II SA/Sz 1010/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel /spr./ Sędziowie Asesor WSA Arkadiusz Windak Asesor WSA Joanna Wojciechowska Protokolant Małgorzata Frej po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wymeldowania o d d a l a skargę Po przeprowadzeniu - na wniosek K. K. - postępowania administracyjnego, Prezydent Miasta w dniu [...] r. orzekł o odmowie wymeldowania M. N. z pobytu stałego z lokalu przy ul. [...] w [...]. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że M. N. nie spełnił przesłanki opuszczenia lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Od decyzji tej odwołał się K. K. Wojewoda decyzją z dnia [...] r. numer [...] uchylił w całości zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie organu I instancji. Organ ustalił, że w dniu [...] r. K. K.i złożył w Urzędzie Miasta wniosek o wymeldowanie M. N. z pobytu stałego z lokalu położonego w [...] przy ul. [...]. Z akt sprawy wynika, że przed organem gminy, na wniosek K. K., toczyło się już postępowanie w sprawie o wymeldowanie M. N. z pobytu stałego z lokalu położonego przy ul. [...] w [...]. Postępowanie to zakończyło się wydaniem przez Prezydenta Miasta w dniu [...] r. decyzji znak [...] o odmowie wymeldowania M. N. Decyzja ta stała się ostateczną. W myśl przepisów Kpa organ administracji publicznej, nie może ponownie wydać rozstrzygnięcia co do istoty we wszczętej przed tym organem nowej sprawie, jeżeli nie zmieniły się istotne elementy poprzednio wydanej decyzji tzn. jeżeli: 1) nadal występują te same strony lub ich następcy prawni 2) nie zmieniła się podstawa prawna decyzji 3) brak jest podstaw do wydania decyzji o innej sentencji niż ta, która została już wydana Fakt, że nie uległ zmianie choćby jeden z istotnych elementów poprzednio wydanej decyzji świadczy o tym, że mamy do czynienia ze sprawą administracyjną, która była już przedmiotem postępowania procesowego, a zatem każde prowadzone w tej sprawie nowe postępowanie będzie bezprzedmiotowe. Bezsporne jest, iż nie uległ zmianie krąg stron postępowania w sprawie o wymeldowanie M. N. oraz podstawa prawna decyzji wydanej w tej sprawie w dniu [...] r. Kluczowe dla sposobu rozpatrzenia odwołania ma zatem ustalenie czy od dnia [...] r. zaistniała nowa okoliczność faktyczna, która nakazuje uznać, iż M. N. spełnia przesłankę opuszczenia lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Dokładna analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że od daty wydania przez Prezydenta Miasta decyzji o odmowie wymeldowania M. N. z pobytu stałego z lokalu mieszkalnego położonego przy ul. [...] w [...] nie powstały żadne nowe dowody lub fakty, które uzasadniałyby wydanie decyzji zgodnie z żądaniem K. K., a zatem o treści innej niż decyzja Prezydenta Miasta z dnia [...] r. K. K. żądał wymeldowania M. N., który od [...] r. przebywa w Areszcie Śledczym, ponieważ Sąd Rejonowy w dniu [...] r. orzekł eksmisję M. N. z przedmiotowego lokalu. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony został pogląd, iż za opuszczenie miejsca pobytu stałego nie można uznać opuszczenia lokalu przez osobę z powodu jej aresztowania, a następnie odbywania kary pozbawienia wolności. Z dowodów zebranych w sprawie wynika, że M. N. do momentu aresztowania zamieszkiwał w miejscu, w którym jest zameldowany na pobyt stały. Organ II instancji podzielił pogląd organu gminy, że skoro wyrok Sądu orzekający eksmisję M. N. nie został wykonany przez komornika, to na gruncie niniejszej sprawy, brak jest przesłanek aby stwierdzić, że M. N. opuścił przedmiotowy lokal i w związku z tym, orzec o jego wymeldowaniu. W ocenie Wojewody organ I instancji błędnie jednak zakończył postępowanie w sprawie. Ustalając bowiem, że M. N. w dalszym ciągu nie spełnia przesłanki opuszczenia lokalu, należało w sprawie orzec o umorzeniu postępowania, nie zaś o odmowie wymeldowania. Decyzja o odmowie wymeldowania M. N. została już wydana w dniu [...] r. Powyższa decyzja została zaskarżona przez K. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. W skardze, a następnie także w piśmie procesowym, skarżący przedstawił swoją trudną sytuację rodzinną oraz obawę przed powrotem M. N. do mieszkania i wniósł o jego wymeldowanie . W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumenty podniesione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Zgodnie z art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. Nr 153, poz.1269 ) Sąd właściwy jest do kontroli działalności administracji publicznej w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Na podstawie art.3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz.1270 z późn.zm. ) kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje organów administracyjnych. Tak więc uchylenie decyzji administracyjnych przez Sąd następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie Sąd nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji. Zgodnie z art. 138 § 1 pkt 2 in fine Kodeksu postępowania administracyjnego, organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchylając decyzję – umarza postępowanie w pierwszej instancji. Przepis ten w powołanej wyżej części wprowadza wyjątek od zasady obowiązku rozstrzygnięcia istoty sprawy, pozwalając organowi odwoławczemu na ograniczenie się tylko do wyeliminowania decyzji organu I instancji. Organ odwoławczy nie ma jednak swobody w wyborze tego sposobu zakończenia postępowania odwoławczego. Ograniczenie organu wypływa z kryterium umorzenia postępowania I instancji, a zatem organ może umorzyć postępowanie tylko, gdy wystąpi przesłanka bezprzedmiotowości postępowania. Przesłanka taka wystąpi, gdy brak było podstaw prawnych do merytorycznego rozpoznania danej sprawy w ogóle bądź nie było podstaw do rozpoznania jej w drodze postępowania administracyjnego, czy też tylko w drodze postępowania administracyjnego prowadzonego przed tym organem I instancji. Jednym z przypadków braku podstaw do merytorycznego rozpoznania sprawy jest sytuacja, gdy decyzja organu I instancji dotyczy sprawy rozstrzygniętej już decyzją ostateczną. "Dopóki orzeczenie rozstrzygające w sposób ostateczny daną sprawę funkcjonuje w obrocie prawnym, kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii jest w oczywisty sposób bezprzedmiotowe (...). Dopiero bowiem eliminacja z obrotu prawnego w trybie prawem przewidzianym (...) takiego rozstrzygnięcia otworzyłaby możliwość ponownego rozstrzygnięcia tej samej sprawy" (wyr. NSA z dnia 19 czerwca 2000 r., I SA/Ka 2247/98, niepubl.). Skład orzekający w niniejszej sprawie w całości podziela wyżej zaprezentowany pogląd. Kwestia wymeldowania M. N. z lokalu przy ul. [...] w [...] została rozstrzygnięta decyzją ostateczną Prezydenta Miasta z dnia [...] r. Stwierdzić należy, że w zaskarżonej decyzji prawidłowo organ wykazał , iż nie uległ zmianie choćby jeden z istotnych elementów poprzednio wydanej decyzji ( te same strony, ten sam stan faktyczny i ta sama podstawa prawna ). Dodać należy, że zgodnie z art.15 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz.993 z późn.zm.) osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące, jest obowiązana wymeldować się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca, a jeżeli osoba, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się decyzję w tym zakresie wydaje organ gminy - na wniosek strony lub z urzędu. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, aby można było mówić o opuszczeniu stałego miejsca zamieszkania, opuszczenie lokalu musi być dobrowolne i mieć charakter trwały (np.wyrok NSA Sygn.akt II OSK 302/05 z dnia 7.12.2005 r. LEX nr 190969). Rezygnacja z prawa do przebywania w lokalu powinna nastąpić w sposób wyraźny, poprzez złożenie stosownego oświadczenia, ale również poprzez odpowiednie zachowanie, które w sposób niebudzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby. Opuszczeniem jest zatem nie tylko fizyczne nieprzebywanie, ale i zamiar opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem wszelkich związków z lokalem dotychczasowym i założeniem w nowym miejscu ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. Zamiar, który da się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. (por. wyrok NSA z 16.09.1986 r., III SA 437/86; wyrok NSA z 3.07.1985 r., SA/Gd 573/85; wyrok NSA z dnia 18.03.1987 r., SA/Gd 1073/86; wyrok NSA z 16.04.1987 r., SA/Wr 110/87; wyrok NSA z 18.12.2002 r., V SA 935/02 – LEX 149535 ). Za tego rodzaju dobrowolne opuszczenie stałego miejsca pobytu niewątpliwie nie można uznać umieszczenia w areszcie śledczym czy zakładzie karnym. Uzyskanie przez K. K. wyroku Sądu Rejonowego z dnia [...] r. sygn.akt [...] nakazującego M. N., aby opróżnił i wydał mu lokal mieszkalny przy ul. [...] w [...] w stanie wolnym od osób i rzeczy, nie zmienia stanu faktycznego i prawnego sprawy przyjętego w decyzji ostatecznej organu I instancji z dnia [...] r. Dopiero bowiem egzekucja wyroku orzekającego eksmisję M. N. z lokalu będzie aktem równoznacznym z ustaniem jego pobytu w tym lokalu w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( patrz także wyrok NSA z dnia 02.06.2003 sygn.akt V SA 1398/02 LEX nr 159189 ). W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn.zm.) orzekł, jak w sentencji.