II SA/Sz 1014/13

WyrokWSA w Szczecinie2014-02-27

Skład orzekający: Barbara Gebel, Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Stefan Kłosowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego z powodu niespełnienia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia, jeśli wnioskodawczyni wcześniej pobierała świadczenie pielęgnacyjne?
Ratio decidendi
Organy administracji publicznej niewłaściwie oceniły stan faktyczny sprawy, skupiając się jedynie na sposobie ustania ostatniego zatrudnienia skarżącej, zamiast uwzględnić całokształt okoliczności, w tym fakt przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w poprzednim stanie prawnym wyczerpuje przesłankę rezygnacji z zatrudnienia w rozumieniu art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zapewniając ciągłość wsparcia dla osoby niepełnosprawnej i zgodność z konstytucyjnymi zasadami ochrony praw nabytych i sprawiedliwości społecznej.
Stan faktyczny
Skarżąca M. J. złożyła wniosek o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu sprawowania opieki nad mężem, który został zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności. Organy administracji odmówiły przyznania zasiłku, uznając, że skarżąca nie spełniła przesłanki rezygnacji z zatrudnienia, ponieważ jej ostatni stosunek pracy ustał z upływem terminu, na jaki umowa była zawarta. Skarżąca argumentowała, że jej mąż wymaga całodobowej opieki, a ona sama pobierała wcześniej świadczenie pielęgnacyjne na jego rzecz.
Rozstrzygnięcie
Uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Stwierdzenie, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Zasądzenie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz M. J. zwrotu kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.),, Sędzia NSA Stefan Kłosowski, Protokolant starszy sekretarz sądowy Joanna Białas-Gołąb, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 lutego 2014r. sprawy ze skargi M. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza z dnia [...] Nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz M. J. kwotę [...] zł ([...]) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r. nr[...] , wydaną na podstawie art. 138 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013r., poz. 267), art. 3 pkt 22 i art. 16a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.), utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Burmistrza przez Zastępcę Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] r., nr [...] w sprawie odmowy przyznania M. J. prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu sprawowania opieki nad mężem M. J. Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym sprawy. W dniu [...] r. M. J. wystąpiła do ośrodka pomocy społecznej z wnioskiem o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu opieki nad mężem M. J.. Wnioskodawczyni dołączyła do wniosku wyrok Sądu Rejonowego z dnia [...] r., sygn. akt[...] , mocą którego zmieniono orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z siedzibą w [...] z dnia [...] r., w ten sposób, że zaliczono M. J. do znacznego stopnia niepełnosprawności, który ma charakter stały. Z orzeczenia wynika, że niepełnosprawność męża wnioskodawczyni istnieje od [...] r. (początkowej daty niepełnosprawności w stopniu znacznym nie da się ustalić) oraz to, że jest ona niezdolny do pracy oraz wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Ponadto M. J. dołączyła do wniosku decyzję Starosty o pozbawieniu na wniosek strony statusu osoby bezrobotnej z dniem [..] r., a także świadectwo pracy wystawione przez Złocieniecki Ośrodek Kultury , wskazujące, że stosunek pracy wykonywanej przez wnioskodawczynię w okresie od 1 [...] r. ustał z upływem czasu, na który umowa o pracę była zawarta. Z akt sprawy wynika również, że wnioskodawczyni na mocy decyzji organu z dnia [...] r., Nr [...] miała bezterminowo przyznane świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad mężem. Z treści przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynikało, że źródłem utrzymania dwuosobowej rodziny jest przyznane M. J. świadczenie pielęgnacyjne w wysokości [...] zł, "dotacja mieszkaniowa" w wysokości [...] zł, a nadto przyznany na rzecz M. J. zasiłek stały wysokości [...] zł i zasiłek pielęgnacyjny w wysokości [..] zł. Decyzją z dnia [..] r., Nr[..] , wydaną na podstawie art. 104 K.p.a. oraz art. 16a ust. 1 – 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych, organ pierwszej instancji odmówił M. J. przyznania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad mężem M. J. na okres od dnia [...] r. Organ stwierdził, że wnioskodawczyni nie spełniła przesłanki, polegającej na rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W okresie, kiedy wnioskodawczyni była zatrudniona (od [...] r.), niepełnosprawność męża już istniała (datowana od [...] r.). Jak zauważył organ, rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło na skutek upływu terminu na jaki umowa była zawarta, a nie w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. M. J. wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego od powyższej decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] r. Odwołująca się podała, że od [...] r. pobierała zasiłek opiekuńczy z tytułu opieki nad mężem. Decyzja przyznająca to świadczenie była przyznana na czas nieokreślony i w tej sytuacji nie było mowy o podjęciu przez stronę pracy. W czasie, gdy składała ten wniosek, nie było wymagania polegającego na zwolnieniu się z pracy. Mąż wymagał opieki, już w czasie, kiedy strona pracowała, wówczas mieszkała z nimi córka. Ostatnie zatrudnienie wnioskodawczyni miało charakter zatrudnienia w tzw. grupie interwencyjnej na czas określony. Stwierdziła, że przez wszystkie lata, gdy nie była zatrudniona, nie uchylała się od pracy. Powołała się ponadto na trudną sytuację bytową rodziny i potrzebę stałej opieki nad mężem. Wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze, w wyniku rozpatrzenia odwołania M. J., utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Kolegium po przytoczeniu treści art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych wskazało, że jednym z wymogów koniecznych do przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Świadczenie to ma na celu rekompensatę za rezygnację z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z uwagi na sprawowanie opieki nad osobą tej opieki wymagającą. Dla uzyskania tego świadczenia nie wystarcza pozostawać nieaktywnym zawodowo, gdyż rezygnacja z pracy musi wynikać bezpośrednio z konieczności sprawowania opieki. Ze zgromadzonych w sprawie dokumentów wynikało, iż ostatni stosunek pracy strony ustał z dniem [...] r. na skutek upływu terminu, na jaki umowa została zawarta, co wskazuje, że nie miała miejsca rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Jak zauważył organ, niepełnosprawność M. J. istnieje od [..] r., zaś początkowej daty jej powstania nie da się ustalić. Zdaniem organu odwoławczego, przedstawione okoliczności nie dają podstawy do przyjęcia, że istniał związek przyczynowy między rezygnacją M. J. z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem. Organ drugiej instancji uznał tym samym, że strona nie spełniła przesłanek niezbędnych do przyznania jej prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku ze sprawowaniem stałej opieki nad niepełnosprawnym mężem. Mając na uwadze argument z odwołania, odnoszący się do wcześniejszej decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne, organ wskazał, że na mocy art. 11 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. ustawy zmieniającej ustawę o świadczeniach rodzinnych, z dniem 30 czerwca 2013 r. decyzja ta wygasła. Od 1 lipca 2013 r., konieczne jest złożenie wniosku o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego na podstawie zmienionych przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zmiana przepisów spowodowała, iż przyznanie wnioskowanego świadczenia stało się trudniejsze, wymaga bowiem udowodnienia, że rezygnacja z zatrudnienia była bezpośrednio powiązana z objęciem opieką niepełnosprawnego krewnego (dotychczasowe przepisy obejmowały również okoliczność niepodejmowania zatrudnienia przez osobę podejmującą się tej opieki). M. J. wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W uzasadnieniu skargi podała, że choroba męża jest nieuleczalna oraz postępująca, wymaga on całodobowej jej opieki, co ma potwierdzenie w opinii sądowo-lekarskiej z dnia [...] r. Z tych względów, skarżąca nie mogła i nie może podjąć żadnej pracy zarobkowej. Wskazała, że pracując w Złocienieckim Ośrodku Kultury w ramach grup interwencyjnych na czas określony, mogła starać się o dalsze zatrudnienie, lecz nie było takiej możliwości, a dodatkowo mąż skarżącej w tym czasie już był chory. Nie było wtedy wymogu, aby zwolnienie nastąpiło z "przyczyn rodzinnych". Skarżąca podała, że decyzją z dnia [...] r. uzyskała prawo do zasiłku pielęgnacyjnego, z uwagi na opiekę nad mężem, na czas nieokreślony. Argumentowała, że podjęcie pracy w jej wieku graniczy z cudem. W momencie przyznania zasiłku pielęgnacyjnego strona przekonana była, że otrzymała to świadczenie bezterminowo. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. Na rozprawie w dniu 27 lutego 2014 r. skarżąca M. J. potrzymała skargę i oświadczyła, że stan zdrowia męża pogarsza się, co powoduje konieczność większych nakładów związanych z leczeniem. Oświadczyła, że przed [...] r. rokiem nie starała się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż w ośrodku pomocy społecznej twierdzono, że świadczenie takie na męża nie przysługuje. Skarżąca wniosła o zwrot kosztów przejazdu w obie strony w wysokości [...] zł, na trasie [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w związku z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - zwanej dalej "P.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Tak ustalone kompetencje sądu administracyjnego sprawiają, że sąd ten nie może żadnych uprawnień przyznawać, zabierać czy przywracać, jak tego oczekuje skarżąca. Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonana według kryterium zgodności z prawem materialnym i procesowym, dała podstawę do stwierdzenia, że skarga zasługuje na uwzględnienie, a zatem zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą należało uchylić, by umożliwić organom administracji publicznej ponowne rozpoznanie sprawy zgodnie z wytycznymi zawartymi w niniejszym wyroku, co wprost wynika z art. 153 P.p.s.a. Przedmiotem oceny Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji, mocą której odmówiono skarżącej M. J. przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem M. J.. Świadczenie w postaci specjalnego zasiłku opiekuńczego uregulowane zostało w art. 16a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.), który dodano do ustawy z dniem 1 stycznia 2013 r., na mocy art. 1 pkt 4 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r. poz. 1548). W wyniku powołanej nowelizacji wprowadzono specjalny zasiłek opiekuńczy jako nowe świadczenie występujące obok świadczenia pielęgnacyjnego i jednocześnie dokonano wskazania kryteriów specjalnego zasiłku opiekuńczego i istotnej zmiany kryteriów przyznania dotychczasowego świadczenia pielęgnacyjnego. W myśl art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r., poz. 788 i 1529) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Przedmiotowe świadczenie przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 powołanej ustawy. W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że mąż skarżącej, na mocy wyroku Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] r., sygn. akt [...], został zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności (który to stopień datuje się od [..] r.), ze wskazaniem, że zachodzi konieczność sprawowania stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby, jak również, że skarżąca jest osobą zobowiązaną do alimentacji, zaś dochód ustalony w wywiadzie środowiskowym, w przeliczeniu na osobę nie przekracza kryterium dochodowego warunkującego przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego. Natomiast spór budzi okoliczność, czy organy obu instancji w sposób prawidłowy uznały, że skarżąca nie spełnia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad mężem. W ocenie Sądu, w tej mierze, organy niewłaściwie oceniły stan faktyczny przedmiotowej sprawy, co skutkowało wydaniem decyzji z naruszeniem prawa w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie decyzji organów obu instancji z obrotu prawnego. Lektura uzasadnień zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji, prowadzi do wniosku, że Burmistrz i Samorządowe Kolegium Odwoławcze , ustalając spełnienie przesłanki rezygnacji z zatrudnienia, skupiły się w zasadzie na ostatnim okresie pozostawania skarżącej w zatrudnieniu. W ich ocenie okoliczność, że ostatni stosunek pracy ustał w wyniku wygaśnięcia stosunku pracy przesądza o tym, że rezygnacja z zatrudnienia nie była związana z koniecznością sprawowania opieki nad chorym mężem. Abstrahując od tego, że art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie uzależnia spełnienia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia od ustania zatrudnienia w określonym prawem trybie, tak więc sam sposób zakończenia stosunku pracy, nie może przesądzać o tym, że wolą skarżącej nie była rezygnacja z zatrudnienia w celu sprawowania stałej opieki nad mężem, to należy wskazać, że organy orzekające pominęły kluczowe elementy stanu faktycznego sprawy jakie powstały po ustaniu zatrudnienia skarżącej. Organy dążąc do ustalenia prawdy obiektywnej w przedmiocie przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego, nie mogą poprzestawać tylko na ustaleniu okoliczności sposobu utraty ostatniego zatrudnienia, ale również obowiązane są do wzięcia pod uwagę i innych okoliczności, które mogą warunkować spełnienie przesłanki rezygnacji z zatrudnienia. Co więcej, zdaniem Sądu, w realiach niniejszej sprawy, nieuprawnione jest także ograniczenie się organów do badania wyłącznie faktu ostatniego zatrudnienia strony, skoro ciąży na nich obowiązek orzekania według stanu faktycznego istniejącego na dzień wydania decyzji. Jak wynika z akt sprawy oraz wyjaśnień zawartych w skardze, skarżąca po ustaniu zatrudnienia zarejestrowała się w Powiatowym Urzędzie Pracy w jako bezrobotna oraz podjęła stosowne działania mające na celu uzyskanie świadczenia związanego ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym mężem. Nie miała uprzednio wiedzy o tym, że może się o takie świadczenie się ubiegać. W wyniku podjętych działań mąż skarżącej na mocy wyroku sądowego z dnia [...] r. uzyskał zmianę orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, natomiast M. J. od dnia [...] r. uzyskała świadczenie pielęgnacyjne na czas nieokreślony, które Burmistrz przyznał jej decyzją z dnia [...] r. Na mocy decyzji Starosty , z dniem [..] r., w związku z uzyskaniem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, M. J. utraciła status bezrobotnego. Świadczenie to, z uwagi na nowelizację ustawy o świadczeniach rodzinnych, wygasało z dniem [...] r., natomiast skarżąca złożyła wniosek o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w ramach kontynuowania sprawowanej opieki w dniu [..] r. Powyższe okoliczności nie zostały w ogóle rozważone przez organy, z wyjątkiem rozważań dotyczących wykładni pojęcia "rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", w kontekście spełnienia przesłanki do nabycia prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, co stanowi o naruszeniu art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. Tymczasem pominięcie faktu przyznania w poprzednim stanie prawnym świadczenia pielęgnacyjnego jak i status osoby bezrobotnej w okresie bezpośrednio poprzedzającym przyznanie świadczenia, przesądza o dokonaniu nieprawidłowej oceny spełnienia powyższej przesłanki, co w konsekwencji doprowadziło do niewłaściwego zastosowania przepisu art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Nie zasługuje na akceptację stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji dotyczące przesłanki "rezygnacji z zatrudnienia". W ocenie Sądu, powyższą przesłankę należy rozumieć szeroko, mając na względzie zarówno cel ustawy jak i wartości wynikające z Konstytucji. Tymczasem tą wartością konstytucyjną jak i tym celem ustawy jest ochrona i opieka nad osobą niepełnosprawną. Faktyczne sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny przez osobę, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, w sytuacji przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, potwierdza okoliczność rezygnacji z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki. Tak więc, przy ocenie przesłanki z art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie bez znaczenia pozostaje fakt, że ubieganie się o przyznanie odpowiedniego świadczenia na nowych zasadach służy zachowaniu ciągłości uzyskiwania świadczeń w ramach kontynuowania udzielanej pomocy niepełnosprawnej osobie bliskiej, a tym samym, że wniosek o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego poprzedzono uzyskaniem, w poprzednim stanie prawnym, prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Przyjęcie rozumienia przepisu art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w sposób sugerowany przez Kolegium, prowadziłoby do wniosku, że wnioskodawczyni chcąc uzyskać prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego musiałaby, po wygaśnięciu świadczenia pielęgnacyjnego, uciekać się do działań polegających na zatrudnieniu się, co z kolei związane byłoby z zaniechaniem opieki, wyłącznie po to, by następnie rozwiązać stosunek zatrudnienia w celu ponownego zajęcia się opieką nad osobą niepełnosprawną. Dokonywanie interpretacji wymuszającej takie działania nie daje pogodzić się z założeniem o racjonalności ustawodawcy, gdyż taki sposób wykładni nie służy dobru osoby niepełnosprawnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 września 2013 r. sygn. akt III SA/Gd 408/13 podkreślił, że "fikcją byłoby wymaganie od osób niepracujących - bowiem sprawujących faktycznie opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny - podjęcia przez te osoby pracy, po to, by następnie z niej zrezygnować w celu spełnienia przesłanki otrzymania świadczenia, którego celem jest w istocie nie forma podjęcia bądź rezygnacji z zatrudnienia, lecz rekompensata Państwa za sprawowanie faktycznej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny powodująca w konsekwencji niemożność wykonywania jakiejkolwiek pracy zarobkowej przez opiekuna" (wyrok dostępny w Internecie na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zauważyć należy, że ustawa o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją, uzależniała przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego od niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności. Natomiast warunkiem przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego jest wprawdzie wyłącznie "rezygnacja z zatrudnienia", nie mniej jednak celem nowelizacji tej ustawy nie było pozbawienie beneficjentów świadczeń pielęgnacyjnych funkcji opiekuna i związanego z tą funkcją prawa do świadczenia pieniężnego w postaci specjalnego zasiłku opiekuńczego. Przyjęcie odmiennego stanowiska prowadziłoby do naruszenia zasad wynikających z art. 2 Konstytucji, tj. zasady demokratycznego państwa prawnego, zasady ochrony praw nabytych jak i zasady sprawiedliwości społecznej. Osoby, którym przyznano świadczenie pielęgnacyjne na podstawie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2013 r., mają prawo oczekiwać po zmianie stanu prawnego ciągłości przyznawania świadczeń związanych ze sprawowaniem opieki, tym bardziej, że istota świadczenia pielęgnacyjnego (zarówno przed jak i po nowelizacji) oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego jest taka sama i polega na rekompensacie osobie rezygnacji z zatrudnienia celem sprawowania opieki nad członkiem rodziny niezdolnym do samodzielnej egzystencji z uwagi na niepełnosprawność potwierdzoną stosownym orzeczeniem. Fakt przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w poprzednim stanie prawnym, wyczerpuje bowiem przesłankę rezygnacji z zatrudnienia, o której mowa w art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Tak więc związku przyczynowego nie należy upatrywać, jak to czynią organy, w powiązaniu z ostatnim zatrudnieniem skarżącej, lecz w nabyciu - na podstawie decyzji - prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Skład Sądu orzekającego w niniejszej sprawie podziela pogląd zaprezentowany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 10 lipca 2013 r. sygn. akt II SA/Bd 523/13, zgodnie z którym osoby, które w poprzednio obowiązującym stanie prawnym (tj. przed [...] r.) nie podejmowały zatrudnienia lub zrezygnowały z zatrudnienia i przyznano im świadczenie pielęgnacyjne, nabyły prawo do przesłanki rezygnacji z zatrudnienia w rozumieniu art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz pogląd wyrażony w wyroku z dnia 26 czerwca 2013 r. sygn. akt II SA/Bd 458/13, że stwierdzenie przez organ, iż "wnioskodawczyni nie zrezygnowała z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką" nie może pozostawać w sprzeczności z decyzją przyznającą skarżącej świadczenie pielęgnacyjne (wyroki dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl). To, czy przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego miało miejsce z uwagi na rezygnację z zatrudnienia, czy też z uwagi na niepodejmowanie pracy, pozostaje bez znaczenia dla oceny prawnej spełnienia omawianej przesłanki, skoro istotny jest sam fakt przyznania decyzją świadczenia pielęgnacyjnego, która to stanowi o zaistnieniu okoliczności rezygnacji z zatrudnienia. Odmienne traktowanie osób wówczas niepodejmujących zatrudnienia i rezygnujących z zatrudnienia, a które uzyskały świadczenie pielęgnacyjne przed dniem [...] r., powodowałoby naruszenie konstytucyjnej zasady równości wobec prawa. W realiach niniejszej sprawy, nie ma potrzeby rozpatrywania kwestii, czy w [..] r. skarżąca zrezygnowała z zatrudnienia celem sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem. Ta okoliczność była już przedmiotem zainteresowania organów i przesądziła o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego, co wynika z decyzji Burmistrza z dnia [..] r. W tej sytuacji brak jest podstaw prawnych do dokonywania ponownej jej oceny w aspekcie obowiązujących przepisów prawa. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, jak w pkt I sentencji wyroku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jak w sentencji. O zasądzeniu na rzecz skarżącej kosztów postępowania sądowego, Sąd orzekł w pkt II wyroku, na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 P.p.s.a. Organy ponownie rozpoznając sprawę przeprowadzą ocenę spełnienia przez skarżącą przesłanek warunkujących przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego z uwzględnieniem wyżej przedstawionych rozważań Sądu.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło