I SA/Sz 879/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Iwona Golec po rozpoznaniu w dniu 25 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Szczecinie z dnia 31 maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku od spadków i darowizn p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżąca L. K., reprezentowana przez doradcę podatkowego, złożyła w sprawie ze skargi na opisaną wyżej decyzję wniosek o przyznanie prawa pomocy. Koszty sądowe sprowadzają się na obecnym etapie postępowania do wpisu od skargi w wysokości [...] zł (zarządzenie Przewodniczącego Wydziału I z 9 września 2013 r. k.[...]). Uzasadniając wniosek skarżąca podała, że nie posiada odpowiednich dochodów, które pozwoliłyby dokonać opłacenia kosztów sądowych w sprawie. Jej wynagrodzenie miesięczne w wysokości ok. [...] zł netto pozwala jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb i nie pozwala jednocześnie na gromadzenie oszczędności. Skarżąca wskazała, że miesięczne koszty utrzymania wynoszą ok. [...] zł i związane są z ponoszonymi wydatkami na utrzymanie mieszkania (kredyt mieszkaniowy ze współkredytobiorcą (ok. [...] zł), wyżywienie (ok. [...] zł), media, telefon, energia elektryczna, samochód (ok. [...] zł). Skarżąca podniosła, że w związku z sześcioma sprawami zawisłymi przed WSA w Szczecinie, opłaty sądowe to suma kilku tysięcy złotych, którego ciężaru nie jest w stanie opłacić. Z oświadczenia skarżącej wynika, że gospodarstwo domowe prowadzi samodzielnie i na jej utrzymaniu pozostaje [...] córka. Źródłem utrzymania skarżącej jest wynagrodzenie za pracę w wysokości ok. [...] zł netto, którego wysokość jest zmienna i uzależniona od ilości dyżurów; podstawowy dochód to [...] zł netto. Odnośnie do majątku, skarżąca oświadczyła, że posiada dom o powierzchni ok. [...] m² obciążony kredytem hipotecznym (niedokończony), dom w [...] zamieszkały przez ojca skarżącej. Nadto podała, że posiada samochód [...] o wartości ok. [...] zł oraz oszczędności w wysokości ok. [...] zł. W odpowiedzi na wezwania referendarza sądowego z 30 września 2013 r. skarżąca uzupełniła braki wniosku o przyznanie prawa pomocy, t.j. złożyła do akt sprawy I SA/Sz 878/13 oświadczenie, że "w odpowiedzi na wezwanie o uzupełnienie braków we wnioskach o przyznanie prawa pomocy, w pkt 4 formularzy PPF (wskazanie zakresu wniosku)", wnosi o zwolnienie z opłat sądowych. Oświadczenie to dotyczy wszystkich spraw, w których skierowano do skarżącej wezwania z dnia 30 wrzenia 2013 r., t.j. spraw o sygn. akt I SA/Sz 865/13, 866/13, 878/13, 879/13, 880/13, 881/13. Następnie skarżąca, w odpowiedzi na wezwanie z dnia 30 września 2013 r., nadesłała dodatkowe dokumenty, t.j.: - wyciąg z rachunku bankowego z 26 września 2013 r. potwierdzający realizację zajęcia egzekucyjnego na kwotę [...] zł, - kartę płacową pracodawcy (S.) za okres kwiecień – wrzesień b.r. - wyciąg z rachunku bankowego skarżącej za okres od 2 sierpnia do 2 września 2013 r., - wyciąg z rachunku bankowego skarżącej za okres od 3 września do 1 października b.r., - zeznanie podatkowe PIT-36 skarżącej za 2012 rok. L. K. oświadczyła dodatkowo, że: - przeciętne dochody z zeznania podatkowego i z zaświadczenia o dochodach za ostatnie 6 miesięcy są nieco wyższe niż obecne; wynika to ze specyfiki pracy [...], co opisała szczegółowo w piśmie z dnia 14 października b.r. - aktualny stan oszczędności w wysokości [...] zł dokumentują wyciągi z rachunku bankowego, - wyciąg z rachunku bankowego za ostatni miesiąc dowodzi częściowo wysokości wydatków związanych z utrzymaniem (tj. przedszkole [...] zł, Internet, ochrona J., gospodarowanie odpadami, opłata za gaz – w miesiącach zimowych ok. [...] zł, opłaty za prąd, wodę, spłata kredytu – ok. [...] zł miesięcznie), - współkredytobiorca – ojciec skarżącej E. K. nie prowadzi ze skarżącą wspólnego gospodarstwa, - nie zna dokładnej powierzchni domu w [...], szacunkowo powierzchnia ta wynosi około [...] m², nieruchomość ta nie stanowi dla skarżącej źródła przychodu. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do treści art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Skarżąca złożyła w niniejszej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Stosownie do art. art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest zależne od wykazania przez stronę będącą osobą fizyczną, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie od tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe (por. postanowienie NSA z 27 września 2011 r. sygn. akt II GZ 434/11 oraz z 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I GZ 1/10, opubl. orzeczenia.nsa.gov.pl). Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. Instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Podkreślenia wymaga, ze udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z 6 października 2004 r. sygn. akt GZ 61/04, dostępne w bazie orzeczeń: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku podmiotów prywatnych, gdyż celem tej instytucji jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia (postanowienie NSA z 25 kwietnia 2013 r. sygn. akt II FZ 237/13, Lex nr 1310078). Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Wskazać należy, że aktualnie skarżąca jest zobowiązana do poniesienia kosztów sądowych w niniejszej sprawie oraz w pozostałych zawisłych przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Szczecinie sprawach (sygn. akt I SA/Sz 865/13, 866/13, 878/13, 879/13, 880/13, 881/13) w łącznej kwocie [...] zł. Stwierdzić należy, że wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżąca, reprezentowana przez doradcę podatkowego, swego ojca E. K., nie wykazała, że poniesienie przez nią kosztów sądowych jest niemożliwe i spowoduje uszczerbek dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Złożone oświadczenie o braku środków finansowych na uiszczenie opłaty od skargi jest bezzasadne. Oceniając wniosek skarżącej, należy zwrócić uwagę, że skarżąca posiada stałe źródło utrzymania ([...] w [...]), miesięczny dochód w okresie od kwietnia do września b.r. wynosił ok. [...] zł netto (dane z przedłożonej kartoteki płacowej), średni miesięczny dochód w 2012 r. wynosił brutto [...] zł (dane z przedłożonego zeznania PIT- 36) i dysponuje oszczędnościami w wysokości [...] zł. Już ta okoliczność potwierdza, że skarżąca nie należy do osób ubogich. Skarżąca utrzymuje [...] córkę. Miesięczne wydatki tytułem opłat za przedszkole, telefon, ochrona domu, opłata za gaz na utrzymanie wynoszą ok. [...] zł, co potwierdza wskazany przez skarżącą wydruk z rachunku bankowego. Dodatkowo, z dokumentu tego wynika, że skarżąca spłaca kredyt w wysokości [...] zł miesięcznie, natomiast pozostałe wydatki (w tym zakupy w sklepach odzieżowych, z artykułami spożywczymi, aptekach, stacjach benzynowych, sklepach internetowych, w [...]) przekroczyły w sierpniu b.r. kwotę [...] zł. Skarżąca dokonała nadto w sierpniu b.r. wypłaty środków pieniężnych w wysokości [...] zł (dwa razy po [...] zł). Okoliczności te potwierdzają dodatkowo, że skarżąca nie jest osobą ubogą. Z przedłożonego wydruku z rachunku bankowego wynika też, że skarżąca otrzymała środki pieniężne od osób trzecich, t.j. od swego ojca E. K. w dniu 1 września 2013 r. tytułem: "zasilenie rachunku" kwotę [...] zł, oraz w dniu 6 sierpnia 2013 r. od P. Ż. tytułem: "alimenty" kwotę [...] zł. Stan majątkowy skarżącej to dwie nieruchomości zabudowane budynkami mieszkalnymi - skarżąca posiada dwa domy: w [...] o powierzchni ok. [...] m², w którym mieszka wraz z córką oraz w [...] o powierzchni ok. [...] m², w którym, wg oświadczenia skarżącej, mieszka jej ojciec. Skarżąca nie podała okoliczności, które pozwoliłyby uznać, że nie jest ona w stanie, biorąc pod uwagę posiadane środki pieniężne oraz przedstawiony wyżej stan majątkowy, ponieść pełnych kosztów postępowania, sprowadzających się na obecnym etapie postępowania do wpisu od skargi w kwocie [...] zł, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zdaniem referendarza sądowego, skarżąca, posiadając zaoszczędzone środki pieniężne w wysokości [...] zł jest w stanie ponieść koszty sądowe we wszystkich zawisłych aktualnie przed WSA w Szczecinie ww. sprawach, sprowadzających się do wpisów od skarg w łącznej kwocie [...] zł. Mając to na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono, jak w sentencji.