I SA/Sz 812/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Elżbieta Woźniak po rozpoznaniu w dniu 17 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu [...] od postanowienia referendarza sądowego z dnia 21 sierpnia 2015 r. odmawiającego skarżącemu przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 8 maja 2015 r. Nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za lipiec, sierpień, wrzesień, października, listopad i grudzień 2009 r. p o s t a n a w i a: utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 21 sierpnia 2015 r. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 21 sierpnia 2015 r., sygn. akt I SA/Sz 812/15 referendarz sądowy odmówił [...] (zw. dalej: Skarżącym), przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w przedmiocie podatku akcyzowego za lipiec, sierpień, wrzesień, października, listopad i grudzień 2009 r. Z przedstawionego stanu sprawy wynikało, że skarżący w dniu 13 lipca 2015 r. złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, że posiada bardzo trudną sytuację finansową, wszelkie środki pieniężne przeznacza na utrzymanie mieszkania i rodziny. W oświadczeniu o stanie rodzinnym skarżący podał, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z małoletnim synem [...]. W rubryce formularza dotyczącej dochodów wpisał wynagrodzenie za pracę w wysokości [...] zł brutto. W oświadczeniu majątkowym skarżący nie wykazał żadnego majątku. Pismem z dnia 30 lipca 2015 r. skarżący został wezwany do nadesłania dodatkowych dokumentów i oświadczeń, obrazujących jego aktualną sytuację rodzinną i finansową. Postanowieniem z dnia 21 sierpnia 2015 r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Na powyższe postanowienie, skarżący pismem z dnia 1 września 2015 r. wniósł zażalenie uznane przez Sąd jako sprzeciw, domagając się zmiany zaskarżonego postanowienia, ewentualnie jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie: - art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zw. dalej: p.p.s.a.) poprzez ich niewłaściwe zastosowanie skutkujące oddaleniem wniosku o przyznanie prawa pomocy, - art. 246 p.p.s.a., poprzez jego wykładnię i nieprawidłowe przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie przesłanki do udzielenia prawa pomocy nie zostały spełnione. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że z tytułu umowy o pracę nie uzyskuje dochodu pozwalającego na poniesienie kosztów sądowych, z uwagi na fakt, iż dokłada się do kosztów utrzymania mieszkania żony. To oznacza, że miesięcznie skarżący dysponuje wolną kwotą [...] zł, którą przeznacza na utrzymanie siebie oraz syna. Zdaniem skarżącego, spełnia on przesłanki wynikające z treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Ponadto jak wskazał, nie można od skarżącego jak od powoda w postępowaniu cywilnym wymagać przygotowania się pod względem finansowym do ponoszenia ewentualnych kosztów sądowych. W postępowaniu cywilnym o dacie wszczęcia postępowania decyduje sam powód, w przypadku zaś postępowania przed sądami administracyjnymi o czasie wszczęcia postępowania decyduje organ, który wyda zaskarżoną decyzję. Strona nie decyduje więc o tym, kiedy postępowanie będzie wszczęte, ani też nie może przewidzieć konieczności czynienia oszczędności na przyszłość w razie ewentualnego zaskarżania wydanej w przyszłości decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż ył, co następuje: W świetle art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej, gdy ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do art. 246 § 1 p.p.s.a., osobie fizycznej prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, jeżeli wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Sąd nie jest związany zakresem żądania wskazanym we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wykazanie okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, z punktu widzenia treści art. 246 § 1 p.p.s.a., należy do obowiązku podmiotu ubiegającego się o przyznanie tego prawa. Strona ma zatem obowiązek wykazania, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania lub ich części albo, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie tych kosztów. Wnioskujący musi przede wszystkim rzetelnie opisać i udokumentować swoją sytuację materialną. W rozpoznawanej sprawie, jak prawidłowo ustalił to referendarz sądowy, skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania w zakresie wskazanym we wniosku. Złożone przez skarżącego oświadczenie jest niewystarczające do oceny jego rzeczywistych możliwości płatniczych. Wezwanie zaś do nadesłania dodatkowych dokumentów i oświadczeń, obrazujących aktualną sytuację rodzinną i finansową, skarżący wykonał wybiórczo. Z oświadczeń skarżącego wynika, że pozostaje on w związku małżeńskim, prowadzi gospodarstwo domowe z synem, otrzymuje dochód w wysokości [...] zł miesięcznie i ponosi wydatki w wysokości [...] zł, dokładając się do utrzymania mieszkania żony. Skarżący oświadczył, że nie posiada żadnych oszczędności ani majątku. Skarżący nie przedłożył zaświadczenia pracodawcy o wysokości wynagrodzenia z ostatnich sześciu miesięcy. Nie zostały również wyjaśnione wątpliwości co do posiadania rachunków bankowych. Skarżący pominął milczeniem wezwanie o wyciągi bankowe. Nadto, zamiast rocznego zeznania podatkowego za 2014 r., przedłożył informację PIT-11. Skarżący nie wykonał także zobowiązania do przedłożenia dokumentów dotyczących małżonki. Wątpliwości budzi także oświadczenie skarżącego, że nie posiada majątku. Skarżący oświadczył, że mieszkanie przekazał żonie i to potwierdził przedłożoną umową o częściowym podziale majątku. Oświadczył także, że dokłada się do opłat za mieszkanie i wyżywienia miesięcznie w kwocie [...] zł, co oznacza, że mieszka z rodziną pod adresem [...]. Tymczasem w skardze jak i na formularzu jako adres zamieszkania wskazuje zupełnie inny adres [...] Zaznaczyć należy, że uchylanie się strony od obowiązków związanych z wykazywaniem sytuacji majątkowej, nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie (por. postanowienia NSA z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05; z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05; z dnia 27 lutego 2012 r., sygn. akt II FZ 128/12; z dnia 22 października 2014 r., sygn. akt II FZ 1294/14 – publ. CBOSA). Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji, gdy przedstawione przez stronę dane uniemożliwiają pełną ocenę jej stanu majątkowego, albo gdy nie są one do końca jasne. To sprawą wnioskodawcy jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy, ponieważ to na nim spoczywa w tym zakresie ciężar dowodu. W konsekwencji strona, która nie realizuje obowiązków wynikających z wezwania Sądu, nie ma podstaw oczekiwać rozstrzygnięcia zgodnego z wnioskiem. W ocenie Sądu, brak kompletnego obrazu sytuacji majątkowej skarżącego nie pozwala przyjąć, że wykazał on, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Tym samym, Sąd podziela ocenę wyrażoną w zaskarżonym orzeczeniu, że nie ma podstaw, aby uznać przesłankę z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. za uprawdopodobnioną. Wobec powyższego, na podstawie art. 260 § 1 i § 3 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.