I SAB/Sz 1/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sokołowska, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska (spr.),, Sędzia WSA Ewa Wojtysiak, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 maja 2019 r. sprawy ze skargi E. Spółka Akcyjna z siedzibą w G. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie rozpoznania odwołania 1. zobowiązuje Samorządowe Kolegium Odwoławcze do rozpoznania odwołania E. Spółka Akcyjna z siedzibą w G. od decyzji Wójta Gminy z dnia 26 maja 2017 r., nr [...] w terminie 14 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku, 2. stwierdza, że bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej E. Spółka Akcyjna z siedzibą w G. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wójt Gminy M. wydał 26 maja 2017 r. decyzję nr [...], w której odmówił spółce E. G. określenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2011 r. Decyzją z 25 sierpnia 2017 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu odwołania Spółki, uchyliło rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Decyzja ta została wysłana na adres: M. H., [...], ul. [...]. 20 grudnia 2017 r. spółka reprezentowana przez pełnomocnika złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, tj.: art. 139 § 3, art. 140 § 1, art. 120, art. 122 oraz art. 125 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201 ze zm.; dalej: "O.p.") poprzez bezczynność Kolegium w sprawie, w szczególności poprzez niezałatwienie sprawy w ustawowym terminie oraz poprzez niepoinformowanie strony skarżącej o nowym terminie załatwienia sprawy i niepodanie przyczyn niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie. W uzasadnieniu skargi jej zarzuty zostały uszczegółowione. W opinii spółki Kolegium w ciągu ponad 6 miesięcy od wniesienia odwołania (14 czerwca 2017 r.) nie podjęło żadnych działań mających na celu rozstrzygnięcie wniesionego odwołania. Spółka wskazała, że 29 listopada 2017 r. skontaktowała się telefonicznie z Kolegium, skąd otrzymała informację o wydaniu przezeń decyzji 25 sierpnia 2017 r. Z uzyskanych wyjaśnień wynikało, że 25 sierpnia 2017 r. Kolegium wydało stosowną decyzję, którą wysłano na adres pełnomocnika - M. H., który zdaniem spółki nie został wskazany przez spółkę jako pełnomocnik do doręczeń (pełnomocnikiem do doręczeń od początku postępowania był A. J.). Spółka wskazała również, że decyzja rzekomo wysłana do drugiego pełnomocnika nigdy do niego nie dotarła (nie została doręczona). Spółka wniosła o: zobowiązanie Kolegium do rozpatrzenia odwołania spółki i wydania decyzji w drugiej instancji na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."); stwierdzenie, że Kolegium naruszyło prawo poprzez nieuzasadnione pozostawienie bez rozpoznania odwołania Spółki na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.; zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego. Kolegium wniosło o oddalenie skargi. Wyjaśniło, że w wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania organ I instancji, decyzją z 30 listopada 2017 r., określił spółce wysokość nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2011 r., zaś spółka złożyła odwołanie od tej decyzji. W odniesieniu zaś do sposobu doręczenia decyzji z 25 sierpnia 2017 r. Kolegium wyjaśniło, że nastąpiło ono w trybie art. 150 O.p. – decyzję wysłano M. H. na adres w K., który jest także adresem pełnomocnika spółki A. J.. Wyrokiem z 12 kwietnia 2018 r. I SAB/Sz 4/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zobowiązał Kolegium do rozpoznania odwołania spółki od decyzji Wójta Gminy M. z 26 maja 2017 r. w terminie 14 dni od doręczenia prawomocnego wyroku oraz stwierdził, że bezczynność Kolegium nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Sąd stwierdził, iż decyzja z 25 sierpnia 2017 r. została wysłana do osoby nie będącej pełnomocnikiem spółki. Zatem nie weszła ona do obrotu prawnego, co w konsekwencji spowodowało stan bezczynności organu w rozpoznaniu odwołania spółki od decyzji organu pierwszej instancji z 26 maja 2017 r. Na skutek wniesionej przez Kolegium skargi kasacyjnej, wyrokiem z 9 listopada 2018 r. II FSK 2414/18, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie. NSA uwzględnił zarzut naruszenia art. 133 p.p.s.a. w związku z art. 138 e O.p. Wbrew temu, co wynika z akt sprawy, sąd pierwszej instancji stwierdził, że decyzja Kolegium z 25 sierpnia 2017 r. została wysłana do osoby nie będącej pełnomocnikiem spółki. Tymczasem w aktach sprawy znajduje się pełnomocnictwo z 16 grudnia 2016 r. udzielone M. H. na druku [...] Odwołanie od decyzji złożył M. H.; pełnomocnictwo dołączył do odwołania. W pełnomocnictwie tym nie wskazano pełnomocnika do doręczeń. W aktach jest też pełnomocnictwo udzielone [...], również złożone na druku [...] i w tym pełnomocnictwie nie został wskazany pełnomocnik do doręczeń. Zatem każdy z pełnomocników złożył pełnomocnictwo szczególne. Decyzja z 25 sierpnia 2017 r. została zatem wysłana do prawidłowo umocowanego w sprawie pełnomocnika spółki. Błędne stanowisko sądu pierwszej instancji w tej kwestii legło u podstaw stwierdzenia, że decyzja nie została doręczona w trybie art. 150 O.p., a Kolegium pozostaje w bezczynności w rozpoznaniu odwołania. NSA nakazał, aby ponownie rozpoznając sprawę, sąd pierwszej instancji zbadał, czy Kolegium nie dopuściło się bezczynności, jednak z innych przyczyn niż wysłanie decyzji do osoby, która nie była pełnomocnikiem Spółki. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z art. 190 p.p.s.a. Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Oznacza to, że Sąd nie może formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z poglądami wyrażonymi w wiążącym go orzeczeniu, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się im w pełnym zakresie (tak np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 listopada 2011 r., I FSK 6/11; Lex nr 1148601, dostępny także w internetowej bazie orzeczeń na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Niewątpliwie przy tym również strony postępowania mają obowiązek respektować moc wiążąca wydanego w sprawie orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego. Rozumienie art. 190 p.p.s.a. oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny w orzeczeniu kasatoryjnym może nie tylko przeprowadzić krytykę orzeczenia sądu pierwszej instancji w kontekście zarzutów skargi kasacyjnej, dokonując prawidłowej wykładni prawa na tle przyjętego przez sąd pierwszej instancji stanu faktycznego, ale także narzucić temu sądowi określony sposób postępowania, który wyeliminuje powstałe w toku rozpoznania sprawy uchybienia i wątpliwości. Natomiast wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych. Ponownie rozpoznając sprawę zatem wskazać należy, że na podstawie art. 139 § 1 O.p., załatwienie sprawy wymagającej przeprowadzenia postępowania dowodowego powinno nastąpić bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, chyba że przepisy niniejszej ustawy stanowią inaczej. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone na podstawie dowodów przedstawianych przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub na podstawie faktów powszechnie znanych i dowodów znanych z urzędu organowi prowadzącemu postępowanie (art. 139 § 2 O.p.). Załatwienie sprawy w postępowaniu odwoławczym powinno nastąpić nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia otrzymania odwołania przez organ odwoławczy, a sprawy, w której przeprowadzono rozprawę lub strona złożyła wniosek o przeprowadzenie rozprawy - nie później niż w ciągu 3 miesięcy (art.139 § 3 O.p.). Do terminów określonych w § 1-3 nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa podatkowego dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (art. 139 § 4 O.p.). Na mocy art. 140 § 1 O.p., o każdym przypadku niezałatwienia sprawy we właściwym terminie organ podatkowy obowiązany jest zawiadomić stronę, podając przyczyny niedotrzymania terminu i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie podatkowym również w przypadku, gdy niedotrzymanie terminu nastąpiło z przyczyn niezależnych od organu (art. 140 § 2 O.p.). Zgodnie z art. 53 § 2b p.p.s.a., skargę na bezczynność można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Sąd podzielił stanowisko NSA zaprezentowane w wyroku z dnia 27 września 2005 r. o sygn. akt FSK 2142/04 (dostępne na [...]), że w przypadku uchybienia terminowi do rozpoznania środków zaskarżenia przez samorządowe kolegium odwoławcze, czyli działające jako organ drugiej instancji, środek prawny w postaci ponaglenia nie przysługuje. W takiej sytuacji strona może złożyć w każdym czasie skargę do sądu administracyjnego bez poprzedzenia jej ponagleniem. Bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie określonym terminie wymieniony organ nie podejmie żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem stosownego aktu lub nie podjął czynności. W przedmiotowej sprawie organ odwoławczy uznał, że nie pozostaje w bezczynności albowiem postępowanie odwoławcze zakończyło się decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 25 sierpnia 2017r., która została skutecznie doręczona stronie skarżącej w trybie art. 150 O.p. Sąd nie zgodził się z organem, że decyzja z dnia 25 sierpnia 2017 r. została skutecznie doręczona w trybie art. 150 O.p. wobec braku stosownych oznaczeń na zwrotnym potwierdzeniu przesyłki, przemawiających za zachowaniem wymogów doręczenia - wobec czego decyzja ta nie weszła do obrotu, co w konsekwencji spowodowało stan bezczynności organu w rozpoznaniu odwołania spółki od decyzji organu I instancji z dnia 26 maja 2017 r. Podkreślić należy, że prawidłowe doręczenie decyzji jest istotne zarówno dla organu jak i strony. Zgodnie z art. 212 O.p., organ podatkowy, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia (ogłoszenia). Decyzja niedoręczona (niewprowadzona do obrotu) nie wiąże także strony, której zgodnie z art. 211 O.p., musi być doręczona. W stosunku do strony decyzja wywiera skutki prawne (materialnoprawne i procesowe) dopiero z chwilą doręczenia (por. wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2011 r., sygn. akt II GSK 82/10). Okoliczność wskazana przez organ, że strona brała udział w dalszym postępowaniu przed organem I instancji po uchyleniu przez Kolegium decyzji Wójta z dnia 26 maja 2017 r. nie miała wpływu na rozpoznanie niniejszej sprawy. Wskazać zatem należy, że z godnie z art. 150 O.p. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 151 O.p. operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego; pismo składa się na okres 14 dni w urzędzie gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika organu podatkowego lub przez inną upoważnioną osobę. Zawiadomienie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1 ustawy wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie 7 dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, lub miejsca wskazanego jako adres do doręczeń w kraju, na drzwiach jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2 art. 150 O.p., pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż 14 dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. W przypadku niepodjęcia pisma, doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1 tego artykułu, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. W związku z powyższym należy stwierdzić, że przepis art. 150 O.p. ustanawia fikcję prawną doręczenia pisma. Do skutecznego doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 150 O.p. może dojść tylko wtedy, gdy zostaną spełnione łącznie opisane tam przesłanki. Dla uznania, że decyzja (pismo) została skutecznie doręczona stronie w trybie art. 150 O.p., konieczne jest wykazanie przez organ podatkowy, że poczta (operator pocztowy) zawiadomiła adresata o nadejściu pisma, poprzez umieszczenie w odpowiednim miejscu i czasie stosownej treści zawiadomienia. Informacja o umieszczeniu zawiadomienia w miejscu, o którym mowa w art. 150 § 2 O.p., powinna zostać ujawniona na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Oznacza to, że podmiot doręczający powinien umieścić zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej, na drzwiach lokalu siedziby adresata lub w widocznym miejscu przy wejściu na posesję, na której mieści się lokal tej siedziby. W niniejszej sprawie, organ wskazał, że decyzja organu z dnia 25 sierpnia 2017r. była awizowana 28 sierpnia 2017r. następnie powtórnie awizowana 5 września 2017r. Wskazać należy zatem, że organ ograniczył się jedynie do wskazania, że doszło do skutecznego doręczenia przesyłki z uwagi na osobę pełnomocnika i adresu do doręczeń jednakże organ nie rozważył prawidłowości doręczenia spornej przesyłki - organ nie wywiódł żadnych wniosków z okoliczności, że ze zwrotnego potwierdzenia odbioru nie wynika czy a jeżeli tak to gdzie, zostało umieszczone zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki przy doręczaniu przez operatora pocztowego. Stąd wobec kwestionowania faktu otrzymania przesyłki i braku możliwości wykazania, że zawiadomienie o pozostawieniu w Urzędzie Pocztowym spornej przesyłki zostało umieszczone prawidłowo, zgodnie z powyższej przywołaną procedurą, w miejscu umożliwiającym stronie powzięcie informacji o pozostawieniu kierowanej do niej przesyłki nie można uznać, że doszło do doręczenia w trybie art. 150 O.p. Z treści potwierdzenia odbioru nie wynika, czy zawiadomienie o przesyłce w istocie dwukrotnie umieszczono w jednym z miejsc wymienionych w art. 150 § 2 w zw. z art. 151 O.p.. Wobec powyższego zdaniem Sądu decyzja z dnia 25 sierpnia 2017 r. nie może być uznana za doręczoną w trybie art. 150 w zw. z art. 151 O.p. Wskazać należy, że to na organie administracji ciąży obowiązek wykazania, iż zostały spełnione wymogi wynikające z art. 150 § 2 w zw. z art. 151 O.p., odnoszące się do wskazania (w przypadku doręczenia za pośrednictwem poczty) właściwej placówki pocztowej, w której pozostawiono przesyłkę oraz miejsca, w którym umieszczono zawiadomienie o nadejściu przesyłki. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 31 stycznia 2006r., w sprawie o sygn. akt I FSK 565/05 wyraził pogląd zgodnie, z którym, dla uznania, że decyzja została skutecznie doręczona stronie w trybie art. 150 O.p., konieczne jest wykazanie przez organ administracji, że placówka pocztowa zawiadomiła adresata w sposób niebudzący wątpliwości o nadejściu pisma i miejscu, gdzie można je odebrać. Z kolei Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 25 stycznia 2005 r. sygn. akt III SA/Wa 1094/04 stwierdził, że brak pewności, co do miejsca pozostawienia zawiadomienia o złożeniu awizowanej przesyłki w urzędzie pocztowym, skutkuje niedoręczeniem przedmiotowych decyzji podatkowych. Powyższe poglądy judykatury sąd orzekający w sprawie w pełni podziela i przyjmuje za własne. Zatem na gruncie niniejszej sprawy decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 25 sierpnia 2017 r. nie może być uznana za doręczoną. W sprawie brak było wiarygodnych dowodów potwierdzających powyższą tezę organu. Prawidłowość doręczeń jest jednym z kluczowych warunków przestrzegania praw strony, zaś same przepisy traktujące o doręczeniach mają charakter gwarancyjny. Wszelkie wątpliwości w tym zakresie powinny być tłumaczone na korzyść strony, natomiast błędy podmiotów trzecich dokonujących doręczeń - poczty (doręczycieli) - obciążają na zasadzie ryzyka administrację publiczną. Wobec powyższego Sąd stwierdził na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., że w niniejszej sprawie organ pozostaje w bezczynności w rozpoznaniu odwołania skarżącej od decyzji organu I instancji z dnia 26 maja 2017 r. Sąd nie znalazł podstaw do stwierdzenia, że bezczynność organu miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Nierozpoznanie odwołania spółki należało wiązać z błędnym pojmowaniem skuteczności doręczenia sporządzonej dnia 25 sierpnia 2017r. decyzji Sąd zobowiązał organ do rozpoznania przedmiotowego odwołania spółki w terminie 14 dni. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1, 2 i 4 p.p.s.a. w zw. z § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018r., poz.1687). Skarżącej przyznano kwotę [...]zł, na którą składa się kwota [...]zł tytułem wpisu sądowego, kwota [...]zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika.