I SA/Sz 873/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Iwona Golec po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E.L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] nr [...] w przedmiocie przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolno środowiskowych w pomniejszonej wysokości p o s t a n a w i a: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych Skarżący E.L., w związku ze skargą na wyżej opisaną decyzję, złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 17 października 2012 r. (k.36) ustalono wpis od skargi w sprawie na kwotę [...]. W uzasadnieniu wniosku skarżący E.L. (ur. [...]) podał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku dla siebie oraz najbliższej rodziny. Podał, że jego miesięczny dochód wynosi [...]. Z kwoty tej opłaca alimenty w wysokości [...]. Koszty utrzymania (wyżywienie, opłaty) kształtują się na poziomie [...] miesięcznie. Skarżący spłaca miesięcznie zaciągnięty kredyt w wysokości [...]. Na urzędowym formularzu podał, że posiada gospodarstwo rolne o powierzchni [...] (dzierżawa z ANR). Wskazał przy tym na wysokie koszty utrzymania gospodarstwa, wzrost czynszu dzierżawnego o 100 %, podatki, zmniejszającą się dochodowość oraz brak dopłat za 2010 r. Z uzasadnienia wniosku wynika, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z konkubiną D.S., oboje mają na utrzymaniu 5-letnią córkę. Odnośnie do majątku, skarżący podał, że nie posiada nieruchomości ani oszczędności. Wskazał, że posiada 22 sztuki bydła opasowego, 2 konie sportowe, i trzodę (8 sztuk). Oświadczył, że D.S. posiada mieszkanie o powierzchni [...]. Jako źródło utrzymania podał jedynie dochód z prowadzonego gospodarstwa w wysokości [...] oraz wynagrodzenie za pracę D.S. w zakładzie meblowym w kwocie [...]. Innych źródeł utrzymania skarżący nie wykazał. Wezwaniem z dnia 18 października 2012 r. zobowiązano pełnomocnika skarżącego, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270, dalej zwana: "p.p.s.a.") do nadesłania dodatkowych dokumentów i oświadczeń z uwagi na to, że oświadczenie okazało się niewystarczające do oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej oraz możliwości płatniczych skarżącego. Przy sporządzeniu wezwana uwzględniono także dane powszechnie dostępne (źródło: internet) o działalności gospodarczej skarżącego (E. w M.). Zobowiązanie referendarza sądowego obejmowało zatem: 1) zeznanie podatkowe skarżącego oraz osoby prowadzącej ze skarżącym wspólne gospodarstwo domowe (D.S.) o wysokości osiągniętego dochodu w 2011 roku, 2) wyciągi z wszystkich rachunków bankowych skarżącego za okres od 15 sierpnia do 15 października b.r. 3) dokumenty potwierdzające wysokość ponoszonych kosztów związanych z koniecznym utrzymaniem z okresu ostatnich trzech miesięcy (w szczególności wydatki na opłaty związane z utrzymaniem mieszkania, itp.), 4) oświadczenie o tytule prawnym skarżącego do nieruchomości położonej w miejscowości O. nr [...] oraz w miejscowości M. nr [...] wraz z dokumentami potwierdzającymi powyższe, 5) dokumenty potwierdzające likwidację działalności gospodarczej E. albo, w przypadku kontynuowania działalności, dokumentów potwierdzających wysokość przychodów i dochodów z okresu ostatnich trzech miesięcy (np. kopia prowadzonej ewidencji przychodów, kosztów, dochodów), 6) zaświadczenie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR o wysokości przyznanych skarżącemu płatności w latach 2010 – 2012, 7) zaświadczenia pracodawcy konkubiny skarżącego o wysokości wynagrodzenia z okresu ostatnich trzech miesięcy. Strona skarżąca nadesłała: - oświadczenie skarżącego o wysokości dopłat za 2010 r. (dopłaty zmniejszone około [...]), za 2011 r. ( ONW [...], uzupełniające [...]