I SA/Sz 830/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Kazimierz Maczewski po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R M o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z Jego skargi na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji Modernizacji Rolnictwa z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności p o s t a n a w i a oddalić wniosek Postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 4 października 2012 r. odmówiono zmiany prawomocnego postanowienia Sądu z dnia 4 kwietnia 2012 r., sygn. akt I SA/Sz 830/11, odmawiającego przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Od rozstrzygnięcia tego skarżący wniósł zażalenie, które zostało oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 listopada 2012 r., sygn. akt II GZ 427/12. W piśmie z dnia 27 grudnia 2012 r. skarżący ponownie wystąpił z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych. Na wezwanie Sądu skarżący złożył przedmiotowy wniosek na druku urzędowego formularza PPF, z treści którego wynika, że R M jest emerytem, jego miesięczny dochód z emerytury wojskowej wynosi [...]zł brutto, prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z córką (ur. 1997 r.), którą utrzymuje (skarżący oświadczył, że jest zobowiązany płacić alimenty w kwocie [...] zł miesięcznie). Ponadto skarżący wskazał, że w chwili obecnej znajduje się w trudnej sytuacji finansowej i nie jest w stanie ponieść kosztów procesu. Innego majątku, wartościowych rzeczy ruchomych, zgromadzonych zasobów pieniężnych (oszczędności, papiery wartościowe itp.) skarżący nie wykazał. Na podstawie zarządzenia z dnia 8 marca 2013 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia nadesłanej dokumentacji o : a) dokument potwierdzający wysokość otrzymywanej emerytury ( np. odcinek przekazu pocztowego, kopia decyzji o ostatniej waloryzacji świadczenia, zaświadczenie organu emerytalnego) b) kopię orzeczenia o zaliczeniu skarżącego do III grupy inwalidzkiej, c) wykaz wszystkich (w tym osobistych) posiadanych rachunków bankowych ( w tym lokat ) wraz z wyciągiem potwierdzającym stan i obroty na tych rachunkach ( lokatach) z okresu 3 ostatnich miesięcy, d) odpisu zeznania podatkowego za 2011 r. lub ( lub za 2012 r. jeśli zostało już złożone) e) zaświadczenie potwierdzające, że skarżący studiuje i wysokość ponoszonych z tego tytułu opłat, f) wykaz ponoszonych miesięcznie wydatków przez skarżącego na konieczne utrzymanie rodziny oraz dokumentów potwierdzających ich wysokość z ostatnich dwóch miesięcy, g) dodatkowego oświadczenia skarżącego o stanie rodzinnym, wyjaśniającego czy skarżący pozostaje w związku małżeńskim, czy mieszka z żoną lub innymi osobami (córką), czy prowadzi z nimi wspólne gospodarstwo domowe, czy żona lub inne osoby partycypują w kosztach utrzymania mieszkania, w jakiej wysokości, a także o wysokości ewentualnych dochodów i stanu majątkowego żony, jeśli skarżący jest rozwiedziony proszę przedłożyć kopię orzeczenia sądu, h) kopię orzeczenia Sądu zasądzającego wysokość alimentów na rzecz córki, g) inne dokumenty świadczące o trudnej sytuacji finansowej i braku możliwości płatniczych skarżącego, w terminie 14 dni od doręczenia wezwania pod rygorem rozpoznania sprawy na podstawie akt sprawy. Powyższe wezwanie zostało doręczone skarżącemu w dniu 12 marca 2013 r. W wyznaczonym terminie, który upłynął w dniu 26 marca 2013 r. skarżący nie nadesłał wymaganych dokumentów ani żadnych oświadczeń. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., strona może się ubiegać o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przepis art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stanowi natomiast, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W pierwszej kolejności wskazać należy, że w niniejszej sprawie kwestia przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych była już przedmiotem rozpoznania zarówno Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w powyższym zakresie został prawomocnie rozstrzygnięty postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 listopada 2012 r., sygn. akt II GZ 427/12, który oddalił zażalenie skarżącego na postanowienie Sądu z dnia 4 października 2012 r. Powyższe nie wyklucza jednak możliwości ponownego ubiegania się przez stronę o przyznanie prawa pomocy, ponieważ stosownie do treści 243 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku (na każdym jego etapie). Zgodnie jednak z treścią art. 170 p.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe. Wspomniana moc wiążąca orzeczenia w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą one przyjmować, że dana kwestia kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Zakamycze 2006, s. 365). Biorąc pod uwagę powyższe stwierdzić należy, że Sąd rozpoznając kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy nie może odstąpić od oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy zawartej w prawomocnym postanowieniu Sądu z dnia 4 kwietnia 2012 r. odmawiającym skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym oraz w postanowieniu z dnia 4 października 2012 r. odmawiającym zmiany prawomocnego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 4 kwietnia 2012 r w przedmiocie prawa pomocy. Możliwość zmiany bądź uchylenia wspomnianego orzeczenia daje jednak art. 165 p.p.s.a., ale tylko przy spełnieniu wskazanego w nim warunku, a mianowicie zmiany okoliczności sprawy. Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy będzie to w szczególności pogorszenie sytuacji finansowej wnioskodawcy. W ocenie Sądu skarżący nie wykazał, aby nastąpiła zmiana jego sytuacji osobistej i majątkowej, która powodowałaby brak możliwości poniesienia przez niego kosztów sądowych. Mimo wezwania w trybie art. 255 p.p.s.a., skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów, które potwierdzałyby jego trudną sytuację materialną i wyjaśniałyby uzasadnione wątpliwości w tym zakresie. W złożonym oświadczeniu skarżący ograniczył się do lakonicznego przedstawienia informacji, że w chwili obecnej znajduje się w trudnej sytuacji finansowej i nie jest w stanie ponieść kosztów procesu. Wskazać w tym miejscu natomiast trzeba, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa. To strona winna wykazać, że znajduje się w takim położeniu, iż nie jest w stanie wyłożyć niezbędnych kosztów postępowania i że w tej mierze uzasadniona jest pomoc państwa (zob. postanowienie NSA z dnia 24 czerwca 2009 r., sygn. akt I OZ 651/09). Zgodnie z art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku (urzędowym formularzu) okaże się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Zdaniem Sądu treść oświadczeń złożonych przez skarżącego nie jest wystarczająca do rozpoznania jego wniosku i nie przekonuje o jego zasadności. Skarżący mimo wezwania nie przedstawił żadnych dokumentów potwierdzających w sposób niewątpliwy, że poniesienie przez niego kosztów sądowych przekracza jego możliwości finansowe mimo, iż to właśnie na nim spoczywał ciężar dowodu w tej kwestii. Twierdzenia skarżącego są natomiast gołosłowne i niepoparte żadnymi dokumentami. Z tych wszystkich względów Sąd doszedł do przekonania, że skarżący nie spełnia określonych w art. 245 i art. 246 § 1 p.p.s.a. przesłanek przyznania prawa pomocy. W oparciu jedynie o udzielone informacje nie można natomiast dokonać wszechstronnego i obiektywnego zbadania jego sytuacji materialnej, stanowiącej przesłankę przyznania takiej pomocy. Mając na względzie powyższe Sąd, działając na podstawie art. 165 p.p.s.a., postanowił orzec jak w sentencji postanowienia.