II SA/Sz 1183/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel, Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.), Protokolant sekretarz sądowy Anita Jałoszyńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi P. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia wniosku oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 57 i 59 § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego w związku z art. 79 ust. 7 oraz art. 80 ust. 1 i art. 78 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.), odmówiło P. S. przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ustalenie, że dokonana przez Starostę aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego gruntów stanowiących działki: [...] o łącznej powierzchni [...] ha, położonych w [...] gmina [...] , jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości. W uzasadnieniu postanowienia Kolegium wskazało, że wniosek o ustalenie, że dokonana przez Starostę aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego gruntów jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości wraz z prośbą o przywrócenie terminu do jego złożenia P. S. złożył w dniu [...] r. Uzasadniając prośbę o przywrócenie terminu P. S. podał, że nie neguje doręczenia mu wypowiedzenia w [...] r. dotychczasowej opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego i działając w zaufaniu do organów administracji reprezentujących Skarb Państwa nie przypuszczał, że wypowiedzenie oparte jest na niezweryfikowanych danych wynikających ze sporządzonego na potrzeby aktualizacji wadliwego operatu szacunkowego. Nie miał również podstaw przypuszczać, że opłata jest znacząco zawyżona, o czym dowiedział się od użytkownika wieczystego sąsiedniego gruntu. Zwrócił się do Starosty o udostępnienie operatu szacunkowego sąsiedniej nieruchomości, co mu uniemożliwiono. Operat uzyskał dopiero wraz z pismem Starosty z dnia [...] r., w wyniku decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, uznającego zasadność złożonego przez niego wniosku w trybie dostępu do informacji publicznej. Analiza operatu potwierdziła, że wartość jego gruntów została zawyżona i dopiero w tym momencie winien wnieść wniosek do Kolegium na podstawie art. 78 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wnioskodawca podkreślał, że jego postępowania nie można kwalifikować jako niedbalstwa lub lekkomyślności albowiem był przekonany, iż organy administracji podejmowały czynności na korzyść obywateli, w taki sposób, by nie ponosili oni szkody. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uzasadniając postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku podkreśliło, że wnioskodawca nie uprawdopodobnił, iż uchybienie 30. dniowemu terminowi do złożenia wniosku nastąpiło bez jego winy. Wypowiedzenie dotychczasowej opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego gruntów zostało doręczone w dniu [..] r., a zatem termin do wniesienia wniosku do Kolegium upływał w dniu [...] r. Kolegium podkreśliło, że podniesionej przez P. S. argumentacji o zaufaniu do organów administracji reprezentujących Skarb Państwa, nie należy utożsamiać z należytą starannością w zakresie prowadzenia własnych spraw. W treści prośby o przywrócenie terminu użytkownik wieczysty winien uprawdopodobnić, że pomimo zachowania należytej staranności nie mógł przesłać w 30.dniowym terminie stosownego wniosku do Kolegium z powodu istnienia przeszkody od niego niezależnej, trudnej w danych warunkach do przezwyciężenia, a przeszkoda musiała istnieć przez cały okres tego 30.dniowego terminu. W ocenie organu, podniesione przez użytkownika wieczystego okoliczności świadczą o braku staranności w prowadzeniu własnych spraw. P. S. działania w kierunku uzyskania od Starosty operatu szacunkowego podjął dopiero w [...] r., czyli po przeszło dwóch latach od doręczenia mu wypowiedzenia dotychczasowej wysokości opłaty za użytkowanie wieczyste. P. S. wniósł skargę na postanowienie (mylnie określone przez skarżącego w treści skargi jako decyzja) Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ustalenie, że dokonana przez Starostę aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego gruntów jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie kosztów postępowania. Domagał się również, na podstawie art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.), usunięcia naruszenia prawa poprzez orzeczenie o przywróceniu terminu do wniesienia wniosku o ustalenie braku zasadności aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego działek nr [...]. W uzasadnieniu skargi P. S. podniósł, że nie zgadza się z zarzucanym mu w postanowieniu Kolegium brakiem staranności w prowadzeniu własnych spraw. Podał, że od wielu lat jest związany z prowadzeniem działalności gospodarczej jako pełnomocnik, prokurent lub członek zarządu licznych podmiotów gospodarczych. Analizując bieżące sprawy związane z funkcjonowaniem reprezentowanych podmiotów nabył wiedzę i doświadczenie, które wykorzystuje w ramach gospodarowania własnym majątkiem. Ze względu na skokowy wzrost wartości nieruchomości aż do roku[...] , doręczenie skarżącemu przez organ wypowiedzenia dotychczasowej wysokości opłat z tytułu użytkowania wieczystego gruntów nie wzbudziło jego podejrzeń co do bezzasadności wypowiedzenia, tym bardziej, że wypowiedzenie nie pochodziło od podmiotu nastawionego na maksymalizację zysków, tj. Skarbu Państwa reprezentowanego przez Starostę , zaś ustalenia w zakresie wartości nieruchomości pochodziły od licencjonowanych rzeczoznawców majątkowych. Stawki opłat sprawiały wrażenie realnych i nie budziły zastrzeżeń skarżącego. Wątpliwości co do zasadności stawek skarżący nabrał w trakcie kontaktów służbowych z użytkownikami wieczystymi sąsiednich nieruchomości, co miało miejsce po dość długim okresie czasu. Operaty szacunkowe dotyczące sąsiednich nieruchomości uzyskał w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej, co nastręczyło mu jednak wiele trudności. Po powzięciu wątpliwości co do zasadności aktualizacji opłat podjął niezbędne działania. Skarżący podkreślił, że nie może ponosić konsekwencji nadużycia w stosunku do niego zaufania przez organy administracji. Podał również, że zlecił wykonanie, na własny koszt, oceny operatu szacunkowego stanowiącego podstawę aktualizacji opłat, zaś uprawnione Stowarzyszenie oceniło ten operat jednoznacznie negatywnie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Wniesiona skarga okazała się niezasadna. Zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu, nie istniały bowiem jakiekolwiek przesłanki, aby w przedmiotowej sprawie organ mógł przywrócić termin do złożenia wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste gruntu jest nieuzasadniona lub uzasadniona w innej wysokości. Należy również wskazać, że ustawowe kompetencje sądu administracyjnego, związane wyłącznie z oceną legalności zaskarżonych do tego sądu aktów, uniemożliwiają wydanie orzeczenia merytorycznego, jak tego oczekuje skarżący. Przechodząc do rozpoznawanej sprawy, w pierwszej kolejności wskazać należy, że pomimo, iż aktualizacja opłaty rocznej stanowi co do istoty sprawę o charakterze cywilnoprawnym, to jednak rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu rozstrzygane jest postanowieniem jak stanowi art. 59 § 1 K.p.a., przy czym, art. 80 ust.1ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) nie przewiduje, aby od takiego rozstrzygnięcia Kolegium służył sprzeciw do sądu powszechnego, gdyż służy on jedynie od orzeczenia, o którym mowa w art. 79 ust. 3 tej ustawy, a postanowienie w kwestii przywrócenia terminu orzeczeniem takim nie jest. Jednocześnie, z mocy art. 79 ust. 7 ustawy o gospodarce nieruchomościami, od ww. postanowienia, wydanego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, w myśl zasad wynikających z K.p.a. nie służy zażalenie. Konsekwencją tego jest uznanie przez Sąd, że na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ustalenie zasadności aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, jako postanowienie kończące postępowanie w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a", służy skarga do sądu administracyjnego (pogląd ten jest powszechnie prezentowany w orzecznictwie wyroki NSA z dnia 11 lipca 2007 r. sygn. akt I OSK 1141/06, publ. LEX nr 299413,zdnia 17 maja 2010 r. sygn. akt I OSK 1008/09, publ. LEX nr 594826, z dnia 12 czerwca 2008 r. sygn. akt I OSK 876/07, publ. LEX nr 413615, z 21 lipca 2011 r. sygn. akt I OSK 876/10). Warunkiem koniecznym wniosku o przywrócenie terminu jest przyznanie przez stronę, że do uchybienia terminu doszło i wykazanie, iż uchybienie nie nastąpiło z winy strony. W przedmiotowej sprawie P. S. miał świadomość tego, że nie złożył wniosku do Kolegium w 30. dniowym terminie jego do złożenia, albowiem - jak podał - działał w zaufaniu do organu reprezentującego Skarb Państwa, iż dokonana wycena nieruchomości i związana z tym aktualizacja opłaty rocznej są zgodne z prawem. Analiza wniosku skarżącego z dnia [...] r. wskazuje, że traktuje on 30. dniowy termin do złożenia wniosku do Kolegium, iż dokonana przez Starostę aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego gruntów jest nieuzasadniona, albo jest uzasadniona w innej wysokości jako termin otwarty, uzależniony od okoliczności sprawy, w tym dokonanej w każdym czasie oceny prawidłowości sporządzenia operatu szacunkowego stanowiącego podstawę aktualizacji, zaś rozpoznanie sprawy ma umożliwić złożona prośba o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku. Przekonanie to jest nieprawidłowe, albowiem skutkiem niezłożenia wniosku do Kolegium w terminie 30. dniowym od daty doręczenia wypowiedzenia jest brak możliwości merytorycznej oceny wniosku, zaś kwestia przywrócenia 30. dniowego terminu jest obwarowana przepisami określonymi w Kodeksie postępowania administracyjnego. Istotą postanowienia, które P. S. zaskarżył do Sądu jest rozstrzygnięcie, czy zaistniały przesłanki określone w art. 58 § 1 i 2 K.p.a. do przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej jest nieuzasadniona, a tym samym stworzenie możliwości prawnej merytorycznego rozpoznania sprawy. By termin mógł być przywrócony, przesłanki określone w powołanym art. 58 muszą być spełnione kumulatywnie. Przepis ten stanowi bowiem, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). Reasumując, organ administracji publicznej jest obowiązany zatem przywrócić termin, gdy zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: a) uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie uprawdopodobniony, b) zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi, c) zainteresowany dopełnił czynności, dla której określony był termin jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu. Jak już wyżej zostało powiedziane, skarżący miał świadomość, że wniosek składa po upływie ustawowego terminu do jego wniesienia. Skutkiem tego było złożenie w organie prośby o przywrócenie terminu do złożenia wniosku wraz z wnioskiem o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej jest nieuzasadniona. Istotna w rozpoznawanej sprawie jest kwestia dotrzymania przez skarżącego 7. dniowego terminu do złożenia prośby od ustania przyczyny uchybienia terminu. P. S., zdaniem Sądu, terminu tego nie dochował, bowiem za przyczynę tę nie można uznać nabrania przekonania przez stronę o skorzystaniu ze środka odwoławczego w związku z powzięciem nowych informacji o okolicznościach aktualizacji opłaty rocznej oraz dokonanej przez stronę odmiennej oceny merytorycznej aktualizacji tej opłaty. Przyczyna uchybienia terminu musi być niezależna od podmiotu, który dopuścił się tego uchybienia (a przy tym istnieć przez cały okres uchybienia terminu). Chodzi tutaj o sytuację, w której strona wniosłaby środek odwoławczy, lecz wywiązanie się z tego obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. W rozpoznawanej sprawie aktualizacja opłaty rocznej została doręczona pełnomocnikowi skarżącego w dniu [...] r. wraz z prawidłowym pouczeniem o terminie do wniesienia wniosku do Kolegium. Skarżący wiedział zatem, że termin ten upływa w dniu [...] r. Nie podejmował jednak żadnych działań w tym kierunku, albowiem jak oświadczył we wniosku o przywrócenie terminu oraz w skardze, będąc przekonany o zasadności ustalenia nowej opłaty z tytułu użytkowania wieczystego nie zamierzał z tego środka prawnego, którego celem jest merytoryczna ocena dokonanego wypowiedzenia, korzystać. Argument związany z powzięciem przez skarżącego informacji o nieprawidłowej wysokości ustalonej opłaty z tytułu użytkowania wieczystego ze względu na wadliwość operatu szacunkowego nie uzasadnia przywrócenia terminu, bowiem trudno jest taką przesłankę oceniać w kategorii braku winy w niezachowaniu terminu. Przy ocenie zawinienia, bądź też jego braku, należy brać pod uwagę czynnik obiektywny, rozpatrując czy strona dołożyła należytej staranności, jakiej wymagać można od osoby dbającej w sposób należyty o swój interes prawny. Chodzi przy tym o sytuacje wyjątkowe, nagłe i nieprzewidziane, które uniemożliwiły dokonanie czynności w terminie pomimo podjęcia starannych działań. Działanie w zaufaniu do organów Państwa, nie zwalnia strony od zwykłej w stosunkach danego rodzaju dbałości o swoje interesy, tym bardziej, że jak to wskazywał skarżący, jest on osobą biegłą w prowadzeniu spraw podmiotów gospodarczych. Skarżący mógł, obiektywnie oceniając sprawę, podjąć czynności zmierzające do zweryfikowania przez Kolegium dokonanej przez Starostę aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego. Jednakże skoro świadomie tego nie uczynił, to nie może skutecznie domagać się ochrony swoich interesów korzystając z instytucji przywrócenia terminu, która, jak to wynika z regulujących to zagadnienie przepisów K.p.a., ma charakter wyjątkowy, dotyczy zdarzeń nagłych i nie dających się wcześniej przewidzieć. Skoro Sąd nie znalazł podstaw prawnych do uwzględnienia skargi, to stosownie do postanowień art. 151 P.p.s.a. należało skargę tę oddalić.