I SA/Sz 829/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Dziel Sędziowie Sędzia WSA Alicja Polańska Sędzia WSA Bolesław Stachura (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu [...] r. sprawy ze skargi B. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego B. D. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie postanowieniem z dnia [...] r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Prezydenta Miasta S. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie uznania za nieuzasadnione zarzutów B. D. (dalej: "zobowiązany", "strona", "skarżący") dotyczących prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] i odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego w tym zakresie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że postanowieniem z dnia [...] r nr [...], Prezydent Miasta S. uznał za nieuzasadnione zarzuty B. D. dotyczące prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] i odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego w tym zakresie. W dniu [...] r. zobowiązany wniósł zażalenie na powyższe postanowienie. Kolegium stwierdzając uchybienie terminu do wniesienia zażalenia, powołało treść przepisów art. 129 § 2 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2021 poz.735 ze zm. - dalej: "k.p.a."), zgodnie z którymi zażalenie na postanowienie wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Wskazano, że zaskarżone rozstrzygnięcie zawierało prawidłowe pouczenie o terminie do wniesienia zażalenia. Organ przytoczył również treść art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a., w myśl którego termin uważa się za zachowany jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego. Organ odwoławczy wskazał, że skoro zaskarżone postanowienie zostało odebrane przez osobę podpisaną jako B. D. w dniu [...] r., termin do wniesienia zażalenia upłynął dnia [...] r., a zażalenie zostało złożone dnia [...] w siedzibie organu I instancji (Kancelaria Poczty Urząd Miasta S.), to nie ulega zatem wątpliwości, że zażalenie wniesiono z jednodniowym uchybieniem terminu. Strona zaskarżyła powyższe postanowienie z dnia [...] r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, zarzucając zaskarżonemu postanowieniu obrazę przepisu postępowania, tj. art. 134 k.p.a., poprzez niezasadne przyjęcie, iż uchybiła terminowi do złożenia zażalenia na postanowienie Prezydenta Miasta S. z dnia [...] r. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że w dniu [...] r. Prezydent Miasta S. wystawił tytuł wykonawczy numer [...] dotyczący należności w łącznej kwocie [...]złotych, dotyczący pobytu skarżącego w dniu [...] r. w Miejskiej Izbie Wytrzeźwień w S. . Na podstawie wystawionego tytułu wykonawczego została wszczęta egzekucja administracyjna wobec skarżącego. Zdaniem skarżącego, zaskarżone postanowienie zostało wydane z rażącym naruszeniem art. 134 k.p.a., gdyż swoje zażalenie (datowane na dzień [...] r.) złożył tego samego dnia w Urzędzie Pocztowym w P. (potwierdzenie nadania numer ([...] w załączeniu). W tej sytuacji nie uchybił - jak podnosi Samorządowe Kolegium Odwoławczego - terminowi do złożenia zażalenia na postanowienie Prezydenta Miasta S. z dnia [...] r., nr [...] Kolegium, w odpowiedzi na skargę wniosło o uwzględnienie skargi jako zasadnej. Wskazano, że w aktach organu I instancji wraz z przesłanym zażaleniem strony brak było koperty w którym nadano pismo. Jednocześnie stan wizualny zażalenia ( brak załamania kart) nie wskazywał, aby zasadnym było przypuszczenie, że zażalenie nadano w placówce pocztowej. W tych okolicznościach organ odwoławczy uznał, że zażalenie wniesiono bezpośrednio w siedzibie organu, co jak widać z treści skargi i załączonego dowodu okazało się błędne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w szczecinie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Niniejsza sprawa została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym, bowiem zgodnie z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.) - dalej "p.p.s.a." sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Zgodnie z treścią art. 3 "p.p.s.a." sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 ustawy). Dokonana w powyższym zakresie kontrola zaskarżonego postanowienia prowadzi do wniosku, że jest ono wadliwe. W przekonaniu Sądu bowiem, organ nie dokonał wystarczających ustaleń faktycznych, nie rozważył ich i wyciągnął błędne wnioski, co doprowadziło do wydania niezgodnego z prawem rozstrzygnięcia. Podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowił art. 134 k.p.a. Zgodnie z powołanym przepisem organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Stosownie natomiast do treści art. 127 § 1 k.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji. Odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję. Odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie (art. 129 § 1 i 2 k.p.a.). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie stwierdzenia tej okoliczności organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania w trybie art. 134 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 4 lutego 2014 r., sygn. akt II OSK 2126/12, LEX nr 1497908). Treść art. 134 k.p.a., będącego bezwzględnie obowiązującą normą prawną, wskazuje na obowiązek organu odwoławczego wyraźnego ustosunkowania się do tej czynności. Stwierdzenie uchybienia terminu wymaga zatem jednoznacznego rozstrzygnięcia w formie postanowienia (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. 17, C. H. Beck Warszawa 2021 r., s. 830). W świetle powyższej regulacji stwierdzić należy, że w sprawie należało ustalić dwie okoliczności: datę doręczenia stronie postanowienia organu egzekucyjnego oraz datę i sposób wniesienia przez nią zażalenia. Zasadą jest, że doręczenie pisma następuje do rąk adresata, o czym stanowi art. 42 k.p.a. W przypadku nieobecności adresata, pismo doręcza się za pokwitowaniem dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi (art. 43 § 1 zd. 1 k.p.a.), tzw. doręczenie zastępcze. Ze znajdującego się w aktach niniejszej sprawy dowodu doręczenia skarżącemu postanowienia z dnia [...] r. wynika, że przesyłkę odebrał on osobiście w dniu 6 lipca 2021 r. Powyższa okoliczność nie została przez skarżącego zakwestionowana, co oznacza, że termin do wniesienia zażalenia rozpoczął swój bieg od dnia 7 lipca 2021 r., a upływał w dniu 13 lipca 2021 r. Kwestią sporną w niniejszej sprawie było natomiast stwierdzenie daty i sposobu, w jaki skarżący złożył zażalenie. Należy wskazać, że z akt administracyjnych rozpoznawanej sprawy nie wynika w sposób jednoznaczny, czy zażalenie skarżącego opatrzone datą "12 lipca 2021 r.", na którym została umieszczona prezentata Urzędu Miasta S., Kancelaria Poczty "data wpływu: 14 lipca 2021 r." zostało złożone przez skarżącego osobiście w siedzibie urzędu, czy zostało nadane za pośrednictwem operatora pocztowego, jak twierdzi skarżący. Ustalenie natomiast powyższej kwestii przez organ odwoławczy miało zasadnicze znaczenie dla oceny terminowości zażalenia. Wyjaśnić w tym miejscu należy, że zasadą jest, że podmiot, który nadał pismo powinien dysponować dowodem nadania pisma, bowiem to na nim spoczywa ciężar dowodu w tej kwestii, a także z jego sytuacją prawną wiąże się ryzyko braku możliwości udowodnienia daty nadania pisma (por. G. Łaszczyca, C. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, t. I., Warszawa 2010, s. 496). Wybór sposobu wniesienia środka zaskarżenia należy do strony. Może ona je złożyć bezpośrednio w urzędzie, uzyskując potwierdzenie daty złożenia pisma przez prezentatę na jego odpisie, ale może też nadać pismo zawierające zażalenie w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego. Nadawca przesyłki może ją nadać jako przesyłkę rejestrowaną, cechującą się pewnością co do daty nadania i pewnością dowodzenia tego faktu dokumentem urzędowym. W rozpoznawanej sprawie, jak wynika z akt administracyjnych Samorządowe Kolegium Odwoławcze w fazie wstępnej postępowania zażaleniowego nie przeprowadziło postępowania wyjaśniającego mającego na celu ustalenie rzeczywistej daty i sposobu wniesienia zażalenia, co zresztą przyznało w odpowiedzi na skargę. Uznało na podstawie akt sprawy, w której brak było koperty nadawczej oraz na podstawie wyglądu pisma, że datą wniesienia przez skarżącego zażalenia jest dzień 14 lipca 2021 r., tj. data wpływu pisma do Urzędu Miasta S., co oznacza, że zażalenie zostało wniesione z uchybieniem terminu i w konsekwencji zastosowało art. 134 k.p.a. Zdaniem Sądu takie stanowisko organu odwoławczego nie zostało oparte na prawidłowo ustalonym stanie faktycznym sprawy. Stwierdzenie przez organ odwoławczy uchybienia terminu do wniesienia zażalenia na podstawie art. 134 k.p.a. powinno być poprzedzone dokładnym wyjaśnieniem stanu faktycznego co do tego, czy wnoszący zażalenie przekroczył termin określony w art. 129 § 2 k.p.a. Należy wskazać, że ciężar dowodu zachowania terminu do wniesienia środka zaskarżenia wprawdzie spoczywa na skarżącym (por. wyrok NSA z dnia 21 grudnia 2017 r., sygn. akt II OSK 918/16), jednak wydanie postanowienia na podstawie art. 134 k.p.a. powinno nastąpić wyłącznie wtedy, kiedy organ dysponuje jednoznacznymi dokumentami, pozwalającymi na stwierdzenie wniesienia środka odwoławczego z naruszeniem terminu. W istocie takie postanowienie zamyka bowiem stronie prawo do ochrony jej podstawowych praw (por. wyrok NSA z dnia 25 kwietnia 2018 r., sygn. akt II OSK 2806/17). Dlatego też w przypadku, gdy istnieją wątpliwości co do faktycznej daty wniesienia pisma, tak jak w niniejszej sprawie, należy przeprowadzić wszelkie dowody umożliwiające ustalenie tej daty w sposób pewny (por. wyrok NSA z dnia 7 listopada 2019 r., sygn. akt I OSK 556/18), nie wyłączając dowodów przedstawionych przez stronę. W niniejszej sprawie organ odwoławczy nie umożliwił skarżącemu wykazania, kiedy i w jaki sposób wniósł zażalenie od postanowienia Prezydenta Miasta S. z dnia [...] r. Kolegium nie podjęło żadnej próby ustalenia, czy zażalenie zostało złożone przez skarżącego osobiście w siedzibie urzędu, czy za pośrednictwem operatora pocztowego. Nie wyjaśniając powyższych kwestii, organ odwoławczy dopuścił się naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., ponieważ nie zebrał pełnego materiału dowodowego, a tym samym nie ustalił faktów mających znaczenie dla załatwienia sprawy. Uchybienie terminu do wniesienia odwołania musi być jednoznaczne i mieć pełne oparcie w materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie. Wydanie postanowienia na podstawie art. 134 k.p.a. powinno nastąpić wyłącznie wtedy, kiedy organ dysponuje jednoznacznym dokumentem urzędowym pozwalającym stwierdzić wniesienie środka odwoławczego z naruszeniem terminu. W związku z powyższym należy uznać, że w przedmiotowej sprawie zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane przedwcześnie, ponieważ niewyjaśnienie ww. istotnych wątpliwości faktycznych w sprawie czyniło niedopuszczalnym zastosowanie art. 134 k.p.a. Rozpoznając ponownie niniejszą sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze uwzględni rozważania poczynione w powyższym uzasadnieniu, w szczególności przeprowadzi odpowiednie postępowanie wyjaśniające w celu ustalenia, daty i sposobu, w jaki zostało wniesione przez skarżącego zażalenie od postanowienia Prezydenta Miasta S. z dnia [...] r. , nr [...] w przedmiocie uznania za nieuzasadnione zarzutów dotyczących prowadzenia postępowania egzekucyjnego, poddając ocenie m.in. przedstawiony przez skarżącego na etapie postępowania sądowego dowód w postaci potwierdzenia nadania przesyłki poleconej w dniu [...] r. Z przedstawionych powyżej względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 p.p.s.a., na które składają się uiszczony wpis od skargi w kwocie [...]zł. Powołane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej bazie orzeczeń NSA - http://orzeczenia.nsa.gov.pl.