II SA/Sz 1044/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj, Sędziowie Sędzia NSA Stefan Kłosowski,, Sędzia WSA Maria Mysiak (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Aneta Kukla, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 maja 2015 r. sprawy ze skargi W. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku dla opiekuna I. oddala skargę, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz radcy prawnego B. S. kwotę [...] ([...]) złotych zawierającą należny podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Kierownik Miejsko - Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej działając z upoważnienia Burmistrza, na podstawie art. 2 ust. 1 - 4, art. 4, art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 1, art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2014 r. poz. 567) w związku z art. 17 i art. 23 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1456 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku W. L., orzekł o: 1. przyznaniu zasiłku dla opiekuna z tytułu opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym matką J. L. w okresie od [...] r. do chwili ustania potrzeby, 2. odmowie przyznania prawa do zasiłku dla opiekuna z tytułu opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym matką J. L. w okresie od [...] r., 3. ustaleniu sumy odsetek naliczonych do dnia [...] r. na kwotę zero złotych, 4. nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał na spełnienie przez wnioskodawcę przesłanek uprawniających go do uzyskania prawa do zasiłku dla opiekuna bezterminowo od [...] r. Jednocześnie uznał, iż wnioskodawca nie spełnia przesłanek do uzyskania prawa do zasiłku dla opiekuna w okresie od [...]r. z uwagi na otrzymywanie zasiłku stałego. W odwołaniu od powyższej decyzji w części obejmującej odmowę przyznania prawa do zasiłku dla opiekuna w okresie od [...] r. oraz odmowę przyznania składek emerytalno - rentowych za ww. okres W. L. wskazał, że zasiłek stały należy traktować jako pomoc społeczną w okresie bezpodstawnego pozbawienia go środków do życia i jego zdaniem nie może mieć to wpływu na kwestię uzyskania przez niego prawa do zasiłku dla opiekuna. Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2013 r. poz. 267), art. 2 ust. 2 pkt 1, ust. 3 i 4, art. 5 ust. 1 i art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2014 r. poz. 567) oraz art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (j.t. Dz. U. z 2008 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania W. L., orzekło: 1. Uchylić zaskarżoną decyzję organu I instancji w części obejmującej punkt 2 i 3 zaskarżonej decyzji. 2. Orzec co do istoty sprawy przyznając Panu W. L. prawo do zasiłku dla opiekuna w wysokości [...] zł z tytułu opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym matką J. L. w okresie od [...] r. wraz z ustawowymi odsetkami określonymi przepisami prawa cywilnego. W uzasadnieniu Kolegium podało, że skarżący w dniu [...] r. złożył wniosek o przyznanie utraconego świadczenia pielęgnacyjnego za okres od [...]r. do dnia wejścia w życie ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów oraz od dnia wejścia w życie ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Do wniosku dołączył dokumenty niezbędne do ustalenie prawa do zasiłku dla opiekuna. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w pierwszej kolejności zwróciło uwagę, że w przypadku skarżącego zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Z przepisów art. 2 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 tej ustawy wynikają dwie przesłanki warunkujące przyznanie prawa do zasiłku dla opiekuna. Pierwszą z nich jest wygaśnięcie z mocy prawa decyzji o przyznaniu jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, drugą spełnianie warunków do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu [...] r. do dnia poprzedzającego dzień wejścia w życie ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Kolegium uznało, że o ile pierwszą z wymienionych wyżej przesłanek skarżący spełnia, to jednak nie spełnia drugiej z nich. Analiza bowiem przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych według stanu prawnego na dzień 31 grudnia 2012 r. (art. 17 tejże ustawy) wskazuje, iż przysługiwało ono z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej matce albo ojcu, innym osobom, na których, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59, ze zm.), ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, opiekunowi faktycznemu dziecka - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych zawierał też w swojej treści tzw. przesłanki negatywne, których wystąpienie uniemożliwiało przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Jedną z nich było posiadanie przez osobę sprawującą opiekę prawa do zasiłku stałego - art. 17 ust. 5 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r. Dalej Kolegium podało, że z akt sprawy wynika, iż skarżący był uprawniony do zasiłku stałego od dnia [...] r. - decyzja z dnia [...] r., nr [...] oraz od dnia [...] r. - decyzja z dnia [...]r. nr [...]. Druga decyzja została uchylona z dniem [...] r. Powyższe oznacza, iż wnioskodawca nie był uprawniony do zasiłku stałego w okresie od [...] r., a więc tylko w tym okresie spełniał przesłanki do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. Prowadzi to do uznania, iż za powyższy okres wnioskodawcy przysługuje prawo do zasiłku dla opiekuna wraz z ustawowymi odsetkami określonymi przepisami prawa cywilnego, czemu Kolegium dało wyraz w pkt 2 rozstrzygnięcia. Odnosząc się do zarzutu odwołania Kolegium wskazało, że posiadanie prawa do zasiłku stałego wyklucza prawną możliwość uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2012 r. Powoduje to, iż organy administracji publicznej, które obowiązane są przestrzegać obowiązującego prawa nie mają możliwości zignorowania powyższego zakazu i przyznania, zgodnie z wolą strony, wnioskowanego świadczenia. Wskazanie przez ustawodawcę katalogu sytuacji, których wystąpienie wyklucza możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a co za tym idzie także zasiłku dla opiekuna dotyczy wszystkich osób i nie może być rozpatrywane w drodze wyjątku. Subiektywne odczucie skarżącego, jakoby otrzymywane przez niego świadczenie z pomocy społecznej nie mogło mieć wpływu na fakt uzyskania przez niego prawa do zasiłku dla opiekuna nie współgra w niniejszym przypadku z przepisami prawa. Nie może zostać ono wzięte pod uwagę przez organ odwoławczy jako argument powodujący przyznanie skarżącemu prawa do zasiłku dla opiekuna za cały wnioskowany okres. W. L., nie zgadzając się z decyzją Kolegium, złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosząc o uchylenie decyzji Kolegium oraz przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego bezprawnie odebranego z dniem [...] r. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Pismem z dnia [...] r., ustanowiony z urzędu pełnomocnik, podtrzymując skargę W. L. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. ([...] ), jednocześnie uzupełnił i zmodyfikował skargę. Zaskarżonej decyzji zarzucił: 1. naruszenie art. 77 § 1 oraz art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 2 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów w związku z art. 17 ust. 5 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez nieprawidłową wykładnię przepisów, skutkującą przyjęciem, iż z przedłożonego w sprawie materiału dowodowego wynikał brak podstaw prawnych do podjęcia decyzji o przyznaniu skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego we wnioskowanym zakresie, 2. naruszenie art. 6 w związku z art. 12 kodeksu postępowania administracyjnego, stanowiące obrazę przepisów postępowania, mającą istotny wpływ na treść wydanej decyzji, polegającą na braku wnikliwego, logicznego i spójnego przeanalizowania zebranego materiału dowodowego. W związku z powyższym wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez przyznanie skarżącemu W. L. prawa do zasiłku dla opiekuna z tytułu opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym matką J. L. w okresie od [...] r. wraz z ustawowymi odsetkami określonymi przepisami prawa cywilnego oraz wraz z przyznaniem opłaty składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne od kwot przyznanego zasiłku. W uzasadnieniu pełnomocnik podniósł, że skarżący wielokrotnie wskazywał, iż fakt pobierania zasiłku stałego wynikał tylko i wyłącznie z bezprawnego (vide: wyrok Trybunału Konstytucyjnego) pozbawienia go prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zasiłek taki traktować należy jako pomoc społeczną. Powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 25 września 2014 r. (sygn. akt: II SA/Rz 645/14) pełnomocnik argumentował, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego nie jest równoznaczne z prawem do pomocy finansowej, które stanowi świadczenie z pomocy społecznej, a nie świadczenie rodzinne. Nadto zdaniem pełnomocnika skoro fakt rejestracji w powiatowym urzędzie pracy lub posiadanie statusu bezrobotnego nie wpływa na okoliczności warunkujące ustalenie i wypłatę zasiłku dla opiekuna, to nie powinno również mieć wpływu pobieranie zasiłku stałego, który jak wskazywano wielokrotnie, umożliwiał egzystencję w sytuacji niezgodnego z przepisami pozbawienia skarżącego świadczenia pielęgnacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a zatem prawidłowości zastosowania przez organy orzekające przepisów obowiązującego prawa materialnego i przepisów procedury. Sąd nie odbiera i nie przyznaje skarżącym żadnych świadczeń, dlatego też nie mógł uwzględnić wniosku skarżącego o przyznanie mu prawa do zasiłku dla opiekuna, gdyż kompetencja ta przysługuje organowi I instancji. Kontrola zaskarżonej decyzji dokonana według wskazanych wyżej kryteriów doprowadziła Sąd do stwierdzenia, że stanowisko organów jest prawidłowe. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2014 r. poz. 567) zasiłek dla opiekuna przysługuje osobie, jeżeli decyzja o przyznaniu jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasła z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1548 oraz z 2013 r. poz. 1557) z dniem 1 lipca 2013 r. Z kolei stosownie do art. 2 ust. 2 ww. ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. zasiłek dla opiekuna przysługuje: • za okresy od dnia 1 lipca 2013 r. do dnia poprzedzającego dzień wejścia w życie ustawy, w których osoba spełniała warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992, ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r. (pkt 1), • od dnia wejścia w życie ustawy (15 maja 2014 r.), jeżeli osoba spełnia warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r. (pkt 2). Warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określa art. 17 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, który wyznacza zarówno przesłanki pozytywne uprawniające do przyznania świadczenia, jak i przesłanki negatywne, niweczące to uprawnienie. Jedną z przesłanek negatywnych określonych w ww. przepisie jest okoliczność, że osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do zasiłku stałego. W ocenie Sądu organy prawidłowo uznały, że w rozpoznawanej sprawie zaistniała negatywna przesłanka wykluczająca możliwość nabycia przez skarżącego uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego w okresie, kiedy pobierał on zasiłek stały. Poza sporem pozostaje bowiem okoliczność, że skarżący był uprawniony do zasiłku stałego od dnia [...] r. - decyzja z dnia [...] r., nr [...] oraz od dnia [...] r. - decyzja z dnia [...]r., nr [...] - uchylona z dniem [...] r. W świetle brzmienia art. 17 ust. 5 pkt 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych, nie budzi zatem wątpliwości, że skarżący nie spełnia ustawowych warunków do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w powyższych okresach, a zatem w tych samach okresach nie przysługuje mu zasiłek dla opiekuna. Należy przy tym wyjaśnić, że wobec jednoznacznego brzmienia powołanego przepisu bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy pozostaje zaprezentowana w skardze argumentacja. Sąd administracyjny dokonuje kontroli legalności zaskarżonej decyzji pod kątem zgodności ze stanem faktycznym i prawnym istniejącym w dniu jej wydania. Skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę Sąd orzekł jak w sentencji wyroku - na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t .Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).