II SA/Sz 1085/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Monika Bieńkowska po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie wpisu od skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi R. S. i M. G. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowanego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie sprostowania decyzji p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wyrokiem z dnia 7 grudnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę R. S. i M. G. na opisane w sentencji postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Skarżący reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika złożyli w przewidzianym terminie skargę kasacyjną od rzeczonego wyroku WSA. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od wniesionej skargi kasacyjnej w kwocie [...]zł, R.S. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie wpisu od skargi kasacyjnej wynoszącego [...] zł. W motywach wniosku podał, że nie stać go na uiszczenie żądanego wpisu sądowego. Wnioskodawca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z konkubiną oraz synem. Posiadany majątek to: dom o powierzchni m2 o wartości ok. [...] zł, dom o powierzchni m2 o wartości ok. [...] zł, nieruchomość rolna o powierzchni [...] i wartości ok. [...] zł, działka inwestycyjna o pow. m2 i wartości ok. [...] zł, hala magazynowa o pow. m2, lokal o pow. m2 i wartości ok. [...] zł, udział w części działce usługowej o pow. i wartości ok. [..] zł. Ponadto skarżący posiada ok. [...] zł oszczędności, akcje o wartości ok. [...] również o wartości ok. [...]. Wnioskodawca jest właścicielem samochodu dostawczego wartości ok. [...],– ok. [...], sztaplarki – ok. [...] zł, sztaplarki– ok. [...] zł,– ok. [...] zł. Dalej skarżący podał, że z działalności gospodarczej uzyskuje miesięcznie dochód wynoszący ok. [...] zł., natomiast konkubina przebywa na urlopie wychowawczym. Zobowiązania stałe i wydatki to: kredyt hipoteczny we franku szwajcarskim ok. [...] zł, kredyt hipoteczny we franku szwajcarskim ok[...] zł, kredyt hipoteczny ok. [...] zł, kredyt hipoteczny – ok. [...] zł, ubezpieczenie majątku – ok. [...] zł, koszty utrzymania ok[...] zł. Starszy referendarz sądowy, oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy, zważył: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Stanowi ono realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP oraz art. 6 Konwencji o ochronie prawa człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 1993 roku, Nr 61, poz. 284 ze zm.). Wskazać jednak należy, iż prawo dostępu do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. W przypadku, gdy dostęp jednostki do sądu jest ograniczony, czy to przez działanie prawa, czy faktycznie, ograniczenie tego prawa nie będzie sprzeczne ze wskazanymi wyżej przepisami Konstytucji i Konwencji, gdy ograniczenie dostępu do sądu nie narusza samej istoty tego prawa i gdy zmierza do realizacji uzasadnionego prawnie celu oraz gdy zachowana została rozsądna relacja proporcjonalności pomiędzy stosowanymi środkami a celem, do realizacji którego stosowane środki zmierzały. Stąd ograniczona ilość funduszy publicznych dostępna na udzielanie pomocy prawnej sprawia, że koniecznością systemu wymiaru sprawiedliwości jest przyjęcie procedury selekcji, a sposób, w jaki ta procedura funkcjonuje w poszczególnych sprawach, winien być pozbawiony arbitralności lub dysproporcjonalności i nie powinien rzutować na istotę prawa dostępu do sądu (por. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 16 lipca 2002 roku w sprawie P., C. i S. vs. WB nr [...], opubl. Lex nr 75481). Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 P.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W rozpoznawanej sprawie skarżący w związku z wniesioną skargą kasacyjną domaga się zwolnienia od wpisu od skargi kasacyjnej. Wpis ten wynosi [...] zł. Zatem należy zbadać, czy skarżący wykazał, że uiszczenie przez niego kwoty [...]zł spowoduje uszczerbek utrzymania koniecznego. W ocenie referendarza sądowego, mając na uwadze całokształt sprawy, skarżący tej okoliczności nie wykazał. Ze złożonego oświadczenia wynika, że skarżący jest właścicielem licznych nieruchomości, w tym dwóch domów, hali magazynowej, nieruchomości rolnej oraz działki inwestycyjnej i usługowej ponadto posiada samochód dostawczy, dwa samochody osobowe i dwie sztaplarki. Dysponuje też oszczędnościami w wysokości ok. zł oraz akcjami o wartości ok. zł. Powołuje się przy tym na konieczność spłaty licznych kredytów, jednak jak to już wielokrotnie podnoszono w orzecznictwie, konieczność spłaty zaciągniętych zobowiązań kredytowych nie może też mieć priorytetu (pierwszeństwa) zapłaty przed ponoszeniem kosztów sądowych. Podkreślenia wymaga, że w orzecznictwie sądowym ustabilizował się pogląd, że obowiązek spłaty zobowiązań kredytowych nie stanowi przesłanki, która obliguje do przyznania prawa pomocy w zakresie wnioskowanym przez skarżącego. Spłata kredytów nie może być uznawana za wydatek, którego ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym (por. postanowienie Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2006r., sygn. akt I OZ 83/06, z dnia 15 czerwca 2012r., sygn. akt I FZ 189/12). Mając na uwadze wszystkie wskazane wyżej okoliczności, trudno uznać skarżącego za osobę ubogą, która nie jest w stanie wygospodarować kwoty [...]zł w celu uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. Podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy nie bez przyczyny określana jest często mianem "prawa ubogich". Prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. W tym kontekście trudno uznać skarżącego za osobę ubogą, pozbawioną majątku. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji