II SA/Sz 1087/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel (spr.),, Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Alicja Poznańska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi J. Ż. na decyzję Wojewody Z. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie statusu osoby bezrobotnej i zasiłku dla bezrobotnego I. oddala skargę, II. przyznaje od Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz adwokat K. S. – P. kwotę [...] złotych, zawierającą kwotę należnego podatku od towarów i usług, tytułem wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną skarżącemu J. Ż. z urzędu. Starosta [...] decyzją Nr [...], z dnia [...] r., powołując się na art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a, art. 33 ust. 4 pkt 8 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2017 r., poz. 1065 ze zm.), zwanej dalej "ustawą o promocji zatrudnienia" orzekł o utracie przez J. Ż. statusu osoby bezrobotnej i zasiłku dla bezrobotnych z dniem [...] r. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że strona nie podjęła, po otrzymanym skierowaniu, formy pomocy określonej w ustawie, tj. zatrudnienia, a podana w jego oświadczeniu przyczyna została uznana za nieuzasadnioną. Skarżący, po otrzymaniu decyzji wniósł od niej odwołanie, w którym podał, że otrzymując ofertę pracy z PUP w K. do firmy [...] od razu się tam udał. Osobą do kontaktu była pani F. , która kazała mu czekać na korytarzu, natomiast po upływie jakiegoś czasu przyszła jakaś pani, która zaprowadziła go do kierownika. Podniósł ponadto, że kierownik kazał mu czekać pod drzwiami, w wąskim, brudnym i ciemnym bez okien korytarzu, bez krzeseł i nie podał, o której może z nim rozmawiać, oraz, że w tym miejscu stał godzinę czasu, nikt się jego osobą nie zainteresował, a kierownik w tym czasie wychodził z pokoju trzy razy. Skarżący podniósł także, że w związku z dokonanym wpisem na skierowaniu przez panią F. , że odmawia on kontaktu z kierownikiem zakładu, sam dokonał na nim wpisu o treści: " p. kierownik nie znalazł czasu na rozmowę". Wojewoda Z. decyzją dnia [...] r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257), zwanej dalej "K.p.a.", oraz art. 10 ust. 7 pkt 2 i art. 33 ust. 4 pkt 8 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, po rozpatrzeniu odwołania J. Ż. od decyzji Starosty [...] w przedmiocie statusu osoby bezrobotnej i zasiłku dla bezrobotnych utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ ustalił, że w dniu 7 lipca 2017 r. skarżący otrzymał skierowanie do pracy na stanowisku montera w firmie [...]. Z oferty pracy wynika, że praca miałaby być wykonywana w systemie pracy jednozmianowej w godzinach od 7:00 do 15:00, z wynagrodzeniem wynoszącym [...] zł brutto, plus 20% premia oraz umowa o pracę. Strona w dniu 11 lipca 2017 r. zgłosiła się do pracodawcy, który następnie na druku skierowania dokonał wpisu, że strona odmówiła rozmowy z kierownikiem. Na druku skierowania z kolei sam J. Ż. dokonał także wpisu cyt.: "Pan kierownik produkcji nie znalazł czasu dla mnie" (Lp. 43 akt administracyjnych). W dniu 13 lipca 2017 r. skarżący na druku zatytułowanym: "Oświadczenie bezrobotnego" oświadczył, że odmawia przyjęcia propozycji pracy z powodu: "tego, że osoba, która w kontaktach tej firmy zajmowała się tą sprawą Pani K. F. w dniu 11.7.2016 r. kazała najpierw zaczekać na korytarzu około 30 minut, następnie jakaś inna Pani z hali montażu przyszła po mnie zaprowadzić mnie do Pana kierownika zmiany, gdzie po oczekiwaniu ponad 1 godziny, nie znalazł dla mnie czasu i Pani F. napisała na zgłoszeniu z PUP że odmówiłem - co jest nieprawdą i zaznaczyłem uwagę." Zdaniem organu, ze złożonego przez skarżącego w dniu 13.7.2017 oświadczenia wynika, wbrew twierdzeniom zawartym w odwołaniu, że to skarżący odmawia zaproponowanego mu zatrudnienia. Z całokształtu materiału dowodowego należy wywnioskować, że skarżący po otrzymaniu skierowania nie podjął zatrudnienia, a PUP w K. wydał w dniu [...] r. decyzję administracyjną, na mocy której orzekł o utracie przez J. Ż. statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku dla bezrobotnych z dniem [...] r., podając w podstawie prawnej art. 33 ust. 4 pkt 8 ustawy o promocji zatrudnienia. Według organu odwoławczego, zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ma zastosowanie treści ww. przepisu. Zgodnie z nim, starosta pozbawia statusu osoby bezrobotnej tego bezrobotnego, który po skierowaniu nie podjął szkolenia, przygotowania zawodowego dorosłych, stażu, wykonywania prac, o których mowa w art. 73a, lub innej formy pomocy określonej w ustawie (tu: zatrudnienia); pozbawienie statusu bezrobotnego następuje od następnego dnia po dniu skierowania, na okres wskazany w pkt 3. Bezspornie w niniejszej sprawie zaszły przesłanki do zastosowania treści art. 33 ust. 4 pkt 8 bowiem bezrobotny, po otrzymaniu skierowania, pracy tej nie podjął. Istotne dla oceny sytuacji skarżącego, w ocenie organu, jest jego oświadczenie z dnia 13 lipca 2017 r. o odmowie oferowanego i odpowiadającego definicji odpowiedniej pracy, zatrudnienia. Wyklucza to skarżącego z katalogu osób, do których adresowana jest ustawa o promocji zatrudnienia. Akt ten określa bowiem zadania państwa w zakresie łagodzenia skutków bezrobocia, zatrudnienia oraz aktywizacji zawodowej. Oświadczenie skarżącego, iż odmawia przyjęcia zatrudnienia świadczy natomiast o tym, iż J. Ż. nie jest osobą bezrobotną gotową i oczekującą na pracę, czy aktywizację zawodową. Tym samym skarżący nie może zachować statusu osoby bezrobotnej. Odnosząc się do zarzutów skarżącego, Wojewoda zauważył, iż przedłożona stronie oferta zatrudnienia spełnia wszelkie wymogi odpowiedniej pracy. Zgodnie bowiem z treścią art. 2 ust. 1 pkt 16 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, ilekroć w ustawie jest mowa o odpowiedniej pracy - oznacza to zatrudnienie lub inną pracę zarobkową, które podlegają ubezpieczeniom społecznym i do wykonywania których bezrobotny ma kwalifikacje lub doświadczenie zawodowe lub może je wykonywać po uprzednim szkoleniu albo przygotowaniu zawodowym dorosłych, a stan zdrowia pozwala mu na ich wykonywanie oraz łączny czas dojazdu do miejsca pracy i z powrotem środkami transportu zbiorowego nie przekracza 3 godzin, za wykonywanie których osiąga się miesięcznie wynagrodzenie brutto w wysokości co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy. Odnosząc się także do twierdzeń J. Ż. zawartych w oświadczeniu z dnia 13 lipca 2017 r., że oczekiwał na pracodawcę ponad godzinę czasu, Wojewoda Z. dokonał analizy czasu (z udostępnionego przez pracodawcę nagrania monitoringu) pobytu skarżącego w firmie. Z nagrania tego wynika, że J. Ż. po oczekiwaniu na rozmowę z kierownikiem opuścił pomieszczenie po 25 minutach i 43 sekundach, nie oczekując dłużej na pracodawcę, który wcześniej przekazał mu informację, by na rozmowę z nim zaczekał. Wojewoda podniósł także, że ponadto skarżący nie wskazał żadnych uzasadnionych przyczyn (oprócz tego, że oczekiwał na pracodawcę ponad godzinę czasu i nikt się nim nie zainteresował), dla których odmówił przyjęcia tej propozycji pracy. Zaznaczył, że w orzecznictwie od dawna przyjmuje się, że uzasadnione przyczyny odmowy przyjęcia propozycji zatrudnienia to okoliczności, na które bezrobotny nie miał wpływu, a więc przeszkody powstałe niezależnie od jego woli. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wielokrotnie też zwracano uwagę na obowiązek organu pełnego wyjaśnienia stanu sprawy i dokładnego rozważenia, czy zaproponowana praca spełnia kryteria "odpowiedniości" oraz czy odmowa jej przyjęcia nastąpiła bez uzasadnionej przyczyny (np. wyr. WSA w Szczecinie z 13 grudnia 2007 r., II SA/Sz 871/07, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 15 lutego 2011 r., IV SA/Wr 635/10, wyrok WSA w Opolu z dnia 24 marca 2011 r., II SA/Op 47/11). Organ odwoławczy podkreślił, iż J. Ż. rejestrując się w PUP oświadczył, iż jest osobą zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia. Ponieważ nie ma obowiązku pracy, bezrobotny może odmówić przyjęcia oferowanej mu przez urząd pracy formy aktywizacji zawodowej, lecz musi się liczyć z tym, że w takim przypadku zastosowana będzie wobec niego sankcja jaką przewidział ustawodawca w cytowanym wyżej przepisie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Powyższa decyzja została zaskarżona przez J. Ż. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Skarżący wykazał swoje niezadowolenie z wydanych decyzji. Wskazał, że w dniu 13 maja 2016 r. uległ wypadkowi w pracy i jego leczenie jeszcze nie jest zakończone. Według skarżącego, organy nie przedstawiły mu dokumentacji na podstawie której wydane zostały rozstrzygnięcia. Według skarżącego, nie miała miejsca odmowa przyjęcia zatrudnienia i w tym zakresie ma świadków. W piśmie procesowym z dnia 12 stycznia 2018 r. wyznaczony z urzędu pełnomocnik skarżącego, w całości podtrzymał wniesioną przez skarżącego skargę na decyzję Wojewody Z. i wniósł o: 1. uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody Z. oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty [...] i umorzenie postępowania, 2. przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu - według norm przepisanych, albowiem nie zostały one uiszczone w całości, ani w części. Jego zdaniem, zarówno organ I, jak i II instancji, wydając zaskarżone decyzje, całkowicie pominęły okoliczności istotne nie tylko z punktu widzenia skarżącego, ale również społecznego - wobec zadań realizowanych przez Powiatowy Urząd Pracy, jako jednostki powołanej do pomocy i wspierania obywateli w zakresie właściwego zatrudnienia. Nieakceptowalną, w kontekście interesu społecznego jest bowiem sytuacja, w której organ, nieuwzględniając specyficznych warunków osobistych skarżącego, zmierza swoim działaniem jedynie do pogorszenia jego sytuacji faktycznej, bez podjęcia jakiejkolwiek próby udzielenia stosownego wsparcia. Jak wynika z dokumentacji urzędu pracy, skarżący był do dnia wypadku (w roku 2016) osobą aktywną zawodowo. Utrata pracy nastąpiła dopiero w następstwie wypadku w pracy, w wyniku którego wystąpiło poważne, wymagające rehabilitacji schorzenie ortopedyczne. To dopiero za jego sprawą skarżący został zmuszony do korzystania z pomocy Urzędu Pracy, pozostając jednocześnie przez długi czas bez środków do życia. Co prawda nagranie z monitoringu przedstawia, jakoby skarżący po upływie niespełna 30 minut opuścił poczekalnię w siedzibie pracodawcy, do którego został skierowany, jednak skarżący w dalszym ciągu pozostaje na stanowisku, iż całość wizyty trwała ponad godzinę. Warunki, w których skarżący oczekiwał na rozmowę z upoważnionym pracownikiem spółki były skandaliczne, szczególnie w kontekście ograniczonych możliwości związanych z jego ortopedycznym urazem. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Z. wniósł o jej oddalenie, z powodu braku przesłanek do uznania, że zaskarżona decyzja jest niezgodna z prawem. Odnosząc się do zarzutów skarżącego, że nie został pouczony, że osoba bezrobotna ma prawo do wglądu w zebraną dokumentację przez PUP w K., Wojewoda Z. wskazał, że w dniu 13 lipca 2017 r. składając oświadczenie o odmowie przyjęcia propozycji pracy, skarżący został również pouczony, iż ma prawo do czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji możliwość wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszenia żądań w terminie 7 dni. Skarżący do dnia 19 lipca 2017 r. nie skorzystał z tego prawa. Odnosząc się także do zarzutu skargi, że pracodawca nie znalazł dla niego czasu, Wojewoda Z. podkreślił, że skarżący na żadnym etapie prowadzonego postępowania nie wskazał, jakie okoliczności i przeszkody wystąpiły po jego stronie w dniu 11 lipca 2017 r. że nie mógł zaczekać na przeprowadzenie rozmowy kwalifikacyjnej. Trudno też uznać za rażące zachowanie pracodawcy względem skarżącego (nawet gdy oczekiwał on już na rozmowę 25 minut) skoro z natury rzeczy zobowiązany jest on w pierwszej kolejności zapewnić przede wszystkim płynność pracy w swoim zakładzie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.). Rozpoznając sprawę w świetle powołanego wyżej kryterium legalności sąd uznał, iż skarga nie może być uwzględniona, bowiem podejmując zaskarżone rozstrzygnięcie organ prawa nie naruszył. W myśl art. 33 ust. 4 pkt 8 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2017 r., poz. 1065), starosta, z zastrzeżeniem art. 75 ust. 3, pozbawia statusu bezrobotnego, który po skierowaniu nie podjął szkolenia, przygotowania zawodowego dorosłych, stażu, wykonywania prac, o których mowa w art. 73a, lub innej formy pomocy określonej w ustawie; pozbawienie statusu bezrobotnego następuje od następnego dnia po dniu skierowania na okres wskazany w pkt 3. W okolicznościach niniejszej sprawy organy obu instancji uznały, że skarżący, będący osobą bezrobotną, po skierowaniu nie podjął pomocy w postaci działań aktywizacyjnych, co determinuje konieczność wydania decyzji w oparciu o wyżej wskazany przepis. Jak już wyżej wskazano, nie podjęcie po skierowaniu formy pomocy określonej w ustawie pociąga za sobą pozbawienie statusu bezrobotnego - od następnego dnia po dniu skierowania. Tym następnym dniem po dniu skierowania w niniejszej sprawie był dzień [...] r. Od tego też dnia skarżący został pozbawiony statusu bezrobotnego na okres 120 dni, bowiem na taki okres pozbawia się bezrobotnego statusu bezrobotnego w przypadku pierwszej odmowy (art. 33 ust. 3 lit. a ustawy o promocji zatrudnienia). Równocześnie z utratą statusu bezrobotnego skarżący utracił też prawo do zasiłku dla bezrobotnych. Ustawa o promocji zatrudnienia przewiduje w art. 33 także w jakich przypadkach starosta nie może pozbawić bezrobotnego statusu bezrobotnego. Są to przypadki wymienione w kolejnych ustępach art. 33, jednakże sytuacje te skarżącego nie dotyczą. Z akt sprawy wynika, że skarżący posiada przygotowanie zawodowe do wykonywania pracy na stanowisku montera, stąd przedstawiona mu oferta pracy spełniała wszystkie przesłanki odpowiedniej pracy, wynikające z art. 2 ust. 1 pkt 16 ustawy o promocji zatrudnienia. Przedstawione przez skarżącego wyjaśnienia dotyczące powodu opuszczenia siedziby pracodawcy, w ocenie sądu, nie zasługiwały na uwzględnienie, prawidłowo więc organy pozbawiły J. Ż. statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku. Skarżący jako przyczynę opuszczenia siedziby pracodawcy wskazał długotrwałość oczekiwania na rozmowę z osobą upoważnioną do podjęcia decyzji o zatrudnieniu, a także złe warunki oczekiwania. Zdaniem skarżącego, łączny czas oczekiwania to półtorej godziny. Odnośnie do warunków oczekiwania skarżący wskazuje na brudny i ciemny, bez okien i bez krzeseł korytarz. W aktach sprawy znajduje się nagranie z kamery przemysłowej obejmującej przedmiotowy korytarz, z którym sąd się zapoznał. Wynika z niego, że na tym korytarzu skarżący przebywał ok. 25 minut. Trudno stwierdzić, czy korytarz był brudny – być może, bowiem przylegał do hali produkcyjnej. Natomiast z pewnością nie był wąski i ciemny, bowiem poprzez okna i wejście otwarte na halę produkcyjną wpadało światło, choć pewno nie pozwalało ono na czytanie. Na tym korytarzu skarżący oczekiwał na rozmowę z kierownikiem produkcji, stojąc opartym o znajdujący się tam stół. Fakt opuszczenia zakładu bez dalszego oczekiwania na rozmowę z wyznaczonym kierownikiem potwierdza adnotacja na skierowaniu sporządzona przez głównego specjalistę ds. organizacyjno-pracowniczych pracodawcy K. F. – "odmowa rozmowy z Kierownikiem Produkcji." W szerszym wyjaśnieniu przesłanym na prośbę PUP K. F. wyjaśniła szczegółowo przebieg obecności J. Ż. w Spółce z o.o. [...]( w aktach PUP). Skarżący jakkolwiek zarzuca, że K. F. mija się z prawdą, jako jedyną przyczynę opuszczenia zakładu, do którego został skierowany na rozmowę o pracę, wskazuje zbyt długi okres oczekiwania na rozmowę i nie przeczy temu, że z własnej woli opuścił firmę. Możliwość usprawiedliwienia takiej sytuacji orzecznictwo łączy jednoznacznie z obowiązkiem wykazania uzasadnionej przyczyny. Zwrot "uzasadniona przyczyna" jest pojęciem niedookreślonym, którego ostateczną treść organ musi ustalić w oparciu o konkretny stan faktyczny danej sprawy. W orzecznictwie przyjmuje się, że uzasadnione przyczyny to okoliczności natury obiektywnej, niezależne od woli bezrobotnego, a więc przeszkody, na które nie miał on wpływu, na przykład nagła choroba lub inne nagłe zdarzenie typu pożar, powódź, - zdarzenia, których zainteresowany nie mógł przewidzieć nawet przy dołożeniu należytej staranności. Wbrew twierdzeniom skarżącego, zdarzenia związane z przytoczonymi przez niego okolicznościami nie wyczerpują znamion "uzasadnionej przyczyny" pozwalającej uwzględnić naruszenie podstawowego obowiązku bezrobotnego, który sprowadza się do stawienia się u wskazanego pracodawcy w celu ustalenia możliwości zatrudnienia. W ocenie składu sądu orzekającego w niniejszej sprawie, prawidłowo organy administracji nie przychyliły się do argumentacji prezentowanej przez skarżącego. W świetle zgromadzonego materiału dowodowego, wskazane przez skarżącego okoliczności nie mogą bowiem stanowić uzasadnienia przyczyny opuszczenia zakładu pracy, bez rozmowy z osobą upoważnioną do podjęcia decyzji w sprawie zatrudnienia skarżącego. Dodać należy, że skarżący choć podniósł w skardze, że ma świadków, kwestii tej nie rozwinął i nie wskazał na jaką okoliczność. Ponadto postępowanie dowodowe toczyło się w niniejszej sprawie przed Powiatowym Urzędem Pracy w K. i tam należało składać ewentualne wnioski dowodowe. Jakkolwiek przyznać należy, że uzasadnienie decyzji organu I instancji zostało sporządzone z naruszeniem art. 107 § 3 K.p.a., uzasadnienie organu odwoławczego, choć z pewnością nie będące idealnym uzasadnieniem, spełnia podstawowe wymagania tego przepisu. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił. O przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną skarżącemu z urzędu sąd orzekł na podstawie § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U.2016 r., poz. 1714 ze zm.).