I SA/Sz 822/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Iwona Golec po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "P." spółki z o.o. z siedzibą S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w S. z dnia [...] r. nr [...] [...] w przedmiocie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy. "P." spółka z o.o. w S., po wezwaniu przez Sąd do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie [...]zł, zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Z uzasadnienia wniosku oraz dokumentów i oświadczeń spółki reprezentowanej przez prokurenta samoistnego M. K. i jednocześnie wspólnika spółki wynika, że zakres działalności skarżącej obejmował budownictwo. Spółka od 5 sierpnia 2011 r. ma zawieszoną działalność. Od 22 lipca 2014 r. pozostaje bez zarządu, według prokurenta nie może funkcjonować, nie może prowadzić czynnej działalności gospodarczej. Postępowania sądowe zostały zawieszone, spółka nie może prowadzić czynności procesowych. Spółka posiada szereg nieruchomości obciążonych hipotekami, prowadzone są wobec nich postępowania egzekucyjne. Spółka nie posiada środków finansowych umożliwiających działanie. Spółka wykazała, że ma kapitał zakładowy o wartości [...] zł, ostatni bilans sporządzony za 2011 rok wykazał stratę w wysokości [...] zł. Nie wykazała rachunków bankowych. Dodatkowo zwróciła uwagę na brak możliwości działania, w tym również w zakresie złożenia wniosków do KRS; drugi wspólnik – obywatel n. nie interesuje się spółką, nie ma z nim kontaktu, nie jest możliwe podniesienie kapitału spółki i dochodzenie należności. Spółka ustosunkowując się do wezwania referendarza sądowego z dnia 6 listopada 2017 r. przedłożyła: - zestawienie nieruchomości spółki z informacją o zajęciach, hipotekach i prowadzonych postępowaniach egzekucyjnych z nieruchomości, - rezygnację członka zarządu spółki M. K. z dniem 25 listopada 2017 r. - akt notarialny rep. A [...] z dnia 10 grudnia 1991 r. - umowę spółki. Prokurent wyjaśnił, że nie podał wartości nieruchomości, ponieważ taka informacja wymaga specjalistycznej wyceny; wskazał jedynie, że lokal w G. ma wartość [...] zł jednak jest obciążony hipotecznie ponad kwotę wartości. Po śmierci wspólnika J. K. w dniu 22 lipca 2014 r., wszystkie postępowania egzekucyjne zostały zawieszone. Zdaniem prokurenta o całkowitej bezskuteczności świadczy prawomocny wyrok Sądu Rejonowego S. –C. w S. sygn. akt X [...] nakazujący spadkobiercom zmarłego J. K. zapłatę w kwocie [...]tys. zł z odsetkami od roku 2004 za zobowiązania spółki. Wyjaśnił dalej prokurent, że spółka ma rachunek prowadzony przez [...], jednak od 2016 r. wobec braku pokrywania kosztów funkcjonowania rachunku nie ma do niego dostępu, a zatem nie jest w stanie uzyskać i przedstawić wyciągów. Prokurent przedstawił umowę spółki i wyjaśnił, że do uchwalenia dopłat wymaga ona jednomyślności wspólników, a drugi wspólnik od 2003 r. nie był w Polsce, nie reaguje na zawiadomienia o walnym zgromadzeniu udziałowców (w.z.u.), nie ma z nim kontaktu. Wyjaśnił dalej prokurent, że w stosunku do spółki były prowadzone postepowania przymuszające – w stosunku do J. K.- umorzone wobec jego śmierci, wobec M. K.- umorzone wobec jego rezygnacji. Nie posiada dokumentów to potwierdzających ani dokumentów dotyczących tych postępowań, ponieważ zostały one zajęte w miejscu ich przechowywania – [...] [...] przez R. S., który uniemożliwił dostęp do nich. Biorąc pod uwagę powyższe oraz przedstawione przez spółkę dane dotyczące jej sytuacji majątkowej, tj. wykaz posiadanych nieruchomości (k. 40-47), referendarz sądowy powziął wątpliwość co do rzeczywistych możliwości płatniczych spółki. Dlatego wezwaniem z dnia 20 grudnia 2017 r. zobowiązał ją w oparciu o przepis art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") do złożenia dodatkowego oświadczenia o wysokości ewentualnych przychodów osiąganych przez spółkę w związku z posiadanym majątkiem w okresie ostatnich dwóch lat wraz z dokumentami to potwierdzającymi oraz raportu kasowego dotyczącego stanu środków pieniężnych skarżącej w kasie spółki w okresie od 1 sierpnia do 20 grudnia 2017 r. W odpowiedzi na wezwanie prokurent spółki wyjaśnił, że w latach 2016-2017 spółka [...] nie osiągnęła żadnych przychodów w związku z posiadanym majątkiem oraz że nie jest w stanie przedłożyć raportu kasowego za okres od 1 sierpnia 2017 r. do 23 stycznia 2018 r. gdyż spółka od 2012 roku nie prowadzi księgowości w związku z zawieszeniem działalności. Spółka do dnia dzisiejszego nie nadesłała wymaganych dokumentów. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. Stosownie do art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a., osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Jak wskazuje się w piśmiennictwie i orzecznictwie, osoba prawna zobowiązana jest wykazać, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne środki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (J.P. Tarno: Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi. Wyd. 2, Warszawa 2006, s. 504, za postanowieniem NSA z 28 września 2011 r. sygn. akt I FZ 267/11). Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie od tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe (por. postanowienie NSA z 27 września 2011 r. sygn. akt II GZ 434/11 oraz z 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I GZ 1/10, dostępne: orzeczenia.nsa.gov.pl). W przypadku przedsiębiorców, których celem jest działanie nakierowane na osiągnięcie zysku, udzielenie takiego dofinansowania siłą rzeczy ogranicza się do sytuacji wyjątkowych, gdy rzeczywiście ich sytuacja jest na tyle trudna, że pokrycie kosztów sądowych jest całkowicie niemożliwe. W przypadku wnioskowania o prawo pomocy osoba prawna nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (m.in. postanowienie NSA z dnia 24 lipca 2014 r. II GZ 392/14). Podnieść też należy, że opłaty sądowe, do których zalicza się także wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli (por.: M. Niezgódka – Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 594). Aktualnie skarżąca jest zobowiązana do uiszczenia tytułem wpisu sądowego od skargi kwoty [...]zł i ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Należy wskazać, że skarżąca wnosiła o prawo pomocy w zakresie częściowym w innych sprawach przed tutejszym Sądem i przyznano jej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawach o sygn. akt: I SA/Sz 37/12, I SA/Sz 116/12, I SA/Sz 199/12, I SA/Sz 541/13. Spółka podała, że nadal nie prowadzi działalności gospodarczej, nie ma jakichkolwiek przychodów ani majątku, który mógłby zostać spieniężony. Nie dysponuje też innymi możliwościami pozyskania środków finansowych na pokrycie kosztów postępowania. Referendarz sądowy stwierdził, że przedstawiony przez spółkę w piśmie z dnia 23 listopada 2017 r. majątek na terenie miasta S., niezależnie od tego, że jest obciążony hipotekami (przymusowe zwykłe, kaucyjne), stanowi potencjalne źródło przychodów. Składają się bowiem nań, m.in.: udziały w drogach osiedlowych wewnętrznych, udziały w parkingach, miejsca parkingowe o powierzchni [...] m˛, plac zabaw o powierzchni [...] m˛ przy ul. [...], [...]; udział [...] ul. [...], [...] Garaż murowany w zespole garaży; lokal nr [...] o pow. [...] m˛. Mając na uwadze powyższe, referendarz sądowy ocenił, że w związku z wnioskiem spółki koniecznym było ustalenie w jaki sposób spółka, reprezentowana przez prokurenta samoistnego, gospodaruje posiadanym majątkiem i jakie z tego tytułu uzyskuje przychody. Prokurent oświadczył, że spółka nie osiąga przychodów w związku z posiadanym majątkiem, nie jest w stanie przedłożyć raportu kasowego za okres od 1 sierpnia 2017 r. do 23 stycznia 2018 r. ponieważ nie prowadzi księgowości w związku z zawieszeniem w roku 2011 działalności. Mając na uwadze powyższe, należy stwierdzić, że w ocenie referendarza sądowego spółka nie wykazała, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, w szczególności nie wykazała, że podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków związanych z zainicjowanym postępowaniem sądowym. Spółka posiada opisany wyżej majątek (por. k.40-47) stanowiący, chociażby w części, niezależnie od ustanowionych hipotek, potencjalne źródło przychodu, chociażby na podstawie umowy najmu czy dzierżawy. Należy podkreślić, że na ocenę możliwości finansowych strony ma także wpływ będący w jej posiadaniu majątek. Sposób, w jaki spółka wykorzystuje swój majątek nie może pozostawać bez wpływu na ocenę, czy posiada ona środki na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego. Istotne jest to, że posiadany majątek może przynosić potencjalne pożytki. Należy jeszcze dodać , że prawo pomocy, zwane potocznie prawem ubogich, stanowi bowiem instytucję wyjątkową i z tego też powodu może być przyznane, gdy strona istotnie nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla niej obiektywnie niemożliwe. Lakoniczne stwierdzenie spółki, niepoparte jakimikolwiek dokumentami finansowymi, że nie osiąga przychodów w związku z posiadanym majątkiem, jest zatem niewystarczające do udzielenie jej wsparcia z budżetu państwa w kosztach zainicjowanego postępowania. Mając powyższe na uwadze, uznać należało, że Spółka nie wykazała, iż nie ma żadnych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Dlatego na podstawie art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a., należało w sprawie orzec jak w sentencji.