II SA/Sz 1076/16

WyrokWSA w Szczecinie2016-11-17

Skład orzekający: Elżbieta Makowska, Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Maria Mysiak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, jeśli wnioskodawca powołuje się na nowe okoliczności faktyczne, ale przedmiot sprawy i podstawa prawna żądania są tożsame z wcześniej rozstrzygniętą sprawą?
Ratio decidendi
Organ administracji publicznej prawidłowo odmawia wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, gdy kolejny wniosek dotyczy tej samej decyzji i opiera się na tej samej przesłance prawnej (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), nawet jeśli wnioskodawca powołuje się na nowe okoliczności faktyczne. W takiej sytuacji przesłanka tożsamości sprawy, rozstrzygniętej już decyzją ostateczną, stanowi uzasadnioną przyczynę odmowy wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., zgodnie z zasadą res iudicata.
Stan faktyczny
Województwo Z. wniosło o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza zatwierdzającej podział nieruchomości, która przeszła na własność Województwa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) odmówiło wszczęcia postępowania, uznając sprawę za tożsamą z poprzednio rozstrzygniętą. Województwo Z. wniosło skargę do WSA, argumentując, że nowe okoliczności, w tym wyrok WSA stwierdzający nieważność części miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, uzasadniają ponowne rozpatrzenie sprawy. WSA oddaliło skargę, uznając odmowę wszczęcia postępowania za prawidłową.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę Województwa Z.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Sędzia WSA Maria Mysiak, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 listopada 2016 r. sprawy ze skargi Województwa Z. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r., nr [...], wydaną na podstawie art. 96 ust. 1 w związku z art. 93 ust. 1, 3, 4, 5, art. 97 ust. 1, 1a i 1b, art. 98, art. 99 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm., zwanej dalej: "u.g.n."), w wyniku rozpoznania wniosku D.S. z dnia [...] r., Burmistrz [...] zatwierdził podział nieruchomości położonych w P., gmina P., stanowiących własność D.S., tj.: - działki nr [...], na działki - nr [...], - działki nr [...], na działki – nr [...], - działki nr [...], na działki - nr [...], - działki nr [...], na działki - nr [...], - działki nr [...], na działki – nr [...]. Organ wskazał, że działki nr [...] i nr [...] zostały wydzielone pod projektowaną ulicę klasy głównej, projektowana kategoria drogi: wojewódzka (w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego miejscowości P. oznaczona symbolem – [...]), natomiast działki nr [...] ([...]), [...] ([...]), pod projektowane drogi gminne. Organ stwierdził, że z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości stanie się ostateczna, na mocy art. 98 u.g.n., działki nr [...] i nr [...], z mocy prawa, przechodzą na własność Województwa [...], natomiast nr [...] na własność Gminy P. Pismem z dnia [...] r., Województwo [...], reprezentowane przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, wystąpiło do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza [...] z dnia [...] r., nr [...], na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] wydanym na podstawie art. 61a § 1 w związku z art. 157 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23, zwanej dalej: "k.p.a."), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie z wniosku Województwa [...] z dnia [...] r. W uzasadnieniu postanowienia Kolegium wskazało, że decyzja Burmistrza [...] z dnia [...] r., stała się ostateczna, gdyż żadna ze stron, w tym Województwo [...], nie wniosła od niej odwołania. Organ zauważył, że Województwo [...] wnioskiem z dnia [...] r. wystąpiło o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza [...] z dnia [...]r., podnosząc zarzut wydania przedmiotowej decyzji z rażącym naruszeniem prawa, mianowicie art. 98 ust. 1 u.g.n. oraz art. 107 k.p.a. Wnioskodawca podniósł wówczas, iż jeszcze przed wydaniem kwestionowanej decyzji, Marszałek Województwa [...] sygnalizował, że obszar oznaczony w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego symbolem [...] – projektowana ulica klasy głównej, projektowana kategoria wojewódzka, nie został zakwalifikowany w wojewódzkim planie zagospodarowania przestrzennego, jako droga wojewódzka. Nadto, Zarząd Województwa [...] wezwał Radę Miejską w [...] do usunięcia naruszenia prawa związanego z wyżej wymienionym brakiem w planie zagospodarowania przestrzennego, jednakże wezwanie to Rada Miejska w [...] odrzuciła. Jak zauważył wnioskodawca, mimo to została wydana kwestionowana decyzja, z której wynika, iż działki nr [...] i [...] zostały wydzielone pod projektowaną drogę wojewódzką, które z mocy prawa przechodzą na własność Województwa [...]. Jak wskazało Kolegium, powyższe postępowanie zakończyło się wydaniem decyzji przez Kolegium (decyzja z dnia [...] r., nr [...]) o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza [...]. Województwo [...] wystąpiło z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie wskazanej wyżej sprawy. Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję własną z dnia [...] r. W uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] r., organ przywołał argumentację wniosku Województwa [...] z dnia [...]r. Wnioskodawca podnosił wówczas, że aktualnie toczy się postępowanie ustalające wysokość odszkodowania za grunty wydzielone pod drogę publiczną oraz o ustalenie podmiotu zobowiązanego, którego stroną jest Województwo [...]. Podstawą do prowadzenia tego postępowania stała się kwestionowania decyzja podziałowa z dnia [...] r. W decyzji tej stwierdzono zgodność proponowanego podziału z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, pozytywnie zaopiniowanego postanowieniami z dnia [...] r. oraz z dnia [...] r. W § [...] pkt [...] uchwały Rady Miejskiej w P. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego pod nazwą "[...]", przewidziano przeznaczenie terenu oznaczonego symbolem [...], na cele publiczne o znaczeniu ponadlokalnym, tj. budowę drogi publicznej o planowanej kategorii wojewódzkiej. Wskutek skargi Prokuratora Okręgowego w [...] na wskazaną uchwałę Rady Miejskiej w P. z dnia [...] r., nr [...], Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 22 maja 2013 r. stwierdził nieważność § [...] pkt [...] wskazanej uchwały. Sąd stwierdził, że uchwała, w części powyżej określonej, nie podlega wykonaniu. Wyrok ten stał się prawomocny w wyniku oddalenia skargi kasacyjnej Rady Miejskiej w P., przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 2 kwietnia 2015 r. Według wnioskodawcy, konieczne jest aby ostateczna decyzja administracyjna, która jest aktem istniejącym w obrocie prawnym, wywołującym skutki i wiążącym strony i inne organy, w tym Starostę Powiatowego w [...] prowadzącego aktualnie postępowanie o ustalenie odszkodowania za grunty wydzielone pod drogi publiczne, została wyeliminowana z obrotu prawnego. Kolegium ustaliło, że Burmistrz [...] potwierdził fakt stwierdzenia nieważności § [...] pkt [...] wskazanej wyżej uchwały. Działki nr [...], zostały odłączone do księgi wieczystej, prowadzonej dla nieruchomości stanowiącej własność Gminy P., za działki te Gmina P. wypłaciła odszkodowanie. Z kolei działki nr [...] i [...] odłączono od dotychczasowej księgi wieczystej i założono dla nich nową księgę wieczystą, gdzie w dziale II, jako właściciela wpisano Województwo [...]. Kolegium wskazało, że decyzją z dnia [...] r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję własną z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza [...] z dnia [...] r. Powyższa decyzja jest ostateczna, a zatem wiąże organy administracji w tym Kolegium. Zdaniem organu, brak było podstaw do ponownego weryfikowania decyzji podziałowej na wniosek tego samego podmiotu, w tym samym trybie oraz w istocie w oparciu o ten sam zarzut, dotyczący niezgodności planu miejscowego z przepisami wyższego rzędu. Według organu, wydanie wyroku z dnia 22 maja 2013 r., sygn. akt II SA/Sz 244/13 przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, w którym stwierdzono nieważność § [...] pkt [...] uchwały Rady Miejskiej w [...] nr [...] z dnia [...] r., mogło mieć znaczenie dla oceny kwestionowanej decyzji podziałowej, jednak powyższe orzeczenie nie oznacza "automatycznie" wadliwości ostatecznego aktualnie rozstrzygnięcia Burmistrza [...]. Powyższe okoliczności mogłyby być rozważane aktualnie jako przyczyna wznowienia postępowania czy to podziałowego, czy nieważnościowego – na podstawie art. 145 § 1 pkt 5, 7 lub 8 k.p.a. Z takim jednak wnioskiem nie wystąpiła żadna strona w terminie ustawowym, wystąpiono natomiast o ponowną weryfikację decyzji, w innym trybie nadzwyczajnym. Według organu, skoro Kolegium rozstrzygało już sprawę w powyższym trybie stwierdzenia nieważności, to ponowne orzekanie w tym samym trybie w sprawie załatwionej wcześniej decyzją ostateczną, odmawiającą stwierdzenia nieważności, dotknięte byłoby wadą nieważności - określoną w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Województwo [...], reprezentowane przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, zakwestionowało powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r., składając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej tym postanowieniem. Strona podniosła, że w przedmiotowej sprawie wnosiła już o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza [...] z dnia [...] r., w efekcie czego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wydało ostateczną decyzję odmawiająca stwierdzenia nieważności. W ocenie strony, nie oznacza to jednak, że w niniejszym stanie faktycznym występuje całkowity brak podstaw do weryfikacji spornej decyzji przez Kolegium, a to dlatego, że choć wniosek składa ten sam podmiot, w sprawie tej samej decyzji administracyjnej, to jednak strona nie powołuje się na te same okoliczności, a wręcz przeciwnie, wskazuje w treści wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, na całkowicie nowe okoliczności, związane z wydaniem (już po zakończeniu pierwszego postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji), wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 22 maja 2013 r., utrzymanego w mocy przez Naczelny Sąd Administracyjny, na mocy którego stwierdzono nieważność § [...] pkt [...], uchwały Rady Miejskiej w P. Nr [...] z dnia [...] r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego pod nazwą "[...]". Według strony, okoliczność ta ma istotne znaczenie dla legalności podstawy wydania spornej decyzji podziałowej. Zdaniem strony, ocena przesłanek nieważności decyzji, której kontroli obecnie domaga się, powołując się na całkowicie nowe okoliczności, nie była jeszcze badana, dlatego strona uważa, że postępowanie może być wszczęte przez organ. Już wstępna bowiem ocena okoliczności podniesionych we wniosku, wskazuje, iż nie były one objęte kontrolą w poprzedniej sprawie, zatem dopuszczalne jest ponowne ich badanie i jest to - według strony - konieczne w zaistniałym stanie faktycznym, w sytuacji stwierdzenia nieważności aktu prawa miejscowego, którym jest miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, ze skutkiem ex tunc. Strona uważa, że jedynym trybem pozwalającym wzruszyć wadliwe decyzje, czyli decyzje wydane w oparciu o przepisy planu miejscowego, w sytuacji stwierdzenia jego nieważności, jest postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności. Podniosła dalej, że decyzje wydane na podstawie nieważnych przepisów planu, będą bowiem kwalifikowały się jako wydane z rażącym naruszeniem prawa i powinny, w ocenie strony, podzielić losy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Postanowieniem z dnia [...] r., nr [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 61a § 1 w związku z art. 157 § 1 i 2 k.p.a., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy postanowienie tego organu z dnia [...] r. W uzasadnieniu postanowienia Kolegium ponownie rozpatrujące sprawę wskazało, że podstawę prawną kwestionowanego postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania stanowi m.in. art. 61a § 1 k.p.a., którego zastosowanie jest dopuszczalne w przypadku wystąpienia przeszkód o charakterze przedmiotowym i podmiotowym. Za taką przeszkodę o charakterze przedmiotowym, organ uznał złożenie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, która była już poddana kontroli organu, czy Sądu w trybie stwierdzenia nieważności decyzji. Organ stwierdził, że we wnioskach z dnia [...] r. i z dnia [...] r. o stwierdzenie nieważności, występuje tożsamość wnioskodawcy (Województwo [...]), jak i kwestionowanego aktu, tj. decyzji Burmistrza [...] z dnia [...] r. Zdaniem Kolegium, wszczęcie kolejnego postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności tejże decyzji naruszałoby zasadę trwałości decyzji administracyjnej (art. 16 § 1 k.p.a.). Według organu, byłoby to również naruszenie pełniącego funkcję gwarancyjną w stosunku do trwałości decyzji, art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. (res iudicata). Kolegium na potwierdzenie swych twierdzeń, powołało się na stanowisko orzecznictwa i literatury. Organ uznał, że powoływanie się przez stronę na nowe okoliczności faktyczne zaistniałe w sprawie, nie mogło wpłynąć na dopuszczalność wszczęcia postępowania i orzekania w sprawie stwierdzenia nieważności samej decyzji i podniosło, że w świetle art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., to nie treść przedmiotowego wniosku strony określa tożsamość sprawy, lecz to co było objęte treścią rozstrzygnięcia organu w decyzji administracyjnej. Wobec przytaczanych przez stronę we wniosku nowych okoliczności zaistniałych w sprawie, Kolegium podzieliło stanowisko organu, wyrażone w kwestionowanym postanowieniu, że wskazane okoliczności mogłyby być rozważane jako przesłanka wznowienia postępowania czy to podziałowego, czy nieważnościowego. Według Kolegium, z całą pewnością nie mogą te okoliczności stanowić podstawy do ponownego wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji organu z dnia [...] r. Mając powyższe na uwadze, nie jest dopuszczalne – zdaniem Kolegium – rozstrzyganie sprawy z wniosku strony o stwierdzenie nieważności wskazanej wyżej decyzji, gdyż ocena Kolegium, czy decyzja ta jest dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., została już dokonana w postępowaniu zainicjowanym wnioskiem strony z dnia [...] r. Województwo [...], reprezentowane przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, wystąpiło ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r., nr [...], wnosząc o jego uchylenie oraz o uchylenie poprzedzającego je postanowienia Kolegium z dnia [...] r. Zaskarżonemu postanowieniu, strona skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 61a § 1 k.p.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, w sytuacji, gdy nie wystąpiły przesłanki do odmowy wszczęcia postępowania w sprawie. Strona skarżąca podniosła okoliczność złożenia przez nią pierwszego wniosku z dnia [...] r. o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza [...] z dnia [...]r. Głównym argumentem odmownym organu, była wówczas okoliczność, że obowiązujące były przepisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, które dawały Burmistrzowi [...], podstawę do wydania decyzji zatwierdzającej podział działek. Jak wyjaśniła strona skarżąca, w związku ze stwierdzeniem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyroku z dnia 22 maja 2013 r., nieważności § [...] pkt [...] uchwały Rady Miejskiej w P. Nr [...] z dnia [...] r. w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego pod nazwą "[...]", wnioskiem z dnia [...] r., po raz drugi zwróciła się do organu o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza [...] z dnia [...] r., choć w zupełnie innych okolicznościach faktycznych. Zdaniem strony, konieczne stało się bowiem wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji wywołującej określone skutki prawne i wiążące strony, jak i inne organy – w tym Starostę [...], który prowadzi aktualnie postępowanie administracyjne o ustalenie odszkodowania za grunty wydzielone pod drogi publiczne, w którym kluczowe znaczenie ma prawomocna decyzja, objęta wnioskiem o stwierdzenie nieważności. Strona skarżąca nie zgodziła się z rozstrzygnięciem Kolegium z dnia [...] r., zarzucając organowi naruszenie art. 61 a § 1 k.p.a., W ocenie strony, organ przyjął błędne założenie, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z tożsamością sprawy, mimo że w obu wnioskach o stwierdzenie nieważności decyzji, wystąpiła tożsamość wnioskodawcy oraz tożsamość kwestionowanego aktu, to nie mniej jednak każdy z tych wniosków uzasadniony był całkowicie odmiennymi okolicznościami faktycznymi i prawnymi zachodzącymi w sprawie. Według strony, w swoich wnioskach o stwierdzenie nieważności z dnia [..] r. oraz z dnia [...] r., nie powołała się na te same okoliczności faktyczne sprawy. Było wręcz przeciwnie, gdyż wskazała w treści wniosku z dnia [...] r., na całkowicie nowe okoliczności związane z wydaniem, już po zakończeniu przez Kolegium pierwszego postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, wyroku WSA w Szczecinie z dnia 22 maja 2013 r., utrzymanego w mocy przez NSA. Te wyroki sądów administracyjnych stanowią nową okoliczność faktyczną w sprawie, wobec bowiem stwierdzenia w nich nieważności części przepisów uchwały Rady Gminy P. Nr [...] z dnia [...] r., kreują one nowy stan prawny sprawy. W konsekwencji, zdaniem strony skarżącej, błędne było twierdzenie Kolegium, jakoby wystąpiła uzasadniona przyczyna stanowiąca przeszkodę do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie jej wniosku z dnia [...]r. Jest przeciwnie, z uwagi na fakt wystąpienia nowych okoliczności w sprawie, istnieje całkiem nowa podstawa do wszczęcia postępowania, w wyniku którego, po merytorycznej ocenie tych nowych okoliczności sprawy, organ będzie mógł stwierdzić, czy decyzja wobec stwierdzenia przez sądy administracyjne nieważności przepisów planu miejscowego, powinna podzielić los miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w części, co do której Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie stwierdził jego nieważność. Strona skarżąca stwierdziła, że przesłanki uzasadniające nieważność decyzji, której kontroli się domaga, powołując się na nowe okoliczności, nie były jeszcze badane, dlatego też postępowanie może być wszczęte przez organ, a tym samym nie zaistniała podstawa do wydania postanowienia na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. Ze względu na powyższe uchybienia organu, wadliwe postanowienia powinny być wyeliminowane z obrotu prawnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sądy administracyjne sprawują kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności z prawem jej działań. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: "P.p.s.a."), stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kontrola dokonana w świetle wyżej przedstawionych kryteriów orzekania, doprowadziła Sąd do stwierdzenia, że skarga Województwa [...] nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiot sprawy objętej niniejszą skargą dotyczy postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], wydanego w trybie ponownego rozpatrzenia sprawy, w sprawie odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza [...] z dnia [...] r., nr [...] w sprawie zatwierdzenia podziału nieruchomości. Stosownie do art. 61 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., zwanej dalej: "k.p.a."), postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Jak wynika z brzmienia art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Zgodnie z art. 157 § 2 k.p.a., postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji w przypadkach wymienionych w art. 156 jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja wydana została przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze - ten organ (art. 157 § 1 k.p.a.). Powołane przepisy zostały zastosowane przez organ w niekwestionowanych przez strony okolicznościach faktycznych. Jak wynika z ustaleń organu, strona skarżąca wystąpiła z wnioskiem z dnia [...] r. o stwierdzenie nieważności wskazanej wyżej ostatecznej decyzji Burmistrza [...] z dnia [...] r., podnosząc m.in. zarzut wydania decyzji z rażącym naruszeniem art. 98 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm., zwanej dalej: "u.g.n."). Wskutek wydania tej decyzji podziałowej przeszła na stronę skarżącą, z mocy prawa, własność działki nr [...] i nr [...], które zostały wydzielone pod projektowaną drogę wojewódzką. Jak podniosła skarżąca, w uchwale Rady Miejskiej w P. nr [...] z dnia [...] r. w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego pod nazwą "[...]", w oparciu o którą orzekał organ we wskazanej decyzji, obszar wskazanych wyżej działek, oznaczony został symbolem [...] – projektowana ulica klasy głównej, projektowana kategoria, jako droga wojewódzka. Strona skarżąca wezwała Radę Miejską w P. do usunięcia naruszenia prawa, jednakże przedmiotowe wezwanie zostało odrzucone przez organ. Przedmiotowy wniosek z dnia [...] r., został rozpoznany odmownie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], które stwierdziło w decyzji z dnia [...]r., że brak było podstaw do uznania, iż kwestionowana decyzja podziałowa Burmistrza [...] z dnia [...] r., została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Organ wyjaśnił w tej decyzji, że decydujące znaczenie przy orzekaniu w decyzji podziałowej, miała treść obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, którym organy są związane. Zdaniem Kolegium, brak było dostatecznych podstaw do uznania, że decyzja z dnia [...] r., została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Decyzją z dnia [...] r. Kolegium, utrzymało w mocy decyzję tego organu z dnia [...]r. Skarżąca wystąpiła ponownie, tj. pismem z dnia [....] r., z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji podziałowej z dnia [...] r., podnosząc, że na skutek skargi Prokuratora Okręgowego w [...], w wyroku z dnia 22 maja 2013 r., sygn. akt II SA/Sz 244/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie stwierdził nieważność § [...] pkt [...] uchwały Rady Gminy P. z dnia [...] r. w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego pod nazwą "[...]", który dla działek nr [...] i [...], przewidywał przeznaczenie terenu [...] na cele publiczne o znaczeniu ponadlokalnym, tj. pod budowę drogi publicznej o planowanej kategorii drogi wojewódzkiej. Wskazany wyrok Sądu jest prawomocny. W okolicznościach sprawy, niekwestionowane jest również, że podstawą żądania skarżącej, w obu wyżej wymienionych jej wnioskach o stwierdzenie nieważności decyzji, był art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Rażące naruszenie prawa skarżąca upatrywała w zastosowaniu przez Burmistrza [...] art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, wobec podnoszonej przez skarżącą niezgodności z prawem wskazanej wyżej uchwały Rady Miejskiej w P. Nr [...], określającej przeznaczenie gruntów, które z mocy prawa przeszły na skarżącą, z przeznaczeniem pod drogę wojewódzką. W ocenie Sądu, biorąc pod uwagę ustalony bezspornie przez organy stan faktyczny sprawy, prawidłowo postąpiło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymując w mocy postanowienie tego organu o odmowie wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] r., z powodu wystąpienia przeszkód o charakterze przedmiotowym. Kwestia sporna dotyczy stwierdzenia organu o braku podstaw do wszczęcia postępowania administracyjnego w związku z kolejnym wnioskiem skarżącej o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] r. Według Kolegium, w sprawie mamy do czynienia z sytuacją niemożliwości wszczęcia postępowania nadzwyczajnego na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., z uwagi na tożsamość sprawy uprzednio rozstrzygniętej przez Kolegium w decyzji z dnia [...] r., utrzymanej w mocy decyzją tego organu z dnia [...] r . Jak trafnie zwróciło uwagę Kolegium, przesłanki odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego (z art. 61a § 1 k.p.a.), dzielą się na podmiotowe i przedmiotowe. Poza wskazanymi rodzajami przesłanek, które są podstawą do wydania przez organ administracji publicznej postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, należy też wskazać na inne uzasadnione przyczyny odmowy wszczęcia takiego postępowania. Do tych ostatnich przesłanek zalicza się m.in. żądanie jednostki, które dotyczy sprawy rozstrzygniętej już decyzją (tożsamość sprawy). Sąd za prawidłową uznaje ocenę zaskarżonego organu, że żądanie zawarte w kolejnym wniosku strony skarżącej z dnia [...] r. dotyczy tego samego podmiotu i przedmiotu sprawy oraz opiera się na tej samej przesłance żądania stwierdzenia nieważności decyzji wydanej w trybie administracyjnym zwykłym, którą uprzednio skarżąca sformułowała we wniosku z [...] r. Zasadność żądania rozpoznania sprawy w trybie stwierdzenia nieważności decyzji, skarżąca opiera bowiem na tym samym zarzucie wydania decyzji podziałowej z rażącym naruszeniem przepisu materialnoprawnego z ustawy u.g.n. Zdaniem Sądu, kolejny wniosek skarżącej spotkał się z prawidłowym działaniem organu, który odmawiając wszczęcia postępowania, słusznie zauważył, że brak było podstaw do ponownego weryfikowania decyzji podziałowej na wniosek tego samego podmiotu, w tym samym trybie oraz w istocie w oparciu o ten sam zarzut, który strona wiązała z zastosowaniem przez organ wadliwego przepisu aktu prawa miejscowego, niezgodnego z przepisami wyższego rzędu. W świetle reguł rozstrzygania sprawy z wniosku o stwierdzenie nieważności, wniosek ten musi dotyczyć decyzji w sprawie rozstrzygniętej aktem administracyjnym, z żądaniem wystąpić musi podmiot uprawniony, który powołuje się na jedną z przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a., który to przepis zawiera katalog wadliwości obwarowanych sankcją nieważności aktu administracyjnego. Według Sądu, nietrafne jest stanowisko skarżącej, która upatruje naruszenia prawa wydanym postanowieniem, z powodu błędnego przekonania organu, że w kolejnym wniosku strona powołuje te same okoliczności faktyczne sprawy, podczas gdy skarżąca twierdzi, że we wniosku z dnia [...] r., podnosi całkowicie nowe okoliczności związane z wyeliminowaniem z obrotu prawnego przepisu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, w oparciu o który rozstrzygał organ w decyzji podziałowej. Sąd nie podziela powyższej argumentacji skarżącej i wskazuje, że organ dokonuje rozpoznania sprawy w trybie nieważności decyzji poprzez pryzmat podnoszonej przez stronę konkretnej przesłanki wadliwości aktu. Stanowi ona istotę badania sprawy w omawianym trybie. W przedmiotowej sprawie oba wnioski skarżąca oparła na przesłance z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Uprzednio rozpoznające sprawę Kolegium dokonało merytorycznej oceny zasadności wystąpienia tej przesłanki. Wydając decyzję Kolegium stwierdziło, brak podstaw do uwzględnienia żądania skarżącej. Przedmiotowa decyzja organu jest ostateczna, a ocena w niej wyrażona jest wiążąca dla zaskarżonego organu. Jak podnosi skarżąca, okoliczności sprawy uległy zmianie, jednak w ocenie Sądu, nie może to stanowić skutecznego sposobu dochodzenia przez stronę prawa do weryfikacji decyzji w trybie nieważności decyzji, jeżeli poprzednia i obecna przesłanka, na której strona opiera swe żądanie, jest tożsama. W takiej sytuacji, nowe okoliczności sprawy, przy niezmienionej przesłance wskazującej tę samą wadę kwalifikowaną decyzji, nie mogą otwierać stronie drogi do ponownego skutecznego żądania zastosowania przez organ sankcji nieważności decyzji. Z tych względów, Sąd uznał, że odmowa wszczęcia postępowania administracyjnego o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] r., znajduje oparcie w przepisie z art. 61a § 1 k.p.a. W literaturze przedmiotu, uznaje się, że decyzja administracyjna jest prawidłowa, jeżeli łącznie spełnia warunki: 1) jest zgodna z normami materialnego prawa administracyjnego; 2) została wydana zgodnie z normami procesowego prawa administracyjnego. Koncepcję prawidłowości decyzji administracyjnej należy uzupełnić o przesłankę konstytucyjności norm materialnego prawa administracyjnego i norm procesowego prawa administracyjnego (art. 145a § 1 k.p.a.). Naruszenie tych norm, jak i niekonstytucyjność, powoduje wadliwość decyzji administracyjnej. Następstwem tego jest oparcie teorii wadliwości decyzji administracyjnej na założeniu istnienia gradacji wad, których ciężar uzasadnia zróżnicowanie sankcji w zakresie środków prawnych decyzji, tj. zastosowanie sankcji wzruszalności oraz sankcji nieważności decyzji (B. Adamiak, J. Borkowski. KPA. Komentarz, wyd. 13, Warszawa 2014. s. 577). Odpowiednio do wymogów prawidłowej decyzji administracyjnej można wyróżnić dwa rodzaje wadliwości: wadliwość materialnoprawną i procesowoprawną. W świetle rozwiązań przyjętych w k.p.a., wadliwość procesowoprawna decyzji obwarowana jest sankcją wzruszalności decyzji w trybie wznowienia postępowania, zaś wadliwość materialnoprawna decyzji, obwarowana jest sankcją - nieważności decyzji. W przypadku ostatniej z powołanych instytucji, rzecz dotyczy wad, które tkwią w samej decyzji i godzą w elementy stosunku prawnego podmiotowe, jego przedmiot lub też podstawę prawną. Nie są to jednak wady ze swej istoty o charakterze proceduralnym, gdyż usuwanie takich wad dokonywane jest na podstawie przepisów o wznowieniu postępowania (art. 145 § 1 k.p.a i następne). Zastosowanie tychże trybów stanowi odstępstwo od zasady trwałości decyzji ostatecznych uregulowanej w art. 16 k.p.a. System ten oparty jest na zasadzie niekonkurencyjności, tzn. że poszczególne tryby nadzwyczajne mają na celu usunięcie tylko określonego rodzaju wadliwości i nie mogą być stosowane zamiennie. Naruszenie wyłączności stosowania określonego trybu nadzwyczajnego weryfikacji decyzji stanowi rażące naruszenie prawa, będące podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji. Sąd kierując się powyższym, stwierdza, że identyczny był przedmiot nowej sprawy, wywołanej wnioskiem strony z dnia [...] r., w stosunku do sprawy uprzednio ostatecznie rozstrzygniętej przez organ na podstawie wniosku strony z [...] r., jak i zachodziła tożsamość stanu prawnego w zakresie, w jakim Kolegium zbadało, czy organ rozpoznający sprawę w trybie zwykłym dopuścił się rażącego naruszenia przepisu z art. 98 ust. 1 u.g.n., któremu towarzyszyła podnoszona przez stronę skarżącą okoliczność rażącej niezgodności z prawem przepisu aktu prawa miejscowego, m.in. w oparciu, o który Burmistrz [...] wydał decyzję z dnia [...] r. Zdaniem Sądu, podnoszona przez skarżącą przesłanka z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i eksponowana przez nią nowa okoliczność w sprawie poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną wydaną w trybie nieważności, z uwagi na zasadę res iudicata, nie może doprowadzić do wszczęcia postępowania administracyjnego, gdyż przesłanka ta była już badana i merytorycznie oceniona. Kwestia czy decyzja podziałowa była dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., została już rozstrzygnięta w postępowaniu zainicjowanym wnioskiem strony z dnia [...] r. Jest to okoliczność wiążąca dla organu, któremu przedłożono kolejny wniosek w tym samym przedmiocie. Organ, który doprowadziłby w powyższej sytuacji do kolejnego merytorycznego rozpoznania sprawy, dopuściłby się rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., zgodnie z którym organ stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela powyższy pogląd orzecznictwa, na który powoływał się także organ w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. To nie treść wniosku o wszczęcie postępowania określa tożsamość sprawy, lecz to co było objęte treścią rozstrzygnięcia organu w decyzji administracyjnej (por. wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2015 r., sygn. akt II GSK 2170/13, opubl. w Lex nr 1655823). Reasumując, skoro organ ustalił, że w sprawie wystąpiła przesłanka tożsamości sprawy uprzednio ostatecznie rozstrzygniętej, to zdaniem Sądu, kolejnemu wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie, sprzeciwia się art. 61a § 1 k.p.a., tak więc wbrew twierdzeniom strony skarżącej wskazany przepis nie został przez organ naruszony. W ocenie Sądu, zaskarżony organ nie dopuścił także innych naruszeń przepisów prawa, które Sąd winien zbadać w granicach przedmiotowej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W tym stanie rzeczy, Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło