II SA/Sz 1281/13

WyrokWSA w Szczecinie2014-03-20

Skład orzekający: Barbara Gebel, Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Maria Mysiak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w poprzednim stanie prawnym (przed 1 stycznia 2013 r.) może być uznane za spełnienie przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, warunkującej przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego na nowych zasadach?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w poprzednim stanie prawnym (przed 1 stycznia 2013 r.) wyczerpuje przesłankę rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Organy administracji błędnie ograniczyły się do analizy ostatniego okresu zatrudnienia skarżącego, pomijając fakt wcześniejszego przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, co powinno być traktowane jako potwierdzenie rezygnacji z pracy w celu sprawowania opieki. Niewłaściwa ocena stanu faktycznego przez organy naruszyła prawo.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania H. S. specjalnego zasiłku opiekuńczego na jego niepełnosprawną żonę. Organ I instancji odmówił przyznania zasiłku, wskazując na brak rezygnacji z zatrudnienia i brak obowiązku alimentacyjnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy, uznając, że choć obowiązek alimentacyjny istnieje, to skarżący nie zrezygnował z zatrudnienia w celu sprawowania opieki, ponieważ ostatni stosunek pracy ustał przed długim czasem, a skarżący był zarejestrowany jako bezrobotny. Sąd administracyjny uchylił obie decyzje.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Sędzia WSA Maria Mysiak (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Teresa Zauerman, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 marca 2014 r. sprawy ze skargi H. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza z dnia [...] r. nr [...]. Decyzją z dnia [...] r., nr [...] wydaną z upoważnienia Burmistrza, Dyrektor Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej działając na podstawie art. 16a, art. 20 ust. 1 i ust. 2, art. 24 ust. 1, ust. 2a, ust. 3, art. 26 ust. 3 i ust. 4 art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 3 stycznia 2013 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2013 r. poz. 3), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. 2012 r. poz. 959) oraz art. 104, art. 130 § 4 Kodeksu postępowania administracyjnego (j.t.Dz. U. z 2013 r. poz. 267), odmówił H. S. przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku ze sprawowaniem opieki nad żoną T. S. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji powołując się na zebrany materiał dowodowy w sprawie wywiódł, że wnioskodawca nie spełnia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z powodu sprawowania opieki nad żoną, a nadto nie ciąży na nim obowiązek alimentacyjny wobec żony. Od powyższej decyzji H. S. wniósł odwołanie podnosząc, że żona jest osobą [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r., nr[...] , na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 3 pkt 22 i art. art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W motywach podjętego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podał, że wnioskiem z dnia [...] r. H. S. zwrócił się z prośbą o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad żoną – T. S. Do wniosku dołączył wypis z treści orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] r. stwierdzającego, że T. S. jest całkowicie niezdolna do pracy i niezdolna do samodzielnej egzystencji, co spowodowane jest stanem [...] Następnie Kolegium wyjaśniło, że w myśl art. 23 i 27 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, małżonkowie są zobowiązani do współdziałania dla dobra rodziny oraz zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli oraz, co istotne, do wzajemnej pomocy, pod pojęciem której należy rozumieć pomoc w sytuacjach wyjątkowych, jaką stanowi choroba czy niepełnosprawność. Art. 27 cytowanej ustawy konkretyzujący konstytucyjną zasadę trwałości rodziny nakłada na oboje małżonków obowiązek zaspokajania potrzeb całej rodziny własną pracą i wkładem materialnym. Obowiązek wynikający z powołanego przepisu ma charakter alimentacyjny i taki też uprzywilejowany charakter mają uprawnienia członków rodziny oparte na art. 27 ustawy. Alimentacyjnego charakteru omawianych obowiązków nie można zakwestionować, ponieważ odpowiadają one definicji z art. 28 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24.08.1990 r. (I CR 422/90, OSNC 1991/10-12/124). W świetle powyższego należy zatem uznać, iż również małżonek należy do kręgu osób, obciążonych powinnością o cechach obowiązku alimentacyjnego, z istnieniem którego łączy się prawo do ubiegania się o przyznanie świadczenia opiekuńczego. Podkreślenia przy tym wymaga, że obowiązek opieki nad członkiem rodziny, jakim jest małżonek, znajduje swe umocowanie w systemie nie tylko norm moralnych, ale i prawnych. Powyższe oznacza, że chybionym jest twierdzenie organu I instancji, zgodnie z którym H. S. nie jest obciążony obowiązkiem alimentacyjnym wobec swojej żony T. S. Dalej Kolegium podało, że odmawiając przyznania stronie specjalnego zasiłku opiekuńczego organ wskazał jednak również to, że H. S. nie zrezygnował z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny (żoną). Niepełnosprawność w stopniu znacznym T. S. powstała w dniu [...] r., a Jej mąż - H. S. pozostawał bez zatrudnienia już od [...] r. Nie może być zatem w tym przypadku mowy o rezygnacji z zatrudnienia. W ocenie Kolegium uznać należy za trafny argument organu I instancji, że H. S. nie zrezygnował z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad swoim żoną. Jak wynika z akt przedmiotowej sprawy, Wnioskodawca ostatni raz był zatrudniony w okresie [...] r. w Urzędzie Miasta i Gminy jako robotnik publiczny, a umowa o pracę wygasła z upływem czasu, na który była zawarta. Po roku [...] H. S. nigdzie nie pracował. Od [...] r. (z przerwami) H. S. była zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna. Kolegium podkreśliło, że zarówno z treści art. 17 ust. 1, jak i art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika wprost, iż celem świadczenia pielęgnacyjnego oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego jest materialne wsparcie osób, które nie zarobkują z konieczności sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną jeżeli osoba niepełnosprawna wymaga osobistej i bezpośredniej pielęgnacji polegającej na systematycznym współdziałaniu w postępowaniu leczniczym, rehabilitacyjnym oraz edukacyjnym. Zatem, aby świadczenie pielęgnacyjne (a także specjalny zasiłek opiekuńczy) przysługiwało, musi istnieć związek przyczynowo-skutkowy między koniecznością sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu (przyczyna) a niepodejmowaniem lub rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez osobę sprawującą opiekę (skutek). Innymi słowy: zakres opieki, jaką sprawuje osoba nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności lub orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności z określonymi wskazaniami musi być taki, by uniemożliwiał jej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest bowiem zapewnienie dochodu i ubezpieczenia społecznego osobie, która sama nie może sobie tego zapewnić (podejmując zatrudnienie), gdyż musi sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną w takim stopniu, który uniemożliwia jej zadbanie o własne potrzeby. Biorąc jednak pod uwagę brzmienie obydwu cytowanych przepisów, wskazać należy, że ponieważ ustawodawca zrezygnował w art 16a ust. 1 z określenia "nie podejmują", przy ustalaniu prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego należy zbadać, czy osoba wnioskująca o to świadczenie zrezygnowała z zatrudnienia właśnie w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Nie wystarczy tutaj zatem (tak jak w przypadku świadczenia pielęgnacyjnego) jedynie "nie podejmowanie" zatrudnienia z powodu sprawowania opieki. Związek między koniecznością sprawowania opieki, a "rezygnacją" z zatrudnienia musi być zatem bezpośredni i wyraźny, aby można było uznać, że osobie sprawującej opiekę przysługuje prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Z powyższego wynika, iż w obecnym stanie prawnym jednym z wymogów uzyskania specjalnego zasiłku opiekuńczego jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Przepis w obecnym brzemieniu nie określa natomiast, iż warunek ten jest spełniony także w przypadku niepodejmowania zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną zatem przesłanką ustalenia prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, o którym mowa w art. 16a ustawy jest faktyczna rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, będąca w związku-przyczynowym z koniecznością sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny. Tym samym ustawodawca zawęził krąg podmiotów uprawnionych do specjalnego zasiłku opiekuńczego, nie tylko uzależniając jego przyznanie od spełnienia kryterium dochodowego, ale także ograniczył możliwość uzyskania zasiłku tylko do osób rezygnujących z zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Z kręgu podmiotów uprawnionych do zasiłku opiekuńczego wykluczono zatem osoby niepodejmujące zatrudnienia z tego tytułu. W art. 3 pkt 22 ustawy ustawodawca zawarł definicję pojęcia "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", które jest równoznaczne z wykonywaniem pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywaniem pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzeniem pozarolniczej działalności gospodarczej. Wobec tego zrezygnowanie z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej - na które wskazuje art. 16a ust. 1 ustawy, wiąże się z wcześniejszym (przedterminowym) zakończeniem trwającego stosunku pracy lub wykonywania innej pracy zarobkowej. Rezygnacja z zatrudnienia musi być również powiązana z celem, jakim jest sprawowanie opieki nad osobą niepełnosprawną. Konieczne jest zatem istnienie związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki. Istotne są więc okoliczności i powody rezygnacji z zatrudnienia. H. S. nie zgadzając się z decyzją Kolegium z dnia 30 września 2013 r. zaskarżył ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W treści skargi opisał swoją trudną sytuację życiową. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w związku z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - zwanej dalej "P.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonana według kryterium legalności, dała podstawę do stwierdzenia, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem oceny Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 września 2013 r. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji, w której odmówiono skarżącemu przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego na niepełnosprawną żonę. Świadczenie w postaci specjalnego zasiłku opiekuńczego uregulowane zostało w art. 16a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), który dodano do ustawy z dniem 1 stycznia 2013 r., na mocy art. 1 pkt 4 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r. poz. 1548). W wyniku powołanej nowelizacji wprowadzono specjalny zasiłek opiekuńczy jako nowe świadczenie występujące obok świadczenia pielęgnacyjnego i jednocześnie dokonano wskazania kryteriów specjalnego zasiłku opiekuńczego i istotnej zmiany kryteriów przyznania dotychczasowego świadczenia pielęgnacyjnego. W myśl art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r., poz. 788 i 1529) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że żona skarżącego na mocy orzeczenia z dnia [...] r. została uznana za niezdolną do pracy i samodzielnej egzystencji, co jest równoznaczne z zaliczeniem do znacznego stopnia niepełnosprawności, jak również, że skarżący jest osobą zobowiązaną do alimentacji, zaś dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kryterium dochodowego warunkującego przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego. Natomiast spór budzi okoliczność, czy organy obu instancji w sposób prawidłowy uznały, że skarżący nie spełnia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad żoną. W ocenie Sądu, w tej mierze, organy niewłaściwie oceniły stan faktyczny przedmiotowej sprawy, co skutkowało wydaniem decyzji z naruszeniem prawa w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie decyzji organów obu instancji z obrotu prawnego. Lektura uzasadnień zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji, prowadzi do wniosku, że Burmistrz i Samorządowe Kolegium Odwoławcze ustalając spełnienie przesłanki rezygnacji z zatrudnienia, skupiły się w zasadzie na ostatnim okresie pozostawania skarżącego w zatrudnieniu. W ich ocenie okoliczność, że ostatni stosunek pracy ustał w dniu 15 grudnia 1999 r. przesądza o tym, że rezygnacja z zatrudnienia nie była związana z koniecznością sprawowania opieki nad chorą żoną. Jednak organy orzekające pominęły kluczowe elementy stanu faktycznego sprawy jakie powstały po ustaniu zatrudnienia skarżącej. Organy dążąc do ustalenia prawdy obiektywnej w przedmiocie przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego, nie mogą poprzestawać tylko na ustaleniu daty ustania ostatniego zatrudnienia ale również obowiązane są do wzięcia pod uwagę i innych okoliczności, które mogą warunkować spełnienie przesłanki rezygnacji z zatrudnienia. Co więcej, zdaniem Sądu, w realiach niniejszej sprawy, nieuprawnione jest także ograniczenie się organów do badania wyłącznie faktu ostatniego zatrudnienia strony, skoro ciąży na nich obowiązek orzekania według stanu faktycznego istniejącego na dzień wydania decyzji. Jak wynika z uzasadnienia decyzji organu I instancji, skarżący po ustaniu zatrudnienia podjął stosowne działania mające na celu uzyskanie świadczenia związanego ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną żoną. W wyniku tych działań uzyskała świadczenie pielęgnacyjne, które pobierał od dnia 1 listopada 2010 r. do 30 czerwca 2013 r. Świadczenie to z uwagi na nowelizację ustawy o świadczeniach rodzinnych, wygasało z dniem 30 czerwca 2013 r., natomiast skarżący złożył wniosek o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w ramach kontynuowania sprawowanej opieki w dniu 14 czerwca 2013 r. Powyższe okoliczności nie zostały w ogóle rozważone przez organy, w kontekście spełnienia przesłanki do nabycia prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, co stanowi o naruszeniu art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. Tymczasem pominięcie faktu przyznania w poprzednim stanie prawnym świadczenia pielęgnacyjnego przesądza o dokonaniu nieprawidłowej oceny spełnienia powyższej przesłanki, co w konsekwencji doprowadziło do niewłaściwego zastosowania przepisu art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Jak już wyżej zasygnalizowano, nie zasługuje na akceptację stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje wyłącznie osobom, które z własnej inicjatywy rozwiązują stosunek pracy. W ocenie Sądu, przesłankę "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" należy rozumieć szeroko, mając na względzie zarówno cel ustawy jak i wartości wynikające z Konstytucji. Tymczasem tą wartością konstytucyjną jak i tym celem ustawy jest ochrona i opieka nad osobą niepełnosprawną. Faktyczne sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny przez osobę, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, w sytuacji przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, potwierdza okoliczność rezygnacji z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki. Tak więc, przy ocenie przesłanki z art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie bez znaczenia pozostaje fakt, że ubieganie się o przyznanie odpowiedniego świadczenia na nowych zasadach służy zachowaniu ciągłości uzyskiwania świadczeń w ramach kontynuowania udzielanej pomocy niepełnosprawnej osobie bliskiej, a tym samym, że wniosek o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego poprzedzono uzyskaniem, w poprzednim stanie prawnym, prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Przyjęcie rozumienia przepisu art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w sposób sugerowany przez Kolegium, prowadziłoby do wniosku, że wnioskodawca chcąc uzyskać prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego musiałby, po wygaśnięciu świadczenia pielęgnacyjnego, uciekać się do działań polegających na zatrudnieniu się, co z kolei związane byłoby z zaniechaniem opieki, wyłącznie po to, by następnie rozwiązać stosunek zatrudnienia w celu ponownego zajęcia się opieką nad osobą niepełnosprawną. Dokonywanie interpretacji wymuszającej takie działania nie daje pogodzić się z założeniem o racjonalności ustawodawcy, gdyż taki sposób wykładni nie służy dobru osoby niepełnosprawnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 19 września 2013 r. sygn. akt III SA/Gd 408/13 podkreślił, że "fikcją byłoby wymaganie od osób niepracujących - bowiem sprawujących faktycznie opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny - podjęcia przez te osoby pracy, po to, by następnie z niej zrezygnować w celu spełnienia przesłanki otrzymania świadczenia, którego celem jest w istocie nie forma podjęcia bądź rezygnacji z zatrudnienia, lecz rekompensata Państwa za sprawowanie faktycznej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny powodująca w konsekwencji niemożność wykonywania jakiejkolwiek pracy zarobkowej przez opiekuna" (wyrok dostępny na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zauważyć należy, że ustawa o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją, uzależniała przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego od niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności. Natomiast warunkiem przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego jest wprawdzie wyłącznie "rezygnacja z zatrudnienia", nie miej jednak celem nowelizacji tej ustawy nie było pozbawienie beneficjentów świadczeń pielęgnacyjnych funkcji opiekuna i związanego z tą funkcją prawa do świadczenia pieniężnego w postaci specjalnego zasiłku opiekuńczego. Przyjęcie odmiennego stanowiska prowadziłoby do naruszenia zasad wynikających z art. 2 Konstytucji, tj. zasady demokratycznego państwa prawnego, zasady ochrony praw nabytych jak i zasady sprawiedliwości społecznej. Osoby, którym przyznano świadczenie pielęgnacyjne na podstawie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2013 r., mają prawo oczekiwać po zmianie stanu prawnego ciągłości przyznawania świadczeń związanych ze sprawowaniem opieki, tym bardziej, że istota świadczenia pielęgnacyjnego (zarówno przed jak i po nowelizacji) oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego jest taka sama i polega na rekompensacie osobie rezygnacji z zatrudnienia celem sprawowania opieki nad członkiem rodziny niezdolnym do samodzielnej egzystencji z uwagi na niepełnosprawność potwierdzoną stosownym orzeczeniem. Fakt przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w poprzednim stanie prawnym, wyczerpuje bowiem przesłankę rezygnacji z zatrudnienia, o której mowa w art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Tak więc związku przyczynowego nie należy upatrywać, jak to czynią organy, w powiązaniu z ostatnim zatrudnieniem skarżącego, lecz w nabyciu - na podstawie decyzji - prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Skład Sądu orzekającego w niniejszej sprawie podziela pogląd zaprezentowany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyroku z dnia 10 lipca 2013 r. sygn. akt II SA/Bd 523/13, zgodnie z którym osoby, które w poprzednio obowiązującym stanie prawnym (tj. przed 1 stycznia 2013 r.) nie podejmowały zatrudnienia lub zrezygnowały z zatrudnienia i przyznano im świadczenie pielęgnacyjne, nabyły prawo do przesłanki rezygnacji z zatrudnienia w rozumieniu art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz pogląd wyrażony w wyroku z dnia 26 czerwca 2013 r. sygn. akt II SA/Bd 458/13, że stwierdzenie przez organ, iż "wnioskodawczyni nie zrezygnowała z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką" nie może pozostawać w sprzeczności z decyzją przyznającą skarżącej świadczenie pielęgnacyjne (wyroki dostępne na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). To, czy przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego miało miejsce z uwagi na rezygnację z zatrudnienia czy też z uwagi na niepodejmowanie pracy, pozostaje bez znaczenia dla oceny prawnej spełnienia omawianej przesłanki, skoro istotny jest sam fakt przyznania decyzją świadczenia pielęgnacyjnego, która to stanowi o zaistnieniu okoliczności rezygnacji z zatrudnienia. Odmienne traktowanie osób wówczas niepodejmujących zatrudnienia i rezygnujących z zatrudnienia, a które uzyskały świadczenie pielęgnacyjne przed dniem 1 stycznia 2013 r., powodowałoby naruszenie konstytucyjnej zasady równości wobec prawa. W realiach niniejszej sprawy, nie ma potrzeby rozpatrywania kwestii, czy w 1999 r. skarżący zrezygnował z zatrudnienia celem sprawowania opieki nad niepełnosprawną żoną. Ta okoliczność była już przedmiotem zainteresowania organów i przesądziła o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego. W tej sytuacji brak jest podstaw prawnych do dokonywania ponownej jej oceny w aspekcie obowiązujących przepisów prawa. Mając powyższe rozważania na uwadze, należało uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Ł., celem dokonania ponownej oceny spełnienia przesłanek warunkujących przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego z uwzględnieniem wyżej przedstawionych rozważań Sądu. W tym stanie rzeczy, orzeczono na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło