II SA/Sz 1343/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Monika Bieńkowska po rozpoznaniu w dniu 28 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję Wojewody Z. z dnia [...] r., [...] w przedmiocie potwierdzenia zaistnienia przesłanek do zajęcia nieruchomości p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. A. B. złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W motywach wniosku podał, że ze względu na bardzo mokry rok, poniósł duże straty w gospodarstwie na dowód czego załączył protokół z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym. Dalej wnioskodawca podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i dwójką dzieci. Jest właścicielem domu (pustostanu) o powierzchni 120m2 i wartości ok. [...] zł, domu w zabudowie bliźniaczej o powierzchni 124,42m2 i wartości [...] zł, mieszkania o powierzchni 38m2 o wartości [...] zł, gospodarstwa rolnego o powierzchni 61,39ha wartości [...] zł, 3 budynków gospodarczych, 12 sztuk bydła. Ponadto posiada: opryskiwacz polowy – [...] zł, ciągnik [...] – [...] zł, ciągnik [...] – [...] zł, ciągnik [...] – [...] zł, przyczepę 9t. – [...] zł, kombajn zbożowy [...] – [...] zł, prasę rolującą – [...] zł, agregat uprawowo-siewny – [...] zł, oraz inne urządzenia do produkcji rolnej takie jak: wialnię zbożową, żmijki zbożowe, kosiarkę do trawy, mulczarkę łąkową, siewnik nawozowo-wapniowy, siewnik nawozowy, kultywator, cyklop – ładowacz, przyczepę 4t, talerzówkę, pług sześcioskibowy zagonowy, przetrząsarkę do siana, przetrząsarko-zgrabiarkę o łącznej wartości – [...] zł. Skarżący posiada także wierzytelność na kwotę [...]zł za sprzedane bydło. Miesięczny dochód rodziny wynosi [...] zł i składa się na niego: wynagrodzenie skarżącego z tytułu umowy o pracę w wysokości [...] zł, wynagrodzenie żony w wysokości [...] zł oraz dochód z tytułu wynajmu mieszkania – [...] zł. Zobowiązania stałe i wydatki to: [...] zł – utrzymanie gospodarstwa, media plus koszty własne – rolne, [...] zł – raty pożyczki i kredytu hipotecznego, [...] zł – koszty związane z utrzymaniem domu, [...] zł – zobowiązanie z tytułu podpisanej umowy na wykonanie mebli. W wykonaniu zobowiązania starszego referendarza sądowego skarżący nadesłał: - decyzję ARiMR z dnia [...] r. przyznającą pomoc finansową o wartości brutto [...] zł, - zaświadczenie z zakładu pracy B. w przedmiocie wysokości wynagrodzenia, z którego wynika, że w okresie ostatnich trzech miesięcy wyniosło ono : [...] zł, [...] zł, [...] zł netto, oraz, że skarżący przebywa na zwolnieniu lekarskim i do dnia 15 stycznia 2018 r. otrzymuje świadczenie rehabilitacyjne, - zaświadczenie z zakładu pracy żony I. B. z którego wynika, że przeciętne wynagrodzenie za okres od września 2017 r. do listopada 2017 r. wyniosło [...] zł, - umowę kredytu zawartą z Credit Agricole na zakup mebli w wysokości [...] zł, - umowę kredytu ratalnego zawartą z Bankiem BGŻ BNP Paribas SA na zakup sprzętów kuchennych w wysokości [...] zł, - decyzję ARiMR z dnia [...] r. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2017 w łącznej kwocie [...]zł, - zaświadczenie Wójta Gminy B. o posiadaniu przez skarżącego gruntów rolnych o pow. 51,3150ha przeliczeniowych ogółem, oraz, że zgodnie z obwieszczeniem Prezesa GUS z dnia 22 września 2017 r. w sprawie wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1ha przeliczeniowego w 2016 r. wynosił on [...] zł z 1ha przeliczeniowego, - dowód sprzedaży na rzecz Rzeźni K. bydła za kwotę [...]zł, - zaświadczenie komornika sądowego z dnia 19 grudnia 2017 r. o dokonanych na rzecz skarżącego przez dłużnika wpłatach w łącznej wysokości [...] zł, - nakaz płatniczy podatku rolnego w wysokości [...] zł, - wyciągi z rachunków bankowych żony w Banku PKO BP, Banku Zachodnim WBK i Credit Agricole, - wyciągi zrachunku bankowego skarżącego w Banku Credit Agricole, - potwierdzenie posiadania kredytu hipotecznego w wysokości [...] zł z miesięczną ratą do spłaty wynoszącą [...] zł. Starszy referendarz sądowy, oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy, zważył: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Stanowi ono realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie prawa człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 1993 roku, Nr 61, poz. 284 ze zm.). Wskazać jednak należy, iż prawo dostępu do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. W przypadku, gdy dostęp jednostki do sądu jest ograniczony, czy to przez działanie prawa, czy faktycznie, ograniczenie tego prawa nie będzie sprzeczne ze wskazanymi wyżej przepisami Konstytucji i Konwencji, gdy ograniczenie dostępu do sądu nie narusza samej istoty tego prawa i gdy zmierza do realizacji uzasadnionego prawnie celu oraz gdy zachowana została rozsądna relacja proporcjonalności pomiędzy stosowanymi środkami a celem, do realizacji którego stosowane środki zmierzały. Stąd ograniczona ilość funduszy publicznych dostępna na udzielanie pomocy prawnej sprawia, że koniecznością systemu wymiaru sprawiedliwości jest przyjęcie procedury selekcji, a sposób, w jaki ta procedura funkcjonuje w poszczególnych sprawach, winien być pozbawiony arbitralności lub dysproporcjonalności i nie powinien rzutować na istotę prawa dostępu do sądu (por. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 16 lipca 2002 roku w sprawie P., C. i S. vs. [...] nr [...], opubl. Lex nr 75481). Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 P.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W rozpoznawanej sprawie skarżący w związku z wniesioną skargą domaga się zwolnienia od wpisu od skargi, który wynosi [...] zł.(oprócz niniejszej sprawy skarżący jest obowiązany do uiszczenia wpisu od skargi w sprawie II SA/Sz 1342/17 oraz II SA/Sz 1341/17 po [...] zł). Zatem należy zbadać, czy skarżący wykazał, że uiszczenie przez niego kwoty [...]zł w niniejszej sprawie oraz [...] zł w dwóch pozostałych spowoduje uszczerbek utrzymania koniecznego. W ocenie referendarza sądowego, mając na uwadze całokształt sprawy, skarżący tej okoliczności nie wykazał. Ze złożonego oświadczenia wynika, że skarżący jest właścicielem licznych nieruchomości, w tym jednego domu, jednego pustostanu, mieszkania oraz budynków gospodarczych, posiada liczny sprzęt do produkcji rolnej o łącznej wartości [...] zł. Wnioskodawca prowadzi gospodarstwo rolne, które w tym roku z uwagi na mokry rok przyniosło straty. Jednakże nie można pominąć faktu, że z tego tytułu uzyskał pomoc w wysokości [...] zł, ponadto w ramach systemów wsparcia bezpośredniego otrzymał na rok 2017 płatności w łącznej kwocie [...]zł. Z załączonego zaświadczenia Wójta Gminy B. wynika, że z posiadanych przez niego 51,3150 ha przeliczeniowych, przeciętny roczny dochód wynosi [...] zł. Oprócz prowadzonej działalności rolniczej skarżący jest zatrudniony i z tego tytułu uzyskuje miesięczny dochód wynoszący ok. [...] zł netto, również jego żona uzyskuje wynagrodzenie z tytułu pracy wynoszące przeciętnie ok. [...] zł netto. Dodatkowo rodzina uzyskuje dodatkowy dochód z tytułu wynajmu mieszkania wynoszący [...] zł, co daje łącznie dochód miesięczny wysokości [...] zł, bez uwzględnienia dochodu z prowadzonego gospodarstwa rolnego. Wnioskodawca nie przedłożył dowodów potwierdzających wysokość wydatków ponoszonych z tytułu bieżącego utrzymania, jednakże na podstawie wyciągów z konta można ustalić, że wynoszą one przeciętnie ok. [...] zł – Wspólnota Mieszkaniowa – [...] zł, PTK Centertel – [...] zł, gaz – [...] zł, Orange – [...] zł, prąd -[...] zł, internet – [...] zł, [...] zł – T-Mobile. Przy czym skarżący powołuje się na konieczność spłaty kredytów zaciągniętych m.in. na zakup mebli, czy sprzętów kuchennych, jednak jak to już wielokrotnie podnoszono w orzecznictwie, konieczność spłaty zaciągniętych zobowiązań kredytowych nie może też mieć priorytetu (pierwszeństwa) zapłaty przed ponoszeniem kosztów sądowych. Podkreślenia wymaga, że w orzecznictwie sądowym ustabilizował się pogląd, że obowiązek spłaty zobowiązań kredytowych nie stanowi przesłanki, która obliguje do przyznania prawa pomocy w zakresie wnioskowanym przez skarżącego. Spłata kredytów nie może być uznawana za wydatek, którego ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2006r., sygn. akt I OZ 83/06, z dnia 15 czerwca 2012r., sygn. akt I FZ 189/12). Mając na uwadze wszystkie wskazane wyżej okoliczności, trudno uznać skarżącego za osobę ubogą, która nie jest w stanie wygospodarować kwoty [...]zł w niniejszej sprawie celu uiszczenia wpisu od skargi, jak i w pozostałych dwóch sprawach. Podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy nie bez przyczyny określana jest często mianem "prawa ubogich". Prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. W tym kontekście trudno uznać skarżącego za osobę ubogą, pozbawioną majątku. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. postanowiono jak w sentencji