II SA/Sz 1355/15

Dnia 3 czerwca 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie Przewodniczący sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj po rozpoznaniu w dniu 3 czerwca 2016 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku K. P. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry p o s t a n a w i a odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi, Postanowieniem z dnia 4 grudnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny odmówił przyznania K. P. prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, z uwagi na oczywistą bezzasadność skargi (skarga została wniesiona z uchybieniem terminu). Odpis tego postanowienia doręczono skarżącej w dniu 10 grudnia 2015 r. W dniu 16 grudnia 2015 r. skarżąca, zastępowana przez adwokata z wyboru, złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, oraz zażalenie na postanowienie z dnia 4 grudnia 2015 r. odmawiające przyznania prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 27 stycznia 2016 r. sygn. akt II GZ 1042/15 zażalenie oddalił. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi pełnomocnik skarżącej wyjaśnił, że decyzję organu odwoławczego otrzymała ona w dniu 12 października 2015 r., a skargę, zaadresowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nadała w Urzędzie Pocztowym w dniu 9 października 2015 r. Skarga ta wpłynęła do Sądu w dniu 12 października 2015 r., a w dniu następnym Sąd nadał ją do właściwego organu celem nadania skardze biegu. Skarga została więc nadana w urzędzie pocztowym do właściwego organu jeden dzień po upływie terminu do wniesienia skargi. Jednakże do uchybienia terminu doszło bez winy skarżącej, która jest osobą starszą, schorowaną, w tym cierpiącą na problemy natury [...]. Z wniosku wynika, że skarżąca, która nie jest osobą majętną, nie rozumie wagi sytuacji ani czynności prawnych, jakie należy podejmować w sprawie. Dotychczas nie korzystała z pomocy pełnomocnika w postępowaniu, a wniesioną przez nią skargę sporządziła jej znajoma nauczycielka, na podstawie skargi, którą już wcześniej w innej sprawie sporządził prawnik skarżącej. Skargę tę wnioskodawczyni podpisała i w dniu 9 października 2015 r. nadała w urzędzie pocztowym. Jednak z uwagi na swój stan [...], nie była w stanie rozróżnić, czy skarga powinna być wysłana do organu czy do Sądu i czy zachodzi w związku z tym jakakolwiek różnica. Skarżąca nie rozumie bowiem pouczeń prawnych, a nawet gdyby je zrozumiała, nie jest w stanie ich zapamiętać i wyciągnąć logicznych wniosków, nie może samodzielnie dokonywać czynności prawnych. Skarżąca ma problemy wynikające z [...], ma także problemy z [...]. W dniu 9 października 2015 r. K. P. czuła się zdecydowanie gorzej, w tym dniu miała wizytę lekarską przy rozpoznaniu[...] – [...], oraz [...] – [...]. W okresie tym nie była zdolna do samodzielnego wykonywania czynności prawnych, w tym do wniesienia skargi w prawidłowy sposób. Potwierdza to zaświadczenie lekarskie z dnia 16 grudnia 2015 r., a więc z dnia złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Wynika z niego, że w dniu 9 października 2015 r. skarżąca nie była zdolna do stawienia się z Sądzie z powodu [...]. Pełnomocnik przedłożył także zaświadczenie lekarskie z dnia 14 grudnia 2015 r., z którego wynika, że w dniu 9 października 2015 r. wnioskodawczyni skorzystała z porady lekarza rodzinnego z powodu [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 58 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia. Stosownie do art. 85 P.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jeżeli jednak strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu (art. 86 § 1 P.p.s.a.). Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 1 i 2 P.p.s.a.). O braku winy w uchybieniu terminu można więc mówić wówczas, gdy strona we wniosku o przywrócenie terminu uprawdopodobni, że mimo całej staranności, z przyczyn od niej niezależnych, nie mogła dokonać czynności w terminie. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zalicza się takie przeszkody od strony niezależne, jak na przykład przerwę w komunikacji, nagłą chorobę wnioskodawcy która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar itp. Skarżąca, jako przyczynę uchybienia terminu wskazała swój stan [...], który w dniu 9 października 2015 r., a więc w dniu w którym nadała w urzędzie pocztowym skargę bezpośrednio do Sądu, nie pozwolił na rozróżnienie, czy skarga powinna być wysłana do organu czy bezpośrednio do Sądu. Na potwierdzenie tej tezy wnioskodawczyni przedłożyła dwa zaświadczenia od lekarzy specjalizujących się w leczeniu chorób wewnętrznych, którzy stwierdzili zaburzenia nerwicowe i zaburzenie depresyjne. Z akt wynika, że skarżąca w toku całego postępowania administracyjnego zapoczątkowanego w czerwcu 2013 r., występowała w sprawie samodzielnie, samodzielnie redagowała pisma w sprawie, w tym odwołanie od decyzji. Mogła też liczyć na wsparcie córki będącej prokuratorem. Ze znajdującej się w aktach administracyjnych notatki urzędowej sporządzonej w dniu 15 czerwca 2013 r. wynika, że córka wnioskodawczyni będąca [,..], podczas oględzin lokalu skarżącej udzielała jej wskazówek co do dalszego postępowania i chciała przyjechać na miejsce wykonywania czynności (wnioskodawczyni odradziła jej to posunięcie). Ponadto, nawet gdyby skarżąca rzeczywiście czuła się źle w dniu w którym nadała skargę do Sądu, mogła skorzystać z pomocy swojego męża, z którym zamieszkuje. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach znajdującego się w aktach sądowych nie wynika także, by wnioskodawczyni rzeczywiście była osobą ubogą, bezradną w swoich poczynaniach, nie mogącą liczyć na niczyją pomoc. Skarżąca wraz z mężem posiada własny dom w W. o wartości [...] zł, jest także współwłaścicielami mieszkania, w którym mieszka jej dorosły syn. Z danych zawartych w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej wynika, że do 30 stycznia 2015 r. prowadziła działalność gospodarczą w dwóch lokalach w W. Nie potwierdza to tezy o nieporadności wnioskodawczyni, ani o jej wyjątkowo trudnej sytuacji majątkowej i rodzinnej. Kryterium braku winy będące przesłanką zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. W doktrynie prawa przyjmuje się, że sąd oceniając wystąpienie tej przesłanki, powinien przyjąć obiektywny miernik staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. O braku winy w uchybieniu terminu do dokonania konkretnej czynności procesowej można mówić wówczas, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Zatem przy ocenie zachowania strony jako nie zawinionego sąd powinien brać pod uwagę te okoliczności, na które strona nie miała jakiegokolwiek wpływu, czyli takie, które były od niej niezależne, a przeszkadzały jej w dokonaniu czynności procesowej w wyznaczonym przez sąd lub przepisy prawa terminie. W ocenie Sądu skarżąca nie uprawdopodobniła, by uchybiła terminowi do wniesienia skargi, bez swojej winy. Wnioskodawczyni zaskarżoną decyzję otrzymała w dniu 12 września 2015 r. wraz z pouczeniem, o prawie wniesienia na to rozstrzygnięcie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego za pośrednictwem Dyrektora Izby Celnej . W dniu 9 października 2015 r. nadała w urzędzie pocztowym skargę na tę decyzję bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Skarga wpłynęła do Sądu w dniu 12 października 2015 r., tj. w ostatnim dniu trzydziestodniowego terminu do wniesienia skargi. W dniu następnym Sąd przesłał skargę do organu. Okoliczności przytoczone w uzasadnieniu wniosku świadczą, zdaniem Sądu, o braku dołożenia należytej staranności przez skarżącą przy dokonywaniu czynności procesowej. Jednakże uchybienie terminu do dokonania czynności procesowej spowodowane roztargnieniem czy nieuwagą, nie może być uznane za niezawinione. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Z treści skargi wynika, że została ona skierowana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, za pośrednictwem Dyrektora Izby Celnej. Koperta natomiast została zaadresowana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego , z pominięciem organu. Błędne zaadresowanie koperty w której skargę wysłano, nie może być uznane za okoliczność wskazującą na brak winy skarżącej w uchybieniu terminu. Ponadto, przeszkodą która miała uniemożliwić skarżącej prawidłowe wykonanie czynności miały być zaburzenia natury psychiatrycznej. Na potwierdzenie występowania u skarżącej [...] przedłożyła ona dwa zaświadczenia, ale pochodzące od lekarzy zajmujących się leczeniem chorób wewnętrznych. W zaświadczeniach tych, wystawionych po dniu wniesienia skargi, wskazano jedynie, że w dniu 9 października 2015 r. nie mogła ona stawić się w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym oraz, że w tym dniu korzystała z wizyty u lekarza rodzinnego. Ponadto, żadne z tych schorzeń nie ma charakteru nagłego, a z załączonych do wniosku zaświadczeń nie wynika, by uniemożliwiły one wniesienie skargi w terminie, zwłaszcza, że jak już wcześniej wspomniano mogła ona skorzystać z pomocy córki lub męża ewentualnie także profesjonalnego pełnomocnika. W niniejszej sprawie brak było podstaