I SA/Sz 840/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Polańska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska,, Sędzia WSA Ewa Wojtysiak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Edyta Wójtowicz, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 9 stycznia 2014 r. spraw ze skarg K. I. na postanowienia Dyrektora Izby Celnej - z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania - z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargi. Dyrektor Izby Celnej zaskarżonym postanowieniem z dnia 10 czerwca 2013 r. nr [...] odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, a zaskarżonym postanowieniem z dnia 31 lipca 2013 r. nr [...] stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego dnia 5 kwietnia 2013 r. nr [...] określającej K. I. zobowiązanie w podatku akcyzowym za wrzesień 2010 r. w kwocie [...] zł. Na podstawie ustaleń kontroli podatkowej Naczelnik Urzędu Celnego wszczął z urzędu postępowanie podatkowe zakończone decyzją określającą zobowiązanie w podatku akcyzowym. Decyzja została doręczona podatnikowi w dniu 10 kwietnia 2013 r. Czternastodniowy termin do złożenia odwołania upływał z dniem 24 kwietnia 2013 r. i nie był to dzień wolny od pracy. W dniu 7 maja 2013 r. podatnik nadał w urzędzie pocztowym przesyłkę zaadresowaną do organu odwoławczego zawierającą wniosek z dnia 7 maja 2013 r. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania oraz odwołanie od decyzji organu I instancji. Podatnik, uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, wskazał, że wskutek pomyłki odwołanie zostało wysłane na adres poprzedniej siedziby organu I instancji, tj. przy ulicy [...] w [...], zamiast do nowej siedziby organu, tj. przy ulicy [...] w [...], a przesyłka zawierająca odwołanie od decyzji została podatnikowi zwrócona z adnotacją pracownika placówki pocztowej: "adresat wyprowadził się". Podatnik wyjaśnił, że przyczyną pomyłki był brak informacji o zmianie adresu przez organ I instancji. Do wniosku podatnik dołączył kserokopie dokumentów potwierdzających otrzymywanie korespondencji pochodzącej od organu I instancji oraz kopię koperty, na której widnieje adnotacja pracownika placówki pocztowej o jej zwrocie. Organ odwoławczy odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania wskazując w uzasadnieniu, że podatnik składając wniosek nie dopełnił jednego z warunków, o których mowa jest w art. 162 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.), zwanej dalej "o.p.", tj. nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jego winy. Według organu, każdorazowo w pismach kierowanych do podatnika organ I instancji podawał aktualny adres siedziby. Nowy adres organu I instancji został wskazany także w stopce decyzji organu I instancji. Organ podkreślił także, że informacja o zmienionym adresie została zamieszczona na stronie internetowej Izby Celnej oraz w prasie lokalnej. Również, podatnik osobiście był obecny w nowej już siedzibie organu I instancji, gdy zapoznawał się z aktami sprawy. Wobec niewykazania przez podatnika, by wystąpiły przeszkody uniemożliwiające wniesienie odwołania w terminie, organ odwoławczy stwierdził także odrębnym, wskazanym na wstępie postanowieniem, uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Według organu, konsekwencją uchybienia terminowi do wniesienia środka odwoławczego jest zamknięcie drogi do dalszego rozpatrywania sprawy. Uchybienie terminowi jest okolicznością obiektywną i w razie jego stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości, niż wydanie postanowienia w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Podatnik, nie zgadzając się z rozstrzygnięciami organu odwoławczego, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie dwie skargi: w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Uzasadniając skargi, skarżący podniósł, że przekroczenie terminu do wniesienia odwołania było wynikiem braku należytego poinformowania go przez organ I instancji o zmianie adresu. W skardze na postanowienie odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania skarżący zarzucił naruszenie zasad ogólnych postępowania podatkowego, wskazując, że organ nie prowadził postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych (art. 121 § 1 i § 2 o.p.), nie podejmował wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy (art. 122 o.p.), nie zapewnił czynnego udziału skarżącemu w każdym stadium sprawy (art. 123 § 1 o.p.) i nie wyjaśnił zasadności przesłanek, którymi kierował się w załatwieniu sprawy (art. 124 o.p.). Ponadto, skarżący podniósł zarzut naruszenia przepisu art. 162 § o.p. oraz wydanie postanowienia z pominięciem zasady, że w sytuacjach wątpliwych należy wypowiedzieć się na rzecz otwarcia drogi do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Natomiast, w skardze na postanowienie stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia odwołania skarżący zarzucił naruszenie przepisu art. 228 § 1 pkt 2 o.p. oraz zaniechanie przez organ zbadania procedowania Poczty Polskiej przy pierwszym doręczeniu odwołania, w toku którego nie stwierdzono błędu w adresie, a jedynie okoliczność, że adresat wyprowadził się. W odpowiedzi na skargi, organ odwoławczy nie podzielił zasadności podniesionych w nich zarzutów i wniósł o ich oddalenie. Na rozprawie w dniu 9 stycznia 2014 r. sąd - na podstawie przepisu art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej zwanej "p.p.s.a." - zarządził o połączeniu do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia spraw ze skarg skarżącego o sygn. akt I SA/Sz 840/13 i I SA/Sz 1113/13 i prowadzeniu ich dalej pod sygnaturą akt I SA/Sz 840/13. Ponadto, na rozprawie pełnomocnik skarżącego wniósł o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów, które załączył, tj. z zaświadczenia lekarskiego oraz recepty na soczewki, na okoliczność, że skarżący posiada wadę wzroku: nadwzroczność oraz starowzroczność, wymagające korekty w przypadku patrzenia w dal i do bliży, oraz że nie są to wady nowe i istniały w trakcie prowadzenia postępowania podatkowego, a także, że proces chorobowy jest dynamiczny i aktualnie skarżący musi korzystać z mocniejszych soczewek niż dotychczas. Pełnomocnik wskazał, że z tych względów skarżący nie mógł dostrzec informacji zapisanych w stopce pisma organu podatkowego I instancji. Sąd - na podstawie przepisu art. 106 § 3 p.p.s.a. - postanowił dopuścić dowód uzupełniający z zawnioskowanych i złożonych na rozprawie przez pełnomocnika skarżącego dokumentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, a także ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 lit. a-c p.p.s.a.). Istotą sporu jest ocena zasadności orzeczeń organu odwoławczego w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. W sprawie znajdują zastosowanie następujące regulacje prawne: Przepis art. 162 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.), zwanej dalej: "o.p." przewiduje możliwość przywrócenia uchybionego terminu, gdy spełnione zostaną kumulatywnie trzy przesłanki, tj. gdy zainteresowany uprawdopodobni, że niedochowanie terminu nastąpiło bez jego winy, wniosek o przywrócenie terminu zostanie złożony w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu i jednocześnie ze złożeniem wniosku, zostanie dokonana czynność, dla której był określony termin. Zgodnie z brzmieniem art. 228 § 1 pkt 2 o.p., organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Z przywołanej regulacji prawnej wynika, że organ odwoławczy, któremu przekazano odwołanie, jest zobowiązany do ustalenia, czy nie zachodzą przesłanki wyłączające możliwość orzekania w sprawie co do istoty. Jednym z powodów uniemożliwiających rozpoznanie sprawy merytorycznie jest wniesienie odwołania z naruszeniem terminu do jego złożenia. W takiej sytuacji, organ odwoławczy jest zobligowany wydać postanowienie, w którym stwierdza uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Ponadto, zgodnie z brzmieniem art. 223 § 2 o.p., odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Sposób liczenia terminów do wniesienia odwołania ustawodawca określił w art. 12 o.p., wskazując, że jeżeli początkiem terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie, przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie nastąpiło. Upływ ostatniego z wyznaczonej liczby dni uważa się za koniec terminu. Z prawidłowo ustalonego w sprawie przez organ odwoławczy stanu faktycznego, który za podstawę orzekania przyjmuje także skład orzekający, wynika, że skuteczne doręczenie skarżącemu decyzji organu I instancji nastąpiło w dniu 10 kwietnia 2013 r. Termin do wniesienia odwołania od decyzji upływał więc w dniu 24 kwietnia 2013 r. (środa), natomiast odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia skarżący wniósł w dniu 7 maja 2013 r. Z wniosku o przywrócenie terminu wynika, że odwołanie skarżącego zostało wniesione przez pomyłkę na nieaktualny adres organu I instancji, zamiast na adres nowej siedziby i, w konsekwencji, zwrócone w dniu 30 kwietnia 2013 r. skarżącemu z adnotacją: "adresat wyprowadził się". Odwołanie zostało wniesione z opóźnieniem wynoszącym 14 dni, natomiast zachowany został przez skarżącego siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu (wraz z odwołaniem od decyzji). Według składu orzekającego w sprawie, prawidłowo organ odwoławczy ocenił, że nie zasługiwała na uwzględnienie argumentacja skarżącego, jakoby do popełnionego przez niego błędu przy oznaczeniu adresu organu przyczynił się sam organ, który nie poinformował go w sposób należyty o zmianie siedziby. W aktach sprawy znajdują się dowody potwierdzające, że skarżący przed upływem terminu do wniesienia odwołania wiedział o zmianie adresu siedziby organu I instancji. Wskazuje na to chociażby odebrane przez skarżącego postanowienie organu I instancji z dnia 27 grudnia 2012 r. o wyznaczeniu terminu do zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym w sprawie, w którym podano (wytłuszczono) nowy, aktualny adres siedziby organu oraz treść informacji znajdującej się w stopce, zarówno tego postanowienia, jak i decyzji organu I instancji, w której zamieszczono nowy adres. Nadto, słusznie organ odwoławczy podkreślił, że skoro skarżący zapoznał się osobiście z materiałami sprawy w nowej siedzibie organu, co znajduje wyraz w protokole zaznajomienia z aktami sprawy, to posiadał pełną wiedzę o nowej siedzibie organu. Dodatkowo, należy wskazać za organem odwoławczym, że informacja o zmienionej siedzibie organu I instancji była także zamieszczona w 2012 r. na stronie internetowej Izby Celnej oraz w prasie lokalnej. Zatem, prawidłowo organ odwoławczy stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, uznając, że spowodowane ono było brakiem należytej staranności skarżącego. Wobec tego, że jedna z przesłanek warunkująca przywrócenie terminu, tj. uprawdopodobnienie przez skarżącego, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy, nie została spełniona, organ odwoławczy prawidłowo - zgodnie z przywołanym przepisem art. 162 § 1 o.p. - wydał postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Odnosząc się także do argumentacji pełnomocnika skarżącego i dowodów z dokumentów złożonych na rozprawie, że wada wzroku skarżącego nie pozwoliła mu na odczytanie aktualnego adresu zamieszczonego w stopce postanowienia oraz decyzji organu I instancji, należy wskazać, że wada wzroku skarżącego, tj. nadwzroczność (+2,5 i + 2,5) oraz starowzroczność (+0,5 i +0,5), wymagające korekty (tj. zmiany dotychczasowych soczewek na mocniejsze w związku z postępującą wadą wzroku), nie stanowią okoliczności uzasadniającej brak należytej staranności w odczytywaniu dokumentów urzędowych. Zarzut naruszenia przepisów regulujących zasady ogólne postępowania podatkowego, tj. art. 121 § 1 i § 2, art. 122, art. 123 § 1 i art. 124 o.p. - polegające na prowadzeniu postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, podejmowaniu wszystkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, umożliwieniu stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz wyjaśnieniu przesłanek jakimi się kieruje organ przy rozstrzyganiu sprawy - nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż organ w pełni stosował się do tych zasad, a wydanie zaskarżonego postanowienia, nieuwzględniającego wniosku skarżącego, nie stanowi o naruszeniu tych zasad. Wobec odmowy przywrócenia skarżącemu terminu do wniesienia odwołania, organ odwoławczy zobowiązany był - zgodnie z przepisem art. 228 § 1 pkt 2 o.p. - do wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisu art. 228 § 1 pkt 2 o.p. wskazującego brak przesłanek do rozstrzygnięcia w zakresie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, ze względu na fakt jednoczesnego wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, należy wskazać na wyrażający dominujący pogląd w orzecznictwie wyrok NSA z dnia 28 lutego 2012 r., sygn. akt II FSK 1765/10, w którym stwierdzono, że - po negatywnym rozstrzygnięciu wniosku o przywrócenie terminu - wydanie postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania jest konieczne, bowiem normujący to zagadnienie przepis art. 228 § 1 pkt 2 o.p. nie przewiduje wyjątku wynikającego ze złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Stanowisko takie przedstawił NSA w licznych orzeczeniach, czego przykładem są wyroki: z dnia 20 marca 2009 r., sygn. akt I FSK 112/08; z dnia 1 października 2009 r., sygn. akt FSK 854/08; z dnia 13 stycznia 2011 r., sygn. akt I FSK 214/10. Co do zarzutu zaniechania zbadania przez organ poprawności procedury doręczenia odwołania przez Pocztę Polską, według składu orzekającego w sprawie, stanowisko organu należy uznać za prawidłowe, bowiem postępowanie doręczyciela Poczty Polskiej przy dokonywaniu czynności doręczenia odwołania było prawidłowe i uwzględniało fakt, iż w dacie doręczania przesyłki siedziba organu I instancji znajdowała się w innym miejscu (pod nowym adresem). W związku z tym, uzasadnione było sporządzenie przez doręczyciela adnotacji: "adresat wyprowadził się". Mając na uwadze podniesione okoliczności, skład orzekający w sprawie nie podzielił zasadności zarzutów podniesionych zarówno w skardze na postanowienie odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, jak i w skardze na postanowienie stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Wbrew zarzutom skargi, postępowanie zostało przeprowadzone w pełnym zakresie i w zupełności wystarczającym do podjęcia prawidłowych rozstrzygnięć w sprawie. Wszystkie ww. orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej bazie orzeczeń NSA - http://orzeczenia.nsa.gov.pl. Uznając więc, że zarzuty skarg nie są uzasadnione - na podstawie przepisu art. 151 p.p.s.a. - skargi należało oddalić.