II SA/Sz 1061/15
WyrokWSA w Szczecinie2015-11-26
Skład orzekający: Stefan Kłosowski, Barbara Gebel, Katarzyna Grzegorczyk-Meder
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego prawidłowo ustalił termin rozpoczęcia biegu przedawnienia kary za nielegalne użytkowanie obiektu budowlanego, uwzględniając datę stwierdzenia naruszenia prawa przez organ?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżone postanowienie, uznając, że organy obu instancji nie dokonały pełnych ustaleń faktycznych w zakresie daty i okoliczności rozpoczęcia przez skarżących użytkowania budynku. Kluczowe dla oceny przedawnienia możliwości wymierzenia kary jest ustalenie, czy organ nadzoru budowlanego rzeczywiście stwierdził fakt rozpoczęcia użytkowania budynku niezgodnie z prawem w 2005 r., co skutkowałoby biegiem 5-letniego okresu przedawnienia od końca tego roku.Stan faktyczny
Skarżący zostali obciążeni karą pieniężną za nielegalne użytkowanie budynku mieszkalnego jednorodzinnego. Organ I instancji ustalił, że budynek był użytkowany od 2008 r. Organ II instancji utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Skarżący podnieśli zarzut przedawnienia kary, wskazując na wcześniejszą datę rozpoczęcia użytkowania (2005 r.) i dowody na to potwierdzające. Sąd pierwszej instancji uchylił postanowienie organu odwoławczego, uznając potrzebę dokładniejszego ustalenia daty rozpoczęcia użytkowania i wpływu tej daty na bieg terminu przedawnienia.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stefan Kłosowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel,, Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Protokolant starszy sekretarz sądowy Joanna Białas-Gołąb, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 listopada 2015 r. sprawy ze skargi E. R. i W. R. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nałożenia kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Inspektora Nadzoru Budowlanego w D. z dnia [...] nr [...], II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. na rzecz skarżących E. R. i W. R. solidarnie kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w D. P. postanowieniem z dnia [...]., znak: [...], wydanym na podstawie art. 57 ust. 7, art. 59f i art. 59g ustawy Prawo budowlane, wymierzył E. i W. R. karę w wysokości [...] zł z tytułu nielegalnego użytkowania budynku mieszkalnego jednorodzinnego położonego na terenie działki nr [...] w obr. [...] przy ul. [...]. W uzasadnieniu wydanego postanowienia organ I instancji przedstawił przebieg postępowania wskazując, że wnioskiem z dnia [...]r. E. i W. R. wystąpili do tego organu o wydanie pozwolenia na użytkowanie przedmiotowego budynku mieszkalnego.
W trakcie przeprowadzania obowiązkowej kontroli w dniu [...]., organ stwierdził, że budynek jest od dawna użytkowany. Pomieszczenia były umeblowane i wyposażone w sprzęt codziennego użytku. Kuchnia, stanowiąca jedno pomieszczenie z salonem, była wyposażona w sprzęt AGD i RTV. W kuchni znajdowały się środki spożywcze, a w łazience - kosmetyki i artykuły chemiczne przeznaczone do utrzymania czystości.
Na tę okoliczność sporządzono protokół, do którego E. R., oświadczyła, że budynek ten użytkuje wraz z rodziną od roku 2008r., a także wykonano dokumentację fotograficzną obrazującą zastany stan, którą dołączono do akt sprawy.
Wobec stwierdzenia samowolnego przystąpienia do użytkowania budynku mieszkalnego jednorodzinnego przy ul. [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w D. P. (dalej: PINB) wszczął postępowanie w sprawie naruszenia przepisów art. 54 i 55 ustawy Prawo budowlane,
a następnie na podstawie art. 57 ust. 7, art. 59f i art. 59g tej ustawy wydał wskazane wyżej postanowienie z dnia [...]. o wymierzeniu kary.
Na postanowienie organu I instancji zażalili się E. i W. R. podnosząc, iż nie zgadzają się z ustaloną przez organ nadzoru budowlanego karą za nielegalne użytkowanie obiektu budowlanego. Podnieśli też, że PINB nie poinformował ich o konsekwencjach nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego zapewniając ich, że wysokość mandatu wynosi między [...] zł a [...] zł. Ponadto, powołując się na orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego (sygn. II OSK 1023/09 i OSK 1110/09) oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie (sygn. II SA/Kr 260/08), podnieśli, iż w przedmiotowej sprawie doszło do przedawnienia wymierzenia kary.