. zł, rolno-środowiskowe [...]), - oświadczenie skarżącego o prowadzeniu działalności E.(działalność nie jest zawieszona), oraz o tym, że od trzech lat nie ma żadnych przychodów i dochodów, - oświadczenie skarżącego o tym, że nieruchomość położóna w miejscowości O. [...]jest dzierżawiona wraz z gruntami od ANR OT [...],[...] jest własnością konkubiny D.S. Wymaganych dokumentów na potwierdzenie powyższego skarżący nie przedłożył, - kopie faktury za energię (dostarczana do nieruchomości w M.) średnio na kwotę [...] miesięcznie i za wodę (dostarczoną do [...] w O.) – faktura na kwotę [...] z terminem płatności 13 września 2012r., - kopię części zeznania podatkowego D.S. PIT-37 za 2011 r. (bez źródeł i wysokości dochodów), - kopię niewypełnionego PITu-B za 2011 r. o wysokości dochodów z działalności gospodarczej skarżącego (transport i spedycja), - kopię PIT-11 za 2011 r. o wysokości dochodu skarżącego uzyskanego od T.M.( [...]) – przychód [...], dochód [...], - kopię informacji PIT-11 o dochodach skarżącego uzyskanych w 2011 r. z działalności wykonywanej osobiście na rzecz C. w P. (przychód [...], dochód [...]), - informację o odliczeniu ulgi na dzieci, - kopię zeznania PIT-37 za 2011 r. o wysokości dochodów skarżącego uzyskanych w 2011 r.; wykazano przychody z dwóch źródeł w łącznej wysokości [...] (dochód [...]), - kopię PITu-11 D.S. o dochodzie uzyskanym w 2011 r. w Spółce z o.o. D.(przychód [...], dochód [...]). Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej w skrócie p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy również mieć na uwadze, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, do Sądu (referendarza sądowego) natomiast należy ocena przytoczonych okoliczności. Należy podkreślić, że dokonywana przez referendarza sądowego ocena sytuacji finansowej strony obejmuje ustalenie, czy wnioskodawca jest w stanie ponieść koszty sądowe zarówno samodzielnie, przy pomocy osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe, jak i innych osób (tj. członków najbliżej rodziny zobowiązanych do alimentacji), czy instytucji. Dopiero pełne zbadanie sytuacji majątkowej i rodzinnej wnioskodawcy, a także osób bliskich pozwala rozstrzygnąć o przyznaniu prawa pomocy z budżetu państwa. Przypomnieć przy tym należy, że stosownie do art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Celem podjęcia działań wynikających z art. 255 p.p.s.a jest możliwe najbardziej dokładne ustalenie rzeczywistej kondycji finansowej wnioskodawcy, ponieważ art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. formułuje nieostre kryteria ocenne. Stąd szczególnie istotne jest uprawdopodobnienie okoliczności wskazanych w przepisie. Art. 255 p.p.s.a. jest w tym stanie prawnym nie tylko podstawą prawną dla działań referendarza sądowego/Sądu umożliwiających prawidłową ocenę sytuacji materialnej wnioskodawcy. Regulacja ta pozwala ponadto ubiegającemu się o przyznanie prawa pomocy na uzupełnienie wniosku w przypadku, kiedy okoliczności wskazane we wniosku nie okażą się wystarczające do uznania przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. za uprawdopodobnione. O ile zatem nieprzeprowadzenie postępowania uzupełniającego, co do rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony w przypadku, gdy okoliczności przedstawione we wniosku budzą jakiekolwiek wątpliwości jest istotną wadą postanowienia skutkującą jego uchyleniem, o tyle uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie (por. postanowienie NSA z 5 kwietnia 2008 r. sygn. akt I FSK 236/08, LEX nr 479142, postanowienie NSA z 19 kwietnia 2012 r. sygn. akt II FZ 170/12, LEX nr 1137689). Wskazać należy, że aktualnie skarżący jest zobowiązany do poniesienia kosztów sądowych w niniejszej sprawie (wpis od skargi [...]) oraz w drugiej zawisłej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Szczecinie sprawie o sygn. akt I SA/Sz 872/12 (wpis od skargi [...]), w której również ubiega się o zwolnienie od kosztów sądowych. Wniosek złożony w tej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie, skarżący nie wykazał bowiem, iż poniesienie przez niego kosztów sądowych jest niemożliwe i spowoduje uszczerbek dla koniecznego utrzymania jego i rodziny. W formularzu skarżący podał, że źródłem utrzymania jest gospodarstwo rolne o powierzchni [...], z którego miesięcznie uzyskuje kwotę [...], nie ma żadnego majątku, spłaca kredyt, a dochód konkubiny za pracę to kwota [...]. Powyższe oświadczenia były niewystarczające do oceny, czy skarżącego jest stać na koszty sądowe, dlatego został wezwany pismem z dnia 18 października 2012 r. do nadesłania ww. dokumentów i oświadczeń, które miały uzupełnić dotychczasowe dane. Skarżący nie wykonał należycie nałożonego zobowiązania. Jak dotychczas skarżący nie przedłożył wymaganego zaświadczenia o wysokości uzyskanych w latach 2010-2012 dopłat do gospodarstwa o powierzchni [...], a już z przedłożonego oświadczenia skarżącego o wysokości dopłat na 2010 i 2011 rok w wysokościach odpowiednio [...] i [...], wynika, że prowadzi on działalność rolniczą na dużą skalę. Na marginesie dodać należy, że jak wynika z Obwieszczenia Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 21 września 2012 r. w sprawie przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego w 2011 r.( M. P. z 2012 r. poz. 671), wynosił on w 2011 r. 2713 zł. Skarżący nie podał informacji, czy uzyskuje, i jaka jest wysokość aktualnych dochodów, z wykazanych, dopiero w odpowiedzi na wezwanie, dodatkowych źródeł dochodu (wykonywane świadczenia na rzecz T.M. oraz C.) oraz z prowadzonej działalności E. Pomimo wezwania nie przedłożył dokumentów wskazujących na wysokość zaewidencjonowanych przychodów i dochodów z ostatnich trzech miesięcy z prowadzonej działalności E. lub na ich brak. Samo oświadczenie o braku dochodów uznać należy za niewystarczające. Wynikające z zeznania PIT-37 za 2011r. wielkości wskazują, że skarżący zadeklarował ponad dochody z gospodarstwa rolnego, dochody brutto z innych źródeł w wysokości średnio miesięcznie [...]. Raz jeszcze pokreślić należy, że aktualnych danych skarżący nie podał. Skarżący nie przedłożył też wyciągów z rachunków bankowych z wymaganego okresu, nie podając przyczyny niewykonania wezwania, co też uniemożliwia ustalenie jakie są jego aktualne możliwości płatnicze. E.L. nie przedłożył dokumentów wskazujących na źródła i wysokość dochodów D.S. prowadzącej ze skarżącym wspólne gospodarstwo domowe. Przedłożona niepełna kopia zeznania podatkowego D.S. PIT - 37 za 2011 r. nie zawiera części dotyczącej źródeł i wysokości jej dochodów. Skarżący nie przedłożył też wymaganego zaświadczenia pracodawcy o wysokości wynagrodzenia D.S. z ostatnich trzech miesięcy. W świetle powyższych uwag, należy stwierdzić, że w rozpoznawanej sprawie skarżący nie wykazał w sposób należyty, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Otrzymane wezwanie wykonał wybiórczo, nie podając wszystkich wymaganych informacji i dokumentów, koniecznych do ustalenia aktualnych możliwości płatniczych skarżącego, co uniemożliwia referendarzowi sądowemu weryfikację twierdzeń podnoszonych w złożonym wniosku. Mając wszystko powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono, jak w sentencji.