I SA/Sz 883/07

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001 r. postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych Skarżący, D.S., reprezentowany przez doradcę podatkowego, w odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia wpisu w kwocie 4.245 zł, od wniesionej skargi na wyżej powołaną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Wniosek ten został w dniu 19 lutego 2008 r. uzupełniony, poprzez jego podpisanie przez wnioskodawcę. D. S. w uzasadnieniu swojego wniosku podał, że był właścicielem 50 % udziałów w nieruchomości położonej w D., gm. W., stanowiącej zabezpieczenie wierzytelności innych podmiotów wobec Spółki z o.o. "D", i z której jesienią 2007 r. wszczęto postępowanie egzekucyjne. Wskazał też, że był udziałowcem wymienionej Spółki, której udziały zbył w 2006 r. Ponadto wnioskodawca podniósł, że postanowieniem z dnia 13.12.2007 r. Sąd Rejonowy w K. P. zatwierdził projekt podziału ww. nieruchomości, nie uwzględniając żadnych jego roszczeń. Obecnie D. S. nie posiada żadnych źródeł dochodów, oszczędności i nieruchomości. Z oświadczenia o stanie rodzinnym wynika, że wnioskodawca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, nie posiada żadnego majątku w postaci nieruchomości, wartościowych rzeczy ruchomych, nie zgromadził też zasobów pieniężnych (oszczędności, papierów wartościowych, itp.). D. S. oświadczył także, że ze względu na swoją bardzo trudną sytuację materialną, reprezentujący go doradca podatkowy nie otrzymuje wynagrodzenia. Ponieważ złożone przez wnioskodawcę oświadczenie okazało się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego, skarżący został wezwany w dniu 22 lutego 2008 r., w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., dalej w skrócie p.p.s.a.) do przedłożenia dodatkowych dokumentów potwierdzających wykazane dane i uzupełniających przedstawione informacje, tj.: - odpisu rocznego zeznania podatkowego skarżącego za 2006 r. wraz z potwierdzeniem jego złożenia w urzędzie skarbowym oraz odpisu zeznania podatkowego za 2007 r. - jeżeli złożył już zeznanie za 2007 r., - dokumentu potwierdzającego nieprowadzenie już działalności gospodarczej przez skarżącego (odpis decyzji o jej wykreśleniu z rejestru przedsiębiorców), - zaświadczenia z urzędu pracy czy skarżący jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku, - zaświadczenie z właściwej do spraw opieki społecznej jednostki gminy o sytuacji rodzinnej skarżącego oraz czy skarżący korzysta z pomocy społecznej, - dodatkowego oświadczenia o źródłach utrzymania skarżącego, czy skarżący pozostaje na utrzymaniu innych osób, czy korzysta z pomocy członków rodziny, w jakiej formie, jeśli jest to pomoc finansowa – oświadczenia o wysokości otrzymywanych środków pieniężnych, - dodatkowego oświadczenia o sytuacji rodzinnej, tj. czy pozostaje w związku małżeńskim, czy zamieszkuje z małżonką i innymi członkami rodziny, jeśli tak – oświadczenia o ich stanie majątkowym i wysokości uzyskiwanych dochodów, - wykazu posiadanych rachunków bankowych (w tym lokat) oraz wyciągów z ich stanem za okres od 22 grudnia 2007 r. do 22 lutego 2008 r., - wykazu ponoszonych przez skarżącego lub inne osoby wydatków na jego konieczne utrzymanie wraz z dokumentami potwierdzającymi ich wysokość z ostatnich dwóch miesięcy, - dokumentów potwierdzających zajęcie egzekucyjne posiadanej przez skarżącego nieruchomości, - dodatkowego oświadczenia skarżącego o nieruchomości położonej w D., jaki jest jej stan prawny, czy jest wykorzystywana przez skarżącego, inne osoby, czy skarżący uzyskuje z niej dochody (w jakiej wysokości), wraz z dokumentami potwierdzającymi okoliczności dotyczące tej nieruchomości, - dokumentu potwierdzającego zbycie udziałów Spółki "D" oraz wysokość uzyskanego z tego tytułu dochodu, - dokumentów potwierdzających posiadanie przez skarżącego i wysokość wierzytelności wobec innych osób, podmiotów oraz w jakim trybie i na jakim etapie jest postępowanie mające na celu ich wyegzekwowanie, w terminie 10 dni od doręczenia niniejszego wezwania pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. D. S. w zakreślonym terminie, tj. do dnia 10 marca 2008 r., ani dotychczas powyższego zobowiązania Sądu nie wykonał. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest zależne od wykazania przez stronę będącą osobą fizyczną, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 w/w ustawy). Ciężar dowodu powyższych okoliczności spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Świadczy o tym użycie w przepisie art. 246 § 1 p.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże". Do Sądu kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy należy natomiast ocena, czy takie okoliczności zachodzą. Należy przy tym podkreślić, że cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty, powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że D.S. nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny. Wnioskodawca w swoim oświadczeniu podał, że nie posiada żadnych źródeł utrzymania ani majątku, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie potwierdził jednak tych okoliczności jakimikolwiek dokumentami, nie wypełniając obowiązku wynikającego z wezwania Sądu z dnia 22 lutego 2008 r. Należy wskazać, iż przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko i wyłącznie w sytuacji wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej wnioskodawcy, zawierającej przede wszystkim dokładne dane dotyczące wysokości otrzymywanych dochodów i to niezależnie od ich źródła, które w zestawieniu z ponoszonymi wydatkami na konieczne utrzymanie umożliwiają dokonanie oceny czy wnioskodawcę stać na poniesienie kosztów postępowania. W niniejszej sprawie dokonanie tej oceny w chwili obecnej nie jest możliwe, ponieważ nie przedstawiając żądanych przez Sąd dokumentów oraz nie składając odpowiednich oświadczeń co do źródeł utrzymania, skarżący nie udowodnił, że znajduje się w sytuacji umożliwiającej przyznanie mu prawa pomocy poprzez zwolnienie od ponoszenia kosztów postępowania. Podkreślić należy, jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 20 stycznia 2006 r., sygn. akt I OZ 1551/05, że to do Sądu należy uznanie, czy złożone oświadczenie o stanie majątkowym i dochodach ma charakter wyczerpujący i dostateczny. W kompetencji Sądu pozostaje również uznanie, jakie informacje niezbędne są dla stwierdzenia istnienia przesłanek dla przyznania prawa pomocy. Sąd miał zatem podstawy do żądania dodatkowych informacji, także tych dotyczących wysokości wydatków ponoszonych przez skarżącego w związku z utrzymaniem. Przepis art. 255 p.p.s.a. nakłada bowiem na stronę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy obowiązek złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych na wezwanie Sądu. W konsekwencji strona, która nie realizuje obowiązków wynikających z wezwania Sądu, nie ma podstaw oczekiwać rozstrzygnięcia zgodnego z wnioskiem. Z tych względów, z uwagi na to, że skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 prawa o postępowania przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w sentencji.