Po rozpatrzeniu zażalenia Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] r. nr [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, w związku z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000r. nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) dalej: K.p.a., oraz art. 57 ust. 7 i art. 83 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z dnia 07 lipca 1994r. (tekst jednolity: Dz. U. z 2013r., poz. 1409 z późn. zm.), dalej: Prawo budowlane, utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przytoczył ustalenia organu I instancji, stwierdzając, iż w dniu [...]. do PINB
w D. P. wpłynął wniosek Państwa E. i W. R.
o wydanie pozwolenia na użytkowanie budynku mieszkalnego, wybudowanego
na działce nr [...] przy ul. [...] na postawie decyzji PINB
w D. P. z dnia [...], znak: [...]. Zgodnie
z art. 59a Prawa budowlanego wniosek ten był wezwaniem organu powiatowego do przeprowadzenia obowiązkowej kontroli w celu stwierdzenia prowadzenia budowy zgodnie z ustaleniami i warunkami określonymi w decyzji PINB w D. P. z dnia [...]r.
Obowiązkową kontrolę PINB w D. P. przeprowadził w dniu
[...]., w obecności E. R. Podczas tej kontroli organ stwierdził, że budynek mieszkalny jednorodzinny jest już użytkowany. Użytkowane są wszystkie pomieszczenia na parterze i poddaszu. Na tę okoliczność PINB w D. P. sporządził protokół, do którego p. E. R. oświadczyła, iż budynek ten użytkuje wraz z rodziną od roku 2008. W celu udokumentowania użytkowania budynku, wykonano dokumentację fotograficzną, którą dołączono do akt sprawy.
Na podstawie zebranej w aktach postępowania dokumentacji organ odwoławczy stwierdził dalej, iż budynek mieszkalny jednorodzinny przy ul. [...] został wybudowany na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę Nr [...] z dnia [...]r. wydanej przez Kierownika Urzędu Rejonowego w S. oraz decyzji Nr [...] z dnia [...]r., wydanej przez Starostę D. o przeniesieniu ww. pozwolenia na budowę, za zgodą stron, na E. G. i W. R. Powyższa decyzja o pozwoleniu na budowę została uchylona decyzją Starosty D. nr [...] z dnia [...]., wydaną na podstawie art. 36a ust. 2 ustawy Prawo budowlane. Po przeprowadzeniu postępowania w sprawie istotnych odstąpień od zatwierdzonego projektu budowlanego, PINB decyzją z dnia [...]., znak [...], na podstawie art. 51 ust. 4 Prawa budowlanego zatwierdził E. i W. R. projekt budowlany zamienny i udzielił pozwolenia na wznowienie robót budowlanych oraz nałożył na inwestorów obowiązek uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie ww. obiektu budowlanego.
Dalej organ odwoławczy wskazuje, iż zgodnie z art. 55 pkt 2 ustawy Prawo budowlane, przed przystąpieniem do użytkowania obiektu budowlanego należy uzyskać ostateczną decyzję o pozwoleniu na użytkowanie, m.in. jeżeli zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 49 ust. 5 albo art. 51 ust. 4.
W rozpatrywanej sprawie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 55 pkt 2 Prawa budowlanego, zatem przed przystąpieniem do użytkowania jednorodzinnego domu mieszkalnego przy ul. [...] inwestor powinien uzyskać ostateczną decyzję o pozwoleniu na jego użytkowanie.
Przeprowadzona kontrola wykazała, że inwestor nie dotrzymał warunków udzielonego pozwolenia, bo przystąpił do użytkowania budynku bez ostatecznej decyzji organu nadzoru budowlanego o pozwoleniu na użytkowanie, wynikającej z pkt 2 art. 55 prawa budowlanego.
Zgodnie z art. 57 ust. 7 ustawy Prawo budowlane, w przypadku stwierdzenia przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego z naruszeniem przepisów art. 54
i 55, właściwy organ wymierza karę z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego, stosując odpowiednio przepisy, o których mowa w art. 59f ust. 1.
