawie z dnia 28 lutego 2011 r., sygn. akt VI SA/Wa 38/11, z dnia 25 września 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 1401/11). Stosownie do przepisu art. 88 p.p.s.a., spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Skarżący wskazał, że spełnił warunek zawarty w art. 87 § 1 p.p.s.a., składając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w ciągu siedmiu dni, licząc od dnia doręczenia odpisu postanowienia WSA w Szczecinie z dnia [...] r. o odmowie doręczenia postanowienia z dnia [...] r. wraz z uzasadnieniem, tj. [...][ r. Wskazać należy, że postanowienie z dnia [...] r. o umorzeniu postępowania sądowego wraz z uzasadnieniem doręczone zostało w dniu [...] r. na adres radcy prawnego – [...] (zgodnie z adnotacją znajdującą się na ZPO przesyłkę doręczono dorosłemu domownikowi . Czyniąc zadość wnioskowi pełnomocnika z dnia [...]r., sąd doręczył w tej samej dacie kopię protokołu rozprawy z dnia [...] r. Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi został nadany za pośrednictwem Poczty Polskiej w dniu [...] r. Wniesienie przedmiotowego wniosku nastąpiło po upływie roku od uchybionego terminu (tj. rok, sześć miesięcy, dwadzieścia cztery dni po upływie terminu do wniesienia skargi). Według sądu, w sprawie nie wystąpił wyjątkowy przypadek, który uzasadniałby przywrócenie uchybionego terminu, po upływie roku od uchybionego terminu. Zaskarżone postanowienie prawidłowo uznano za doręczone ustanowionemu na podstawie pełnomocnictwa ogólnego z dnia [...] r. udzielonego przez skarżącego w zakresie związanych z działalnością firmy [...] w postępowaniu przed sądami powszechnymi i administracyjnymi, a także przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, Sądem Najwyższym i Naczelnym Sądem Administracyjnym. Pełnomocnictwo zostało złożone przez radcę prawnego – [...] za pismem przewodnim z dnia [...] r. wraz z dalszym pełnomocnictwem udzielonym pracownikowi kancelarii do przeglądania akt, dokonywania kserokopii, fotokopii i uwierzytelnień dokumentów akt sprawy. Pełnomocnik radca prawny – [...] przedłożyła również wraz ze skargą kasacyjną z dnia [...] r. pełnomocnictwo szczególne do sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej do NSA od wyroku WSA w Szczecinie z dnia [...] r. o sygn. akt I SA/Sz 85/11. Skarżący, wobec udzielenia także pełnomocnictwa z dnia [...] r. doradcy podatkowemu – [...], był reprezentowany w sprawie przez dwóch profesjonalnych pełnomocników, z których żaden nie wskazał na czyj adres ma być doręczana korespondencja. Nie uczynił tego także skarżący. Zatem, sąd stosując się do normy prawnej wynikającej z przepisu 76 § 3 p.p.s.a., że jeżeli jest kilku pełnomocników jednej strony, sąd doręcza pismo tylko jednemu z nich. Tak też sąd uczynił, doręczając pisma później ustanowionemu pełnomocnikowi - radcy prawnemu [...]. Odnosząc się do zarzutu skarżącego, że pełnomocnictwo udzielone w dniu [...] r. radcy prawnemu – [...] nie obejmowało reprezentowania osoby fizycznej jaką jest skarżący, lecz firmy i spraw związanych z działalnością firmy [...], wskazać należy, że skarżący prowadził działalność gospodarczą jako osoba fizyczna w oparciu o przepisy ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Zgodnie z regulacjami tej ustawy, przedsiębiorcą jest osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą. Za poprawnością udzielonego radcy prawnemu – [...] pełnomocnictwa, a w konsekwencji skutecznością doręczeń dokonywanych przez sąd w toku postępowania, przemawia fakt, że postępowanie podatkowe oraz sądowoadministracyjne toczyło się w przedmiocie określenia w podatku od towarów i usług za [...] r. nadwyżki podatku naliczonego nad należnym i było ściśle związane z działalnością gospodarczą powadzoną przez skarżącego pod nazwą [...]. Nadto, zawiadomienie o terminie rozprawy zostało wysłane na adres pełnomocnika, jednakże podjęte w dniu [...] r. zostało - zgodnie z adnotacją na ZPO - przez osobę uprawniona do odbioru korespondencji, tj. samego skarżącego – [...], który żadnego sprzeciwu co prawidłowej jego reprezentacji nie podniósł. Skarżący także przez wiele miesięcy, aż do [...] r., nie podjął żadnych działań zmierzających do zakwestionowania pełnomocnictwa radcy prawnego – [...], która brała aktywny udział w postępowaniu sądowym, m.in. zwróciła się w imieniu skarżącego do sądu z wnioskiem z dnia [...] r. o sporządzenie i przesłanie kserokopii protokołu z rozprawy z dnia [...] r. Powyższe okoliczności potwierdzają, że pełnomocnik skarżącego był prawidłowo zawiadamiany o podejmowanych przez sąd czynnościach i został także zawiadomiony o rozstrzygnięciu podjętym w sprawie, w tym o treści sentencji postanowienia oraz jego uzasadnienia. Na marginesie dodać należy, że o skuteczności czynności podejmowanych przez pełnomocnika nie decyduje status prowadzonej działalności (ewentualne zawieszenie działalności gospodarczej), lecz wynikające z przepisów prawa korporacyjnego zasady wykonywania zawodu, tj. zawodu radcy prawnego zawarte w ustawie o radcach prawnych, oraz w przepisów proceduralnych. Nadto, skarżący nie wykazał, że złożył wniosek o przywrócenie terminu z zachowaniem siedmiodniowego terminu przewidzianego w art. 87 § 1 p.p.s.a. W piśmie z dnia [...] r. doradca podatkowy – [...] wskazała, że o terminie rozprawy oraz rozstrzygnięciu sądu z dnia [...] r. dowiedziała się od radcy prawnego – [...], który jest pełnomocnikiem skarżącego w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. Nie podała jednak daty, w której dowiedziała się o zakończonym postępowaniu. Za przyjęciem, że w sprawie doszło do zaistnienia wyjątkowego przypadku nie przemawia wskazywany przez skarżącego błąd w doręczeniu zawiadomienia o terminie rozprawy; błędne przyjęcie przez sąd, że pełnomocnictwo udzielone radcy prawnemu – [...] obejmuje postępowania przed WSA w Szczecinie; wydanie przez sąd postanowienia o umorzeniu postepowania, zamiast orzeczenia, co do istoty sprawy lub przekazanie organowi I instancji do ponownego rozpoznania; skierowanie przeciwko skarżącemu aktu oskarżenia i możliwości niesłusznego wymierzenia mu kary przewidzianej w kodeksie karnym; nadanie z rażącym naruszeniem prawa uprawnienia organowi do przekazania sprawy dotyczącej skarżącego organowi I instancji i nierespektowanie wyroku NSA z dnia 4 lipca 2012 r. w sprawie o sygn. akt I FSK 1216/11. Reasumując, skarżący nie podał żadnych nadzwyczajnych okoliczności, które uzasadniałyby konieczność uwzględnienie wniosku złożonego po upływie terminu określonego w art. 87 § 5 p.p.s.a. Wszystkie przywołane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej bazie orzeczeń NSA - http://orzeczenia. nsa.gov.pl.