I SA/Sz 973/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Iwona Golec po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w łącznym zobowiązaniu pieniężnym p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy. Syndyk masy upadłości P. w upadłości, w odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 500 zł, złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych. W uzasadnieniu podał, że zobowiązania Syndyka masy upadłości niezapłacone z powodu braku środków finansowych w masie upadłości sięgają kwoty ok. [...] zł. Na zobowiązania te składają się: - podatek od nieruchomości G.za 2009, 2010 r. w kwocie [...] zł, - podatek od nieruchomości G. za 2009, 2010 r. w kwocie [...] zł, - odsetki od nieuregulowanych podatków od nieruchomości w kwocie [...] zł, - energia elektryczna G. w kwocie [...] zł, - wynagrodzenie księgowej za 35 miesięcy w kwocie [...] zł, - koszty sądowe należne D. - zobowiązania wobec rzeczoznawcy majątkowego za wycenę majątku [...] zł. Syndyk dodał, że zgodnie z listą wierzytelności zostały zaspokojone jedynie wierzytelności z kategorii I i II, a w 33,76 % zostały zaspokojone jedynie wierzytelności zabezpieczone hipotecznie. Stwierdził, że nie ma wystarczających środków na poniesienie kosztów sądowych w sprawie. Syndyk masy upadłości oświadczył, że obecnie nie jest prowadzona działalność gospodarcza, w skład masy upadłości nie wchodzą żadne środki trwałe, według bilansu za 2010 r. P.w upadłości odnotował stratę o wartości [...] zł. Na koniec listopada 2011 r. syndyk dysponował kwotą [...] zł. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego Syndyk wyjaśnił, że nie posiada środków trwałych w masie upadłości, nie posiada dochodów w masie upadłości, gdyż z powodu braku majątku nie prowadził żadnej działalności gospodarczej. Oświadczył, że raporty kasowe nie są prowadzone. Syndyk przedłożył wyciąg z rachunku bankowego (P.) z wykazanym stanem środków w kwocie [...] zł (stan na 2.12.11 r.) , postanowienie Sądu Rejonowego w K. z dnia 7 lutego 2088 r. sygn. akt VII GUu 1/08 zmieniające postanowienie o ogłoszeniu upadłości A.A. z możliwością zawarcia układu na postanowienie o ogłoszenie upadłości obejmującej likwidację majątku, bilans P. w upadłości na dzień 31 grudnia 2010 r. oraz rachunek zysków i strat za okres 1.01.2010 r. – 31.12.2010 r., zestawienie wierzytelności z dnia 3 czerwca 2011 r. (kategorie od I do IV) na kwotę [...] zł, PIT – 36L za 2010 r. z zadeklarowaną stratą [...] zł (przychody [...] zł koszty [...] zł). Syndyk masy upadłości przedłożył akt notarialny z dnia 20 grudnia 2010 r. – t.j. zawartą przez syndyka umowę sprzedaży nieruchomości położonej w W. o powierzchni 1,2712 ha za kwotę [...] zł – z treści aktu wynika, że nabywcy zapłacili syndykowi cenę przed zawarciem umowy. Syndyk wyjaśnił jednocześnie, że środki pieniężne znajdujące się na rachunku bankowym ([...] zł) przeznaczone są na wszelkie koszty zakończenia postępowania upadłościowego i spłat obciążeń hipotecznych. Dodał, że zalega z płatnościami w zakresie wynagrodzeń pracowniczych, a jako syndyk nie otrzymał wynagrodzenia przyznanego przez Sąd Rejonowy w K. W chwili obecnej nie posiada przychodów ani kosztów uzyskania przychodów, tylko koszt za prowadzenie rachunku bankowego. Rozpoznając wniosek należało zważyć, co następuje. Stosownie do przepisu art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a.; prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.), a prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej P.p.s.a.) osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Jak wskazuje się w piśmiennictwie i orzecznictwie, osoba prawna, jednostka organizacyjna nie posiadająca osobowości prawnej, zobowiązana jest wykazać, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne środki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (J.P. Tarno: Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi. Wyd. 2, Warszawa 2006, s. 504, za postanowieniem NSA z 28 września 2011 r. sygn. akt I FZ 267/11). Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie od tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, ze zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe ( por. postanowienie NSA z 27 września 2011 r. sygn. akt II GZ 434/11 oraz z 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I GZ 1/10, opubl. orzeczenia.nsa.gov.pl). Opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia ( postanowienie NSA z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04, niepubl. ). Należy przyjąć, że stan upadłości, i brak prowadzenia przez syndyka działalności w jej toku nie jest równoznaczny z brakiem środków na pokrycie kosztów sądowych gdyż samo jej ogłoszenie stosownie do art. 13 ustawy z dnia 28.02.2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze( Dz. U. z dnia 9.04. 2003r., Nr 60 poz.535 z późn. zm.) uwarunkowane jest posiadaniem środków na koszty postępowania (por. postanowienie WSA w Krakowie z 14 maja 2008 r. I SA/Kr 766/06 – CBOiIoS). Przychylić należy się też do poglądu, że gdyby intencją ustawodawcy było zwolnienie podmiotu zobowiązanego do likwidacji majątku upadłego od opłat sądowych przed sądami administracyjnymi to dałby temu wyraz wprowadzając w tym zakresie stosowną regulację ustawową (por. postanowienie NSA z dnia 11 czerwca 2008 r. sygn. I FZ 203/08). Analizując wniosek Syndyka masy upadłości oraz informacje i dane zawarte w przedłożonych dokumentach, należy stwierdzić, że nie zasługuje on na uwzględnienie, gdyż skarżący Syndyk nie wykazał, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z przedłożonych dokumentów wynika, że składając wniosek o prawo pomocy Syndyk dysponował kwotą przekraczającą [...] zł. Taka sytuacja, z uwzględnieniem ciążących na syndyku innych obowiązków związanych z prowadzonym postępowaniem upadłościowym, uniemożliwia uznanie, że Syndyk nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, sprowadzających się na obecnym etapie do wpisu od skargi w wysokości 500 zł. Powyższe okoliczności nie przemawiają, zdaniem referendarza sądowego, za uprzywilejowaniem Syndyka przez zwolnienie go z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie; Syndyk nie wykazał, iż sytuacja finansowa usprawiedliwia obciążenie kosztami wszczętego przez niego postępowania sądowoadministracyjnego ogółu obywateli. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. dla uzyskania prawa pomocy w zakresie częściowym konieczne jest, by strona wykazała, że "nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania". Tymczasem z akt sprawy wynika, że strona środki w niezbędnej wysokości posiada, tylko przeznacza je na inne cele. Mając na uwadze powyższe, na podstawie przepisu art. 246 § 2 pkt 2 ustawy, należało orzec jak w sentencji.