Według art. 59f ust. 1, 2, 3 ustawy Prawo budowlane kara z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego stanowi iloczyn stawki opłaty (s), współczynnika kategorii obiektu budowlanego (k) i współczynnika wielkości obiektu budowlanego (w), gdzie stawka opłaty (s) wynosi [...] zł. i podlega dziesięciokrotnemu podwyższeniu. Kategorie obiektów, współczynnik kategorii obiektu oraz współczynnik wielkości obiektu określa załącznik do ustawy.
Budynki mieszkalne jednorodzinne zaliczone są do kategorii I obiektów budowlanych.
W związku z powyższym, kara za nielegalne użytkowanie budynku mieszkalnego jednorodzinnego obliczona zgodnie art. 59f ust. 1, 2, 3 ustawy Prawo budowlane stanowi iloczyn:
- stawki opłaty (s) = 500zł x 10 = 5.000zł.
- współczynnika kategorii obiektu (k) = 2,0
- współczynnika wielkości obiektu (w) =1,0
i wynosi 10,000 zł ( 5.000 zł x 2,0x1,0).
Wysokość kary nałożonej zaskarżonym postanowieniem została zatem prawidłowo określona przez organ I instancji.
Ustosunkowując się do argumentów podniesionych w zażaleniu, ZWINB wyjaśnił, iż przepisy ustawy Prawo budowlane jednoznacznie określają procedury postępowania w przypadku stwierdzenia naruszenia art. 55 i nie pozwalają organom administracji publicznej na uznaniowe kształtowanie sytuacji prawnej podmiotu zagrożonego sankcją. Odnosząc się natomiast do podnoszonej w zażaleniu kwestii przedawnienia kary organ odwoławczy wyjaśnił, iż wniosek o pozwolenie na użytkowanie budynku mieszkalnego jednorodzinnego skarżący złożyli w PINB w D. P. w dniu [...].. Odpowiednie zastosowanie art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej prowadzi do wniosku, że termin przedawnienia upłynie po trzech latach, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym złożono wniosek o pozwolenie na użytkowanie. Ponieważ zaskarżone postanowienie o nałożeniu kary za nielegalne użytkowanie budynku mieszkalnego jednorodzinnego zostało wydane przed upływem okresu, o którym mowa w art. 68 § 1 ordynacji podatkowej, zatem w niniejszej sprawie nie można mówić o przedawnieniu.
Na powyższe postanowienie E. i W. R. złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S., w której m.in. podnieśli, że złożone do protokołu oświadczenie E. R., iż do użytkowania obiektu przystąpiono w 2008 r. odbiega od stanu faktycznego, ponieważ przystąpili do użytkowania budynku mieszkalnego w miesiącu lutym 2004r. Rok 2008 zasugerował przedstawiciel organu, a skarżąca temu przytaknęła. Na powyższą okoliczność skarżący dołączyli do skargi plik dokumentów (faktur, umów, zaświadczeń w tym zaświadczenia o zameldowaniu) wskazując, że okoliczność przystąpienia do użytkowania budynku we wskazanym przez nich okresie znajduje odzwierciedlenie w tych dokumentach. Ponadto podnieśli, że już w dniu [...]. wystąpili do organu powiatowego o wydanie pozwolenia na użytkowanie, w którym oświadczyli, że do całkowitego zakończenia budowy pozostało do wykonania poddasze i elewacja zewnętrzna. W dniu [...] r. została przeprowadzona kontrola, która stwierdziła, że roboty wykonane są w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków pozwolenia na budowę. W dniu przeprowadzenia wizji były jednak użytkowane wszystkie pomieszczenia na parterze. Użytkowanie miało charakter trwały, tak samo jak podczas kontroli przeprowadzonej w dniu [...]r. W związku z tymi ustaleniami organ powiatowy wydał postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych, a następnie decyzję nakazującą przedłożenie projektu budowlanego zamiennego, które zostały przesłane do skarżących na adres: ul [...]. Przedstawiając powyższe skarżący uważają, że nie sposób nie przyjąć, że organ I instancji już w dniu [...] r., po przeprowadzeniu oględzin budynku, stwierdził fakt rozpoczęcia jego użytkowania niezgodnie z prawem. W tej sytuacji termin do wymierzenia kary zaczął biec od rzeczywistego stwierdzenia naruszenia prawa, tj. od dnia 25 lutego 2005r. i zakończył się 24 lutego 2010 r. Skarżący podnoszą również, że organ I instancji nie dochował wymogu, o którym mowa w art. 10 § 1 K.p.a., ponieważ zawiadomieniem z dnia 13 marca 2014 r. zawiadomił skarżących o wszczęciu postępowania i w tym samym dniu wydał postanowienie o wymierzeniu kary z tytułu nielegalnego użytkowania. Uchybienie to uniemożliwiło skarżącym wypowiedzenie się przed wydaniem rozstrzygnięcia w sprawie oraz uniemożliwiło spokojną analizę zgromadzonego przez organ I instancji materiału dowodowego i jego weryfikację. Należało też mieć na uwadze, że W. R. pracuje za granicą i nie mógł być obecny w dniu [...]., kiedy przeprowadzona została kontrola. W związku z powyższym skarżący domagali się uchylenia zaskarżonej decyzji i umorzenia postępowania w sprawie wymierzenia im grzywny.
Po zapoznaniu się z treścią powyższej skargi Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. dalej: ZWINB postanowieniem z dnia
[...] r. nr [..], powołując się na art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – dalej P.p.s.a., art. 138 § 2 K.p.a. i art. 83 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, uchylił w całości zaskarżone postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w D. P. z dnia [...]., znak: [...] i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia.
W uzasadnieniu powyższego postanowienia ZWINB stwierdził, że przepis art. 54 § 3 P.p.s.a. stanowi, że organ, którego działanie lub bezczynność zaskarżono do sądu administracyjnego, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy.
Z przedstawionej przez skarżących wersji wynika, że wnioskiem z dnia [...]r. wystąpili oni do PINB w D. P. o wydanie pozwolenia na użytkowanie budynku mieszkalnego wybudowanego na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia [..]. Ponieważ wskazane w skardze okoliczności nie były wcześniej znane organowi (nie wynikały one z akt sprawy organu I instancji), a niewątpliwie sprawa załatwienia przez organ wniosku skarżących o wydanie pozwolenia na użytkowanie budynku mieszkalnego oraz protokolarne ustalenia i wykonana podczas oględzin przeprowadzonych w dniu [...]. dokumentacja fotograficzna mają istotne znaczenie dla rozpatrywanej sprawy, ZWINB uznał, iż PINB w D. P. naruszył art. art. 7 i 77 K.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia przekazanie mu sprawy do ponownego rozpoznania.
Powyższe postanowienie E. i W. R. zaskarżyli skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który po jej rozpatrzeniu wyrokiem z dnia 19 marca 2015 r. sygn. akt II SA/Sz 911/14. postanowienie to uchylił, wskazując iż nie spełniało ono wymogów art. 54 § 3 P.p.s.a., albowiem nie uwzględniło w pełni żądania skarżących, domagających się umorzenia postępowania w sprawie wymierzenia im przedmiotowej kary.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. z w a ż y ł, co następuje:
W związku z uchyleniem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. wyrokiem z dnia 19 marca 2015 r. sygn. II SA/Sz 911/14 wydanego w trybie autokontroli (art. 54 § 3 P.p.s.a.) postanowienia Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z powodu nie uwzględnienia wniesionej przez skarżących skargi na decyzję tego organu z dnia [...] r. w pełnym zakresie, Sąd zobowiązany jest rozpatrzyć przedstawioną wyżej skargę na postanowienie ZWINB z dnia [...] r. znak [...]. Zauważyć jednak należy, iż przytoczone w powyższym wydanym, w trybie autokontroli postanowieniu oceny pozostają aktualne i w niniejszej sprawie. Organ odwoławczy trafnie bowiem zauważył, iż organ I instancji w swym rozstrzygnięciu nie dokonał pełnych ustaleń faktycznych w zakresie daty i okoliczności rozpoczęcia przez skarżących użytkowania przedmiotowego budynku. Skarżący wskazują, iż nastąpiło to w 2005 r., przedstawiając na tę okoliczność odpowiednią dokumentację, w szczególności protokół z wizji lokalnej przeprowadzonej przez pracowników PINB w D. P. w dniu [...] r. po zgłoszeniu do częściowego odbioru parteru budowanego przez nich budynku oraz powołując się na zawarte przez nich w tym czasie umowy z dostarczycielami mediów. Powołują się również na zameldowanie pod tym adresem oraz kierowanie na ten adres pism przez organ nadzoru budowlanego.
Okoliczność stwierdzenia przez organ nadzoru budowlanego I instancji faktu rozpoczęcia przez inwestorów użytkowania budynku w 2005 r. i jej kontynuacji
w późniejszym czasie, faktycznie nie była przedmiotem analizy organów obu instancji, mimo iż ma ona zasadnicze znaczenie dla oceny przedawnienia możliwości wymierzenia skarżącym kary z tytułu nielegalnego przystąpienia do użytkowania budynku wynikającego z treści art. 68 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613), do którego to przepisu odsyła przepis art. 59 ust.5 Prawa budowlanego.
W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji powołały się na ustalenia kontroli z dnia [...] r., które dokonane zostały na skutek złożenia przez skarżących kolejnego wniosku o wydanie pozwolenia na użytkowanie, dokonanego w dniu [...]r. Przeprowadzona wówczas kontrola obowiązkowa wykazała, iż obiekt jest od dawna użytkowy, czego skarżący nie kwestionują, lecz wskazując dowody rozpoczęcia użytkowania w 2005 r. powołują się na przedawnienie możliwości wymierzenia im kary z tego tytułu w zw. z art. 59f i art. 59g Prawa budowlanego.
Zgodnie z wyżej powołanym art. 68 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa zobowiązanie podatkowe nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie 3 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy.
Zgodnie zaś z § 2 tego przepisu jeżeli podatnik:
1. nie złożył deklaracji w terminie przewidzianym w przepisach prawa podatkowego,
2. w złożonej deklaracji nie ujawnił wszystkich danych niezbędnych do ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego, zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w § 1, nie powstaje, pod warunkiem że decyzja ustalająca wysokość tego zobowiązania została doręczona po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy.
Przepis ten ma odpowiednie zastosowanie do kary za nielegalne przystąpienie do użytkowania obiektu budowlanego na mocy art. 59g ust. 5 Prawa budowlanego.
Art. 21 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej stanowi zaś, że zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem doręczenia decyzji organu podatkowego, ustalającej wysokość tego zobowiązania. Zdaniem sądu, odpowiednie zastosowanie tych przepisów na gruncie przepisów Prawa budowlanego będzie polegało na ich odpowiedniej modyfikacji.
Z przytoczonego wyżej przepisu Ordynacji podatkowej wynika, iż zobowiązanie podatkowe nie powstaje, gdy decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie 3 lat od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy (art. 68 § 1 ordynacji). W rozpoznawanej sprawie zaistniał więc problem jak "odpowiednio" stosować ten przepis do kar wymierzonych z tytułu nielegalnego rozpoczęcia użytkowania obiektu budowlanego. Ponieważ przepisy ustawy – Prawo budowlane nakładanie kar wiążą z rozpoczęciem użytkowania obiektu z naruszeniem art. 54 i 55 ustawy Prawo budowlane, to początek terminu biegu przedawnienia orzekania kar należy również powiązać z brzmieniem tych przepisów.
Artykuł 54 ww. ustawy pozwala przystąpić do użytkowania obiektu, na którego wzniesienie jest wymagane pozwolenie na budowę, po zawiadomieniu właściwego organu o zakończeniu budowy, gdy organ ten w ciągu 21 dni nie wniesie sprzeciwu. Natomiast zgodnie z art. 55 tej ustawy, przed przystąpieniem do użytkowania obiektu budowlanego wymienionego w tym przepisie należy uzyskać pozwolenie na budowę. Dopiero złożenie zawiadomienia o zakończeniu budowy (art. 54) lub wniosku
o pozwoleniu na użytkowanie (art. 55) informuje organ o zakończeniu budowy i daje mu możliwość ustalenia, czy nie doszło do naruszenia zakazu wcześniejszego użytkowania obiektu. Daty dokonania takich czynności należy też uznać za decydujące do ustalenia początku biegu trzyletniego terminu przedawnienia do wymierzenia kary za rozpoczęcie użytkowania obiektu z naruszeniem art. 54 lub 55 ustawy Prawo budowlane, chyba że organ już wcześniej stwierdził fakt rozpoczęcia użytkowania obiektu niezgodnie z prawem. W tej ostatniej sytuacji termin do wymierzenia kary będzie bowiem biegł od rzeczywistego stwierdzenia naruszenia prawa.
Z art. 57 ust. 7 ustawy Prawo budowlane wynika, że obowiązkiem organu po stwierdzeniu przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego lub jego części
z naruszeniem przepisów art. 54 i 55, jest wymierzenie kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego. Jak wskazuje się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przez przystąpienie do użytkowania, w myśl art. 57 ust 7 ustawy Prawo budowlane, należy rozumieć wystąpienie określonego stanu faktycznego, polegającego na rozpoczęciu korzystania z obiektu lub jego części.
Rozróżnienie trzyletniego i pięcioletniego okresu przedawnienia, wskazanych
w § 1 i § 2 art. 68 Ordynacji podatkowej należy odpowiednio stosować do omawianych kar w ten sposób, że okres trzyletni odnosi się do sytuacji, w której inwestor złożył wniosek o pozwolenie na użytkowanie (bądź zawiadomienie o zakończeniu budowy, jeśli pozwolenie na użytkowanie nie jest wymagane), natomiast okres pięcioletni - gdy przystąpił do użytkowania obiektu w żaden sposób nie informując organu nadzoru budowlanego o zakończeniu robót (wyrok NSA sygn. akt II OSK 3054/12 dostępny w Internecie).
Dokonując analizy zagadnienia przedawnienia kary pieniężnej z tytułu nielegalnego przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego w świetle ww. przepisu ustawy Ordynacja podatkowa Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 grudnia 2010 r. sygn. akt II OSK 1853/09, stwierdził, że wniosek o pozwolenie na użytkowanie, o którym mowa w art. 55 Prawa budowlanego, informuje organ nadzoru budowlanego o zakończeniu budowy i daje możliwość ustalenia, czy nie doszło do naruszenia zakazu wcześniejszego użytkowania obiektu. Datę zawiadomienia należy uznać za decydującą do ustalenia początku biegu 3-letniego terminu do przedawnienia wymierzenia kary za rozpoczęcie użytkowania z naruszeniem art. 55 Prawa budowlanego, chyba że organ już wcześniej stwierdził fakt użytkowania obiektu niezgodnie z prawem. W takiej sytuacji termin do wymierzenia kary będzie biegł od rzeczywistego naruszenia prawa i upływa po upływie 5 lat od stwierdzenia tego faktu przez organ. Stanowisko to sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela.
W świetle wskazanych wyżej przepisów oraz ich wykładni wynikającej
z ww. wyroku, a także innych orzeczeń sądów administracyjnych, istotne w niniejszej sprawie jest zatem ustalenie, czy organ nadzoru budowlanego rzeczywiście w toku kontroli przeprowadzonej w 2005 r. stwierdził fakt rozpoczęcia przez skarżących użytkowania budynku, który budowali, niezgodnie z prawem. W takim przypadku to od końca roku 2005 należałoby liczyć 5-letni okres przedawnienia wymierzania kary.
Mając zatem względzie treść art. 59g ust. 5 w związku z art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego organ nadzoru budowlanego zobowiązany jest dokonać nie budzących wątpliwości ustaleń w powyższej kwestii, która ma istotne znaczenie dla ustalenia terminu przedawnienia możliwości wymierzenia skarżącym przez organ nadzoru budowlanego kary pieniężnej na podstawie art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego
w związku z art. 59g oraz odpowiednimi przepisami działu III ustawy Ordynacja podatkowa, w szczególności art. 68-70 tej ustawy.
W tym stanie rzeczy na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Sąd orzekł jak w pkt I wyroku. Orzeczenie o kosztach (pkt II) oparto na art. 200 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło