II SA/Sz 12/09
WyrokWSA w Szczecinie2009-04-14
Skład orzekający: Grzegorz Jankowski, Elżbieta Makowska, Arkadiusz Windak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo orzekł o wymeldowaniu osoby, która faktycznie opuściła miejsce pobytu stałego, nawet jeśli twierdzi, że nie było to dobrowolne opuszczenie i że nie było jej winą, że nie mogła powrócić do lokalu?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej prawidłowo orzekł o wymeldowaniu osoby, która faktycznie opuściła miejsce pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Opuszczenie miejsca pobytu stałego, w rozumieniu przepisów, następuje, gdy osoba fizyczna nie przebywa w lokalu, w którym poprzednio miała zorganizowane centrum życiowe, a nieprzebywanie to jest wynikiem jej woli. Sytuacja, w której osoba została usunięta z lokalu, ale nie skorzystała we właściwym czasie ze środków prawnych umożliwiających powrót, jest traktowana jako równoznaczna z dobrowolnym opuszczeniem. Prawomocne orzeczenie sądu eksmisyjne wiąże organy administracji publicznej.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi G. S. na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza Miasta o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego. Organ I instancji orzekł o wymeldowaniu, wskazując na utratę tytułu prawnego do lokalu przez G. S. i umorzenie postępowania eksmisyjnego. Organ odwoławczy utrzymał decyzję w mocy, uznając, że skarżący opuścił lokal. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, nierozpoznanie materiału dowodowego i bezzasadne ustalenia organów co do dobrowolności opuszczenia lokalu.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Jankowski /spr./, Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Makowska, Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Protokolant Katarzyna Skrzetuska-Gajos, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi G. S. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania I. oddala skargę, II. zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz adwokata D. J. B. kwotę [...] stanowiącą wynagrodzenie wraz z należną kwotą podatku od towarów i usług - za zastępstwo prawne udzielone skarżącemu na zasadzie prawa pomocy
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Burmistrz Miasta działając na podstawie art. 15 ust 2 w zw. z art. 9 ust 2 b ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz art. 104 kodeksu postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu wniosku A. S. orzekł o wymeldowaniu G. S. z pobytu stałego z lokalu położonego w G. przy ul. N.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, iż wyrokiem Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] r. sygn. akt [...] G. S. utracił tytuł prawny do lokalu przy ul. N. w G.. Z pisma komornika z dnia [...] r. wynika, iż [...]r. upłynął ostateczny termin eksmisji G. S., oraz że w chwili czynności dłużnik był nieobecny, w związku z tym postępowanie o eksmisję jako bezprzedmiotowe umorzono. Sprawę o przywrócenie posiadania dłużnik przegrał w obu instancjach.
Z zeznań wnioskodawcy wynika, iż G. S. nie zamieszkuje w lokalu przy ul. N. w G. lecz u swojej matki I. S. przy ul. B. w G., a rzeczy z pokoju G. S. zabezpieczył komornik.
G. S. oraz świadkowie G. G., I. S. zeznali, iż A. S. wymienił zamki w drzwiach. Z zeznań świadków wynika ponadto, iż G. S. przebywa albo w garażu przy ul [...] w G. u G. M. lub u matki przy ul. B. w G.. I. S. zeznała, iż syn przebywa u niej codziennie, je posiłki, kąpie się. Świadek A. K. zamieszkała przy ul. N. w G. zeznała, iż G. S. nie przebywa w miejscu stałego zameldowania. Po przeprowadzeniu przez organ I instancji oględzin w miejscu zameldowania G. S. w dniu [...] r. ustalono, iż wszystkie meble w tym lokalu należą do A. S., nie stwierdzono żadnych osobistych rzeczy G. S.
W odwołaniu od powyższej decyzji G. S. podniósł, że jeszcze
w [...] r. płacił za mieszkanie, a jego rzeczy samowolnie wyrzucił A. S. bez asysty komornika, zarzucił też że wyeksmitowano go bez jego wiedzy.
Wojewoda decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Analizując zgromadzony materiał dowodowy organ odwoławczy, podobnie jak organ I instancji uznał, że ustalony stan faktyczny sprawy, pozwala przyjąć, iż wobec G. S. spełniona została przesłanka opuszczenia lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności. W ocenie Wojewody, okoliczności istotne dla sprawy zostały wyjaśnione przez organ I instancji w sposób wyczerpujący, a ocena dowodów została przeprowadzona zgodnie z zasadami logiki oraz doświadczenia życiowego.
Organ odwoławczy wskazał, iż z zeznań świadków wynika, że od [...]r. G. S. nie mieszka w lokalu przy ul. N. w G., potwierdza to również pismo Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w G. z dnia [...] r. Ponadto organ I instancji podkreślił, że odwołujący się nie zaprzecza, że nie mieszka w przedmiotowym lokalu, a jedynie że taka sytuacja nie jest zgodna z jego wolą. Wskazano również, iż Wyrok Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] r. orzekający eksmisję G. S. stał się prawomocny.
Wojewoda podzielił stanowisko organu I instancji, że G. S. spełnił przesłankę opuszczenia miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a zatem organ prawidłowo orzekł o jego wymeldowaniu.
Na powyższą decyzję, skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
złożył G. S. wnosząc o jej uchylenie oraz zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania tj. art. 77 § 1 kpa i art. 80 kpa poprzez nierozpoznanie w całości materiału dowodowego i dokonanie ustaleń faktycznych
w oparciu o niepełny materiał dowodowy tj. pominiecie dowodów wpłat za czynsz do Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. N. w G. oraz wyroku Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] r. o przywrócenie posiadania. W skardze wskazano na bezzasadne ustalenia organów, iż G. S. opuścił miejsce zamieszkania dobrowolnie a opuszczenie lokalu było następstwem wykonania orzeczenia o eksmisji. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że skarżący został zmuszony do opuszczenia miejsca zameldowania przez A. S., który swoim konfliktowym zachowaniem utrudniał mu zamieszkiwanie. Nie było to więc opuszczenie dobrowolne.
Ponadto zarzucono, że eksmisja nie została wykonana, gdyż gmina nie wskazała do dzisiaj lokalu zastępczego. Skarżący zaś nie miał możliwości zakwestionowania wyroku eksmisyjnego, gdyż A. S. niszczył awiza zawierające wezwania na rozprawę.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z dyspozycją art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo
o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Badając legalność zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji Wojewody z dnia [...] r. w przedmiocie wymeldowania G. S. z miejsca pobytu stałego w lokalu przy ul. N. w G. oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza G. z dnia [...] r., Sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego bądź prawa procesowego w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.
Przystępując do oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji należy wskazać, iż materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz.U. z 2001 r., Nr 87, poz. 960 ze. zm.). Zgodnie z treścią art. 15 ust. 2 powołanej ustawy, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Pobytem stałym, zgodnie z art. 6 ust. 1 jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego lub długotrwałego przebywania, z wolą koncentracji w danym miejscu swoich spraw życiowych.
Z wymienionego przepisu wynika więc, iż warunkiem decydującym
o wymeldowaniu danej osoby jest jednoznaczne ustalenie przez organ administracji, czy osoba ta faktycznie opuściła bez wymeldowania się dotychczasowe miejsce pobytu stałego i czy opuszczenie to miało charakter trwały i dobrowolny.
O opuszczeniu miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 powołanej ustawy można, zdaniem Sądu, mówić wówczas, gdy osoba fizyczna nie przebywa
w lokalu mieszkalnym, w którym poprzednio miała zorganizowane centrum życiowe oraz gdy nieprzebywanie jest wynikiem woli, zamiaru tej osoby. Przy ustaleniu zamiaru nie można jednak poprzestać tylko na oświadczeniach zainteresowanej osoby. Dla oceny zamiaru istotne znaczenie mieć będą między innymi: sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu, a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim. Podobne stanowisko zaprezentował Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia: 18.12.2001 r., sygn. akt II SA/Ka 613/00 - nie publ., z dnia 28.11.2001 r., sygn. akt SA/Rz 685/00 - nie publ. i z dnia 6.02.2002 r., sygn. akt SA/Sz 1278/00 -nie publ.
W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane jest także stanowisko, zgodnie z którym za równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu należy uznać sytuację, w której osoba w nim zameldowana została z niego usunięta przez dysponenta lokalu, ale nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych w postaci: powództwa cywilnego albo o eksmisję, umożliwiających powrót do lokalu lub oddalenie przez sąd takiego powództwa (tak m.in.: wyrok NSA z dnia 25.10.2005r. sygn. II OSK 127/05, LEX nr 201427, wyrok NSA z dnia 18.04.2000r. sygn. akt V SA 1424/99, LEX nr 79243.).
W przedmiotowej sprawie skarżący przedłożył odpis wyroku Sądu Rejonowego w G. z [...] r. nakazujący A. S. przywrócenie posiadania mniejszego lokalu w spornym lokalu G. S.. Jednakże w aktach sądowoadministracyjnych znajduje się również: wyrok Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] r. orzekający eksmisję G. S. z lokalu przy ul. N. w G., wyrok Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] r. oddalający powództwo G. S. o przywrócenie posiadania, wyrok Sądu Okręgowego Wydział [...] z [...] r. oddalający apelację od wyroku Sądu Rejonowego
w G. z dnia [...] r. Prawomocne orzeczenie sądu, z mocy art. 365 §1 k.p.c. wiąże zaś nie tylko strony i sąd, który wydał wyrok, ale również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej.
Z zebranego materiału dowodowego wynika, że G. S. nie przebywa w miejscu zameldowania na pobyt stały, co potwierdzają zeznania samego skarżącego, jego matki oraz sąsiadów. Od chwili zaś opuszczenia lokalu skarżący przebywał w różnych miejscach zamieszkania, albo u matki albo u M. M.. Istoty rzeczy nie zmienia tu fakt opłacenia czynszu za miesiąc [...] r. Art. 15 ust. 2 powołanej ustawy wymaga jedynie opuszczenia miejsca pobytu. Bez znaczenia jest więc dla spełnienia przesłanek z tego przepisu fakt opłacania czynszu za lokal przez osobę, która faktycznie w nim nie przebywa.
Skoro zatem skarżący opuścił lokal przy ul. N. w G. w [...] r. (według zeznań świadków) i do chwili obecnej w nim nie zamieszkuje, to stanowisko Wojewody , iż opuszczenie to miało charakter trwały jest w zupełności trafne.
Odnosząc się natomiast do zarzutów skarżącego, który twierdzi, że eksmisja nie została wykonana bo gmina nie zapewniła mu lokalu zastępczego należy zaznaczyć, że orzekając o wymeldowaniu organ nie przesądza o prawie do lokalu, ani tym bardziej, nie jest zobowiązany do zapewnienia osobie wymeldowanej lokalu zastępczego.
Sąd administracyjny badając zgodność zaskarżonej decyzji z prawem, bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie decyzji ostatecznej. Nie jest przy tym uprawniony do badania nieprawidłowego doręczenia korespondencji sądu
w sprawie o eksmisję. W tej kwestii właściwy jest sąd powszechny przed którym sprawa się toczyła.
W ocenie Sądu, orzekające w niniejszej sprawie organy administracji słusznie uznały, iż spełnione zostały przesłanki z art. 15 ust 2 ustawy o ewidencji ludności
i dowodach osobistych o wymeldowaniu G. S.. Utrzymywanie zameldowania w miejscu gdzie skarżący nie przebywa byłoby bowiem utrzymywaniem fikcji meldunkowej. Wychodząc również poza wskazane przesłanki prawne warunkujące wymeldowanie skarżącego, Sąd zauważa, że konflikt między G. S. a A. S. jest tak duży, że wspólne zamieszkiwanie stron graniczyłoby ze zdrowym rozsądkiem i mogłoby doprowadzić do tragedii.
Reasumując należy wskazać, iż w świetle ustalonych w sprawie okoliczności faktycznych zaskarżona decyzja, a tym samym poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają przepisów prawa, a przytoczona argumentacja organu odwoławczego w pełni zasługuje na uwzględnienie. Organy rozpoznające sprawę wnikliwie oceniły materiał dowodowy, dokonując jego oceny w zgodnie z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Podnoszone natomiast w skardze uchybienia nie stanowią naruszenia prawa materialnego ani naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji .
Mając zatem powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia
30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło