I SA/Sz 99/13
WyrokWSA w Szczecinie2013-07-24
Skład orzekający: Ewa Wojtysiak, Marzena Kowalewska, Kazimierz Maczewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja odmowna w przedmiocie przyznania pomocy finansowej o charakterze de minimis może zostać utrzymana w mocy pomimo niekompletnego protokołu oszacowania szkód, który nie zawiera informacji o powierzchni do ponownego obsiania?Ratio decidendi
Sąd stwierdził, że organ administracji nie może opierać decyzji wyłącznie na niekompletnym protokole oszacowania szkód, który nie zawiera wymaganej informacji o powierzchni do ponownego obsiania. Organ ma obowiązek przeprowadzić wyczerpujące postępowanie dowodowe i ocenić wartość dowodową protokołu, a w przypadku wątpliwości żądać jego uzupełnienia. Wobec naruszenia tych obowiązków decyzja została uchylona, a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania po uzupełnieniu protokołu.Stan faktyczny
M. A. złożył wniosek o jednorazową pomoc finansową o charakterze de minimis z powodu szkód w gospodarstwie rolnym spowodowanych przez ujemne skutki przezimowania w okresie zimowym 2011/2012. Komisja powołana przez wojewodę sporządziła protokół oszacowania szkód, który jednak nie zawierał informacji o powierzchni do ponownego obsiania. Organ I instancji odmówił przyznania pomocy, decyzję tę utrzymał Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR. Skarżący kwestionował prawidłowość protokołu i wskazywał na zasiewy uzupełniające, co nie zostało uwzględnione przez organy.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR oraz decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR i stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Wojtysiak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska,, Sędzia WSA Kazimierz Maczewski, Protokolant Łukasz Górny, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 24 lipca 2013 r. sprawy ze skargi M. A. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 7 grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie przyznania pomocy finansowej o charakterze de minimis 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla powiatu i miasta K. z siedzibą w K. z dnia 1 października 2012 r. o numerze [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie decyzją z dnia [...] r., nr [...] , Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatu ARiMR z siedzibą z dnia [...] r., nr. [...] , odmawiającej przyznania pomocy finansowej de minimis.
W uzasadnieniu zaskarżonej ww. decyzji wskazano, że w dniu [...] r. do Biura Powiatu ARiMR wpłynął wniosek Pana M. A. o udzielenie jednorazowej pomocy finansowej o charakterze de minimis producentom rolnym, w których gospodarstwach rolnych powstały szkody spowodowane przez ujemne skutki przezimowania w okresie zimowym 2011/2012. Do wniosku tego wnioskodawca dołączył:
- protokół z oszacowania wysokości szkód w gospodarstwach rolnych i działach specjalnych produkcji rolnej spowodowanych niekorzystnymi zjawiskami atmosferycznymi - ujemne skutki przezimowania, z dnia [...] r.,
* pismo z dnia [...] r. do Pani A. Ł. - Dyrektora Ośrodka Doradztwa Rolniczego w sprawie zmiany protokołu z oszacowania wysokości szkód, w związku z brakiem wpisania w nim powierzchni kwalifikującej się do ponownego obsiania,
* pismo z dnia [...] r. do Kierownika Biura Powiatu Agencji i Restrukturyzacji Modernizacji Rolnictwa w sprawie obsługi wnioskuo udzielenie jednorazowej pomocy finansowej o charakterze de minimis producentom rolnym, w których gospodarstwach rolnych powstały szkody spowodowane przez ujemne skutki przezimowania w okresie zimowym 2011/2012.
Dalej wskazano, że w dniu [...] roku do Biura Powiatu ARiMR wpłynęła prośba Pana M. A. o zawieszenie toczącego się postępowania w sprawie ww. wniosku o udzielenie jednorazowej pomocy finansowej o charakterze de minimis producentom rolnym w związku z toczącym się postępowaniem wyjaśniającym w sprawie protokołu oszacowania strat pomiędzy wnioskodawcą a Ośrodkiem Doradztwa Rolniczego oraz Wojewodą.
Postanowieniem z dnia [...] roku Kierownik Biura Powiatowego ARiMR zawiesił postępowanie na wniosek strony.
W dniu [...] roku do Biura Powiatowego ARiMR wpłynął załącznik nr 19 do "Zasad udzielania jednorazowej pomocy finansowej" - Informacja o otrzymaniu pomocy publicznej w odniesieniu do tych samych kosztów kwalifikujących się do objęcia pomocą, na których pokrycie ma być udzielona pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie.
Na wniosek strony z dnia [...] roku postanowieniem z dnia [...] r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR podjął zawieszone postępowanie.
Decyzją z dnia [...] roku, nr [...] , Kierownik Biura Powiatu ARiMR odmówił Panu M. A. przyznania pomocy finansowej o charakterze de minimis. Powyższa decyzja została odebrana osobiście przez Pana M. A. w Biurze Powiatowym ARiMR w dniu wydania.
Od ww. decyzji organu I instancji Pan M. A., działając przez pełnomocnika złożył odwołanie, w którym wniósł o zmianę decyzji i przyznanie pomocy finansowej o charakterze de minimis z uwagi na powstałe w gospodarstwie rolnym szkody spowodowane przez ujemne skutki przezimowania w okresie 2011/2012.
W odwołaniu wskazano, że brak wpisania wielkości areału kwalifikującego się do ponownego przesiania w protokole oszacowania strat wynika z faktu, iż komisja przebywająca na polach w trakcie sporządzania ww. dokumentu poinformowała wnioskodawcę, że ta wartość zostanie uzupełniona w późniejszym terminie. Tak sporządzony protokół został podpisany przez stronę odwołująca, który dostał ponowne zapewnienie, że w późniejszym czasie otrzyma kompletny dokument. Dla odwołującego oczywistym było, iż ustalenie wielkości poczynionych zasiewów nie powinno stwarzać trudności, albowiem w dniu sporządzenia protokołu były już one poczynione - w miejscu wymarzłej pszenicy ozimej został dosiany jęczmień. Po otrzymaniu niekompletnego dokumentu Pan M. A. wnosił pisma do Ośrodka Doradztwa Rolniczego, w których kwestionował prawidłowość sporządzonego protokołu. W wyniku tych działań doszło do ponownej lustracji nieruchomości pozwanego, z której odwołujący nie otrzymał żadnych dokumentów, natomiast protokół sporządzony w dniu [...] r. nie uległ zmianie.
Na poświadczenie przytoczonych faktów do odwołania odwołujący dołączył następujące dokumenty:
- pisma z dnia [...] r., [...] r. oraz [...] r. skierowane do Pani A. Ł. - Dyrektora Ośrodka Doradztwa Rolniczego w sprawie zmiany protokołu z oszacowania wysokości szkód,
* skargę z dnia [...] r. do Wojewody na działanie Ośrodka Doradztwa Rolniczego ,
* odpowiedź z Urzędu Wojewódzkiego z dnia [...] r. (nr[...] ),
* operat szkodowy ubezpieczenia upraw rolnych z dopłatami budżetu państwa z dnia [...] r., szkody z dnia [...] r. na okoliczność wysokości szkody spowodowanej przez ujemne skutki przezimowania w okresie 2011/2012.
W dniu [...] roku do Biura Powiatu ARiMR wpłynęło pismo uzupełniające do odwołania od decyzji nr [...] do którego została dołączona umowa ubezpieczenia upraw z dopłatami budżetu państwa z dnia [...] r. na okoliczność dokonania zasiewów uzupełniających.
Po ponownym rozpatrzeniu całego materiału dowodowego zebranego w sprawie oraz zarzutów odwołania Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR zaskarżona decyzja z dnia [...] r. uznał na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., że zachodzą przesłanki do utrzymania w mocy przedmiotowej decyzji.
Na uzasadnienie zaskarżonego rozstrzygnięcia przytoczono przepis § 14b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 stycznia 2009 r. w sprawie realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 22, poz. 121 ze zm.), zwanego dalej "Rozporządzeniem", zgodnie z którym w 2012 roku Agencja udziela pomocy finansowej dla producentów rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, w których gospodarstwach rolnych powstały szkody spowodowane przez ujemne skutki przezimowania w okresie zimowym 2011/2012, przy czym stawka ww. pomocy wynosi 100 zł na 1 ha powierzchni uprawy żyta, jęczmienia, pszenicy, rzepaku lub rzepiku, trwałych użytków zielonych oraz ozimych upraw nasiennych, wymagających ponownego obsiania. Wskazano, że do wniosku producent rolny dołącza oświadczenie o powierzchni upraw wymagających ponownego obsiania, potwierdzone przez komisje, o której mowa w § 6 ust. 1 pkt 2 ww. Rozporządzenia, lub protokół oszacowania szkód.
Wskazano, że wysokość pomocy ustala się więc jako iloczyn powierzchni upraw wymagających ponownego obsiania deklarowanych przez rolnika we wniosku oraz stawki pomocy na 1 ha tej powierzchni.
Dalej wskazano, że dołączony do przedmiotowego wniosku protokół z oszacowania wysokości szkód w gospodarstwach rolnych i działach specjalnych produkcji rolnej spowodowanych niekorzystnymi zjawiskami atmosferycznymi z dnia [...] r. stanowił wymagany przepisami § 14b Rozporządzenia dokument, na podstawie którego Kierownik Biura Powiatowego powinien określić powierzchnię upraw wymagających ponownego obsiania. Wskazano, że tabela określająca wysokość szkód w gospodarstwie, stanowiąca integralna część protokołu, zawiera rubrykę dotyczącą "Powierzchni do ponownego obsiania (ha)", która nie została uzupełniona przez komisję, co stanowić mogło podstawę do negatywnego rozpatrzenia wniosku. W piśmie złożonym wraz wnioskiem o udzielenie jednorazowej pomocy finansowej o charakterze de minimis Pan M. A. informował Kierownika Biura Powiatowego o złożonym w dniu [...] r. odwołaniu od protokołu z oszacowania wysokości szkód do Ośrodka Doradztwa Rolniczego, w związku z wykazaniem zerowej powierzchni do ponownego obsiania. Z powyższego wynika, że miał on świadomość niespełniania przez ww. protokół wymogów zakreślonych w Rozporządzeniu.
Wskazano także, że z dostarczonych wraz z odwołaniem dokumentów wynika, iż protokół nie uległ zmianie, gdyż zgodnie z pismem z [...]. Urzędu Wojewódzkiego w dniu szacowania strat komisja stwierdziła obecność wzdłuż rzędów zbóż ozimych niewielkich powierzchni dosianych zbóż jarych. W ocenie komisji, szacowana uprawa nie kwalifikowała się do ponownego obsiania, a ponadto w momencie sporządzenia protokołu nie padła również deklaracja ze strony Producenta Rolnego o ponownym obsianiu tej powierzchni. Zapis w protokole określający "40 % utracony plon na 1 ha" odnosi się jedynie do szkód w uprawach ozimych wymagających zaorania, natomiast decyzja o ponownym obsianiu uszkodzonej uprawy podejmowana jest osobiście przez producenta rolnego.
Dołączone zaś do odwołania przez Pana M. A. dokumenty, tj. operat szkodowy ubezpieczenia upraw rolnych z dopłatami budżetu państwa z dnia [...] r. szkody z dnia [...] r. na okoliczność wysokości szkody spowodowanej przez ujemne skutki przezimowania w okresie 2011/2012 oraz umowa ubezpieczenia upraw z dopłatami budżetu państwa z dnia [...] r. na okoliczność dokonania zasiewów uzupełniających, nie mogą stanowić podstawy do wyliczenia powierzchni kwalifikującej się do przyznania pomocy w ramach tego działania, gdyż zgodnie z wykładnią § 14b Rozporządzenia, podstawą do wyliczenia może być tylko i wyłącznie oświadczenie o powierzchni upraw wymagających ponownego obsiania, potwierdzone przez komisje lub protokół oszacowania szkód. Dodatkowo organ odwoławczy podkreślił, że organ nie może stwierdzić na podstawie jakich kryteriów ubezpieczyciel szacował powierzchnię upraw zakwalifikowaną jako szkoda i czy te kryteria były zgodne z przyjętymi podczas szacowania strat przez komisje powołane przez Wojewodę.
Zdaniem organu odwoławczego wszystkie dokumenty dołączone podczas toczącego się postępowania administracyjnego oraz odwoławczego przez odwołującą stronę w sposób zupełny wyczerpywały postępowanie wyjaśniające, jakie organy Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa mógłby przeprowadzić
w przedmiotowej sprawie. Wymiana korespondencji pomiędzy Wnioskodawcą a Ośrodkiem Doradztwa Rolniczego oraz Wojewodą wskazywała, że nie ma możliwości uznania protokołu z szacowania szkód jako podstawy przyznania pomocy de minimis.
Sumując organ odwoławczy uznał, że na podstawie wyżej przytoczonych przepisów, przedstawiony wraz z wnioskiem o udzielenie jednorazowej pomocy finansowej o charakterze de minimis producentom rolnym, w których gospodarstwach rolnych powstały szkody spowodowane przez ujemne skutki przezimowania w okresie zimowym 2011/2012, protokół z oszacowania wysokości szkód sporządzony w gospodarstwie Pana M. A. w dniu [...] r. nie zawierał informacji dotyczącej powierzchni, na której wystąpiły negatywne skutki przezimowania, a co za tym idzie wymagającej ponownego obsiania, co uniemożliwiło organowi I instancji określenie wysokości pomocy finansowej należnej Panu M. A., a tym samym wydanie pozytywnej decyzji w tej sprawie.
W skardze na powyższą decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. A. wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie pomocy finansowej o charakterze de minimis z uwagi na powstałe w gospodarstwie rolnym szkody spowodowane przez ujemne skutki przezimowania w okresie 2011/2012 roku.
Uzasadniając skargę skarżący wskazał, że wystąpił o przyznanie pomocy w postaci jednorazowej pomocy finansowej o charakterze de minimis z uwagi na powstałe w gospodarstwie rolnym szkody spowodowane przez ujemne skutki przezimowania w okresie 2011/2012 . W związku z tym doszło do szacowania szkód powstałych w zasiewach ozimych na nieruchomościach stanowiących własność M. A. Jak wynika z treści protokołu w zasiewach pszenicy ozimej oraz jęczmienia ozimego Komisja stwierdziła 40% utracony plon. Jednocześnie w trakcie pobytu na polach skarżącego komisja nie wpisała wielkości areału, który uległ ponownemu zasianiu. Wielkość tego areału miała zostać wpisana przez Komisję w terminie późniejszym z powodu braku wiedzy o sposobie szacowania i wypełnienia wniosku przez osoby wchodzące w skład komisji. Tak sporządzony protokół podpisał skarżący, będąc jednocześnie zapewniony, że protokół, który otrzyma będzie kompletny. Dla skarżącego oczywistym było, że ustalenie wielkości poczynionych zasiewów nie powinna stwarzać trudności, albowiem w dniu sporządzania protokołu były już one poczynione, w miejsce wymarzłej pszenicy ozimej został dosiany jęczmień. Pola dosiane w sposób oczywisty odróżniały się od pól wcześniej obsianych. Skarżący dokonał zasiewów bez uprzedniego zaorania pola korzystając z nowoczesnej technologii, używając agregatu uprawowo - siewnego (bezorkowego).
Zapewnienia te – jak dalej wskazał w skardze skarżący - nie znalazły odzwierciedlenia w protokole, jaki skarżący otrzymał. Okazało się bowiem, że Komisja, stwierdziwszy straty w uprawach w wysokości 40%, nie wskazała wielkości dokonanych zasiewów uzupełniających w postaci jęczmienia. Nie zwróciła się również do skarżącego o podanie powierzchni dosianej. Skarżący nie zgadzając się z treścią protokołu w pismach kierowanych do Ośrodka Doradztwa Rolniczego kwestionował prawidłowość sporządzonego protokołu. W wyniku działań skarżącego doszło do ponownej lustracji nieruchomości pozwanego. Protokołu z ponownego oszacowania M. A. nie otrzymał, został poinformowany, że ww. protokół należy do spraw wewnętrznych Ośrodka Doradztwa Rolnego. O treści ponownego protokołu skarżący wnioskował jedynie z pisma Z. Urzędu Wojewódzkiego , z którego wynika, że "z wyjaśnień Kierownika [...] ODR OT wynika, iż w dniu szacowania strat komisja stwierdziła obecność wzdłuż rzędu zbóż ozimych niewielkich powierzchni dosianych zbóż jarych".
Dodatkowo skarżący podniósł w korespondencji z Ośrodka Doradztwa Rolniczego , że o tym, iż w miejsce wymarzłych zbóż zostały dokonane zasiewy jęczmienia świadczyć miały operat szkodowy ubezpieczenia upraw rolnych z dopłatą budżetu państwa z dnia [...] roku, protokół szkód z dnia [...] . na okoliczność wysokości szkody spowodowanej przez ujemne skutki przezimowania w okresie [...] sporządzony przez biegłego, przedstawiciela ubezpieczyciela i przedstawiciela gospodarstwa.
Dalej skarżący wskazał, że w odwołaniu podniósł wszystkie te okoliczności twierdząc, że nie sposób w niniejszej sprawie przyjąć, iż zgłoszone przez skarżącego pola nie zostały ponownie obsiane, co miałoby być podstawą do odmowy wypłaty pomocy finansowej o charakterze de minimis. Fakt ponownego obsiania pól wynika bowiem wprost z wyjaśnień Kierownika [...] ODR OT , wynika również z dokumentów sporządzonych przez ubezpieczyciela. Wskazano także, że oczywistym jest również, że w dniu sporządzania protokołu, to na Komisji, a nie na rolniku spoczywał obowiązek wskazania wielkości pól ponownie obsianych, albowiem teoretycznie wielkości podane przez rolnika mogły być dowolne, natomiast rolą Komisji było weryfikowanie tych wielkości. Wielkości podane przez rolnika miały mieć jedynie charakter pomocniczy.
Skarżący podtrzymując dotychczasową argumentację w niniejszym postępowaniu wskazał, że dalece niesprawiedliwe jest obciążenie skarżącego ujemnymi skutkami błędnego postępowania przeprowadzonego przez Komisję. Zaniechanie dokonania tych czynności spowodowały ujemne konsekwencje w stosunku do skarżącego, który na tym etapie postępowania nie miał żadnej możliwości zaskarżenia prawidłowości sporządzenia protokołu. Pisma skarżącego spowodowały jedynie ten skutek, że Komisja ponownie zlustrowała nieruchomości skarżącego, nie przekazując jednak M. A. jakiegokolwiek protokołu z tych czynności. To właśnie podnoszona przez Dyrektora Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Oddziału Regionalnego "świadomość niespełnienia przez ww. protokół wymogów zakreślonych w Rozporządzeniu", kazała skarżącemu przez blisko rok konsekwentnie dochodzić sporządzenia prawidłowego protokołu. Z całą stanowczością należy podkreślić, że z samego uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, iż sam urząd w dalszej korespondencji nie mógł się zdecydować, co należy w niniejszej sprawie zrobić, albowiem w protokole stwierdził 40% utracony plon na 1 ha, następnie stwierdził wzdłuż rzędów zbóż ozimych powierzchnie dosiane, po to by wskazać, że decyzja w przedmiocie obsiania należała osobiście do producenta rolnego, i aby w konsekwencji napisać, iż szacowana uprawa nie kwalifikowała się do ponownego obsiania. Zdaniem skarżącego, jest to argumentacja dalece niezrozumiała, albowiem z żadnego dokumentu nie wynika, że szacowana uprawa nie kwalifikowała się do ponownego obsiania, a jeżeli nawet przyjąć, iż takie stwierdzenia padły, to jaki mogły mieć one wpływ na wysokość zasiewów, gdy zgodnie z twierdzeniem urzędu "decyzja o ponownym obsianiu uszkodzonej uprawy podejmowana jest osobiście przez Producenta Rolnego".
Według skarżącego, jeżeli zatem z winy Ośrodka Doradztwa Rolniczego , protokół z szacowania szkody został sporządzony w sposób nieprawidłowy, a w toku postępowania skarżącemu odmówiono możliwości wskazania wielkości obszarów ponownie obsianych do wykazania, iż w istocie w dniu sporządzania protokołu wymarzłe obszary zostały obsiane, służyć powinny dowody pośrednie w postaci operatów szkodowych CONCORDIA ubezpieczenia, albowiem stanowi on potwierdzenie dokonania czynności, co więcej wskazuje na areał ponownego zasiewu.
Mając powyższe na uwadze oczywistym jest zatem, zdaniem skarżącego, że wobec stwierdzenia w protokole przez Komisję 40% utraty plonów, tj. maksymalnej wartości, jaką mogła przyjąć, skarżącemu należy się pomoc finansowa o charakterze de minimis z tego tytułu z uwagi na powstałe w gospodarstwie rolnym szkody spowodowane przez ujemne skutki przezimowania w okresie 2011/2012. Sprzeczne bowiem z zasadami współżycia społecznego oraz zaufaniem do organów administracji państwowej byłoby przenoszenie na skarżącego ujemnych konsekwencji błędnie sporządzonego protokołu, a ostatecznie pozbawienie pomocy, która skarżącemu w sposób oczywisty się należy.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
Skarga jest uzasadniona.
W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012 r., poz. 270), zwanej dalej "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, że Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę, stwierdzając niezgodność zaskarżonej decyzji z prawem nie może jej zmienić, a jedynie uwzględniając skargę może ją uchylić (art. 145 § 1 P.p.s.a.). W przypadku zaś, gdy nie stwierdzi naruszenia prawa, skarga zgodnie z art. 151 P.p.s.a. podlega oddaleniu. Według przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).
Sąd, kontrolując zaskarżoną decyzję pod kątem jej zgodności z prawem, stwierdził, że wydano ją z naruszeniem prawa skutkującym koniecznością wyeliminowania jej z obrotu prawnego.
W pierwszej kolejności przypomnieć należy, że postępowanie w przedmiocie udzielenia pomocy finansowej dla producentów rolnych w postaci płatności dla gospodarstw rolnych, w których powstały szkody spowodowane przez ujemne skutki przezimowania w okresie zimowym 2011/2012, jest zwykłym postępowaniem administracyjnym, rządzącym się regułami przewidzianymi w Kodeksie postępowania administracyjnego. Ustawodawca, regulując to postępowanie, zdecydował się oprzeć je na zasadzie prawdy materialnej. Z zasady tej wynika zaś obowiązek organów administracji podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy (art. 7 K.p.a.). W tym celu organ administracji obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 K.p.a.). Prowadzenie postępowania dowodowego zostało powierzone organowi administracji, który sam decyduje, czy skorzystanie z określonych środków dowodowych jest konieczne do wyczerpującego wyjaśnienia sprawy (art. 77 § 2, 3 i 4 K.p.a.). Zakres ustaleń faktycznych w sprawie wyznaczają przepisy prawa materialnego, w hipotezie których zawarty jest abstrakcyjny stan faktyczny, którego konkretyzacja pozwala na zastosowanie w konsekwencji zawartych w ich dyspozycji norm prawa.
Na gruncie stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy, Skarżący w oparciu o § 14b ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 stycznia 2009 r. w sprawie realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 22, poz. 121 ze zm.), zwanego dalej "Rozporządzeniem", zwrócił się o udzielenie pomocy finansowej dla producentów rolnych w postaci płatności dla gospodarstw rolnych, w których powstały szkody spowodowane przez ujemne skutki przezimowania w okresie zimowym 2011/2012.
Stosownie do ust. 3 § 14b Rozporządzenia pomoc, ta jest przyznawana w drodze decyzji administracyjnej kierownika biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę producenta rolnego, na wniosek tego producenta rolnego, złożony w terminie do dnia 1 czerwca 2012 r., na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję. Stawka pomocy wynosi 100 zł na 1 ha powierzchni uprawy żyta, jęczmienia, pszenżyta, pszenicy, rzepaku lub rzepiku, trwałych użytków zielonych oraz ozimych upraw nasiennych, wymagających ponownego obsiania (ust. 4). Wysokość pomocy ustala się jako iloczyn powierzchni upraw wymagających ponownego obsiania deklarowanej przez rolnika we wniosku oraz stawki po o przyznanie takiej płatności dołącza się oświadczenie producenta rolnego o powierzchni upraw wymagających ponownego obsiania, potwierdzone przez komisję lub protokół oszacowania szkód (ust. 7).
Opinia wojewody zawiera określenie zakresu i wysokości szkód oszacowanych przez komisję powołaną przez wojewodę właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkód. Opinię, taką wydaje wojewoda właściwy ze względu na miejsce wystąpienia szkód.
W stanie faktycznym niniejszej sprawy protokół z dnia [...] r. w przedmiocie oszacowania wysokości szkód w gospodarstwie rolnym skarżącego spowodowanych niekorzystnymi zjawiskami atmosferycznymi, tj. ujemnymi skutkami przezimowania w okresie 2011/2012, został sporządzony przez Komisję powołaną na mocy Zarządzenia Nr [...] Wojewody z dnia [...] . w składzie – jak wynika to z treści protokołu - przedstawiciela [...] ODR , przedstawiciela UG (brak wskazania jakiego urzędu gminy) oraz przedstawiciela [...] IR Szczecin. W protokole tym brak wypełnionej rubryki 12 dotyczącej "Powierzchni do ponownego obsiania", co zdaniem organu pozbawia skarżącego do przyznania jednorazowej pomocy finansowej o charakterze de minimis, jest bowiem jedynym dokumentem, w oparciu o który organ może wyliczyć taką pomoc.
Według skarżącego, z winy Komisji sporządzającej protokół z oszacowania szkód nie został wypełniony właściwie, a świadczy o tym treść pisma Urzędu Wojewódzkiego z dnia [...] r.
Sąd dokonując analizy materiału dowodowego zgromadzonego w rozpoznawanej sprawie stwierdził, że bezspornym jest w świetle udokumentowanych okoliczności faktycznych występujących w rozpoznawanej sprawie, a w szczególności treści pisma Z. Urzędu Wojewódzkiego z dnia [...] r., że organ nie kwestionuje faktu, iż w dniu szacowania strat i sporządzenia z tej czynności spornego protokołu z oszacowania wysokości szkód w gospodarstwie rolnym skarżącego Komisja faktycznie stwierdziła wystąpienie takich szkód. Sporne natomiast jest wobec braku stosownych wpisów w protokole obecność powierzchni do ponownego obsiania. Zdaniem Sądu, dowody zgromadzone w sprawie korespondują z treścią zarzutów skargi, co świadczy, że w sprawie istnieją dowody przeciwko dowodowi z dokumentu urzędowego w postaci protokołu z oszacowania strat (art. 76 § 3 K.p.a.). Jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności mogą to być m. in. dokumenty, zeznania świadków (art. 75 § 1 K.p.a.).
Sąd nadto zauważył, że Komisja powołana przez Wojewodę nie jest organem administracji publicznej i do jej działań nie miały zastosowania przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej "K.p.a.". Dlatego, zdaniem Sądu, protokół oszacowania szkód, organ rozstrzygając sprawę winien traktować równoznacznie jak opinię biegłego w rozumieniu art. 84 K.p.a. ewentualnie jak protokół oględzin ( art. 85 K.p.a ), a wartość dowodowa powinna być oceniana przez organ administracji zgodnie z zasadami określonymi w art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 81 K.p.a.
Zdaniem Sądu, nie ma racji organ, że brak stosownego wpisu w protokole oszacowania szkody sporządzonym przez Komisję uniemożliwia pozytywne rozpoznanie wniosku, Rozporządzenie bowiem traktuje jako dowód, protokół szacowania szkód sporządzony przez komisję powołaną przez wojewodę. Rozporządzenie określające zasady udzielania pomocy wskazuje na dowód w postaci protokołu z szacowania szkód przez komisję powoływane przez wojewodów, w tym celu by pomoc ta była możliwie szybka i efektywna. Jednak Rozporządzenie nie zawiera uregulowań wykluczających prowadzenie postępowania dowodowego obowiązującego przy rozstrzyganiu spraw z zakresu udzielania pomocy. Gdyby takie zastrzeżenie w przywołanym wyżej Rozporządzeniu było zawarte, istniałaby podstawa do stwierdzenia sprzeczności takiego uregulowania podstawowego z ustawą, w szczególności z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a. Uszło też uwadze Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, że organy administracji publicznej wydające decyzję w przedmiocie pomocy były obowiązane oceniać prawidłowość co do wartości dowodowej protokołu Komisji tak samo jak każdego innego dowodu w prowadzonym postępowaniu, gdyż opieranie się wyłącznie na protokole, z wyłączeniem pozostałego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i bez prowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego, stanowiłoby naruszenie procedury administracyjnej.
Skoro zatem z winy innego organu, czy też z uwagi na okoliczności obiektywne, organ rozpoznający wniosek o przyznanie pomocy nie mógł skorzystać z dowodu w postaci protokołu z szacowania szkód, winien skorzystać z każdego innego dowodu przewidzianego w procedurze postępowania administracyjnego i to zarówno w przedmiocie ustalania szkody jak i jej wysokości.
W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że na organach administracji ciąży obowiązek dokładnego wyjaśnienia sprawy i podjęcia niezbędnych działań dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, a co za tym idzie obowiązek oceny wiarygodności sporządzonej opinii, tutaj protokołu z oszacowania szkód. Zarówno organy administracji, jak i sąd administracyjny zobligowane są ocenić wartość takiego dowodu. Dotyczy to zarówno podejścia, metody i techniki sporządzenia takiego dowodu. Fakt, że ich wybór zależy od Komisji, nie oznacza, że może ona działać w sposób dowolny, pomijając całokształt udokumentowanych okoliczności faktycznych występujących w sprawie. Podkreślić należy, że taki protokół z oszacowania strat stanowi opinię, która podlega ocenie nie tylko pod względem formalnym, lecz również materialnym. Organ rozpoznający sprawę ma zatem obowiązek zbadać przedstawioną opinię pod względem jej zgodności ze stosowanymi przepisami, jak również jej logiczności i zupełności. W przypadku zaś istniejących wątpliwości lub niejasności może żądać wyjaśnień lub uzupełnienia (por. wyroki dotyczące operatów szacunkowych NSA: z dnia 6 czerwca 2008 r., I OSK 852/07, z dnia 22 grudnia 2009 r., I OSK 373/09, z dnia 12 stycznia 2011 r., I OSK 379/10, z dnia 7 października 2011 r., I OSK 1650/10, z dnia 24 stycznia 2012 r., I OSK 1008/11, z dnia 31 stycznia 2012 r., I OSK 2085/11 - niepublikowane).
Zdaniem Sądu, organy administracji orzekające w sprawie nie dokonały należytej i wyczerpującej oceny kwestionowanego protokołu.
Mając na uwadze powyższe okoliczności, organ powinien zwrócić protokół strat, o jakim wyżej mowa, w celu uzupełnienia go zgodnie z ustaleniami dokonanymi przez Komisję w dacie przeprowadzenia lustracji gospodarstwa rolnego skarżącego, a następnie, przy uwzględnieniu powyższych uwag, ponownie rozpoznać sprawę.
Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. Na podstawie zaś art. 152 P.p.s.a. orzeczono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do uprawomocnienia się wyroku. O kosztach nie orzeczono wobec braku wniosku o ich przyznanie.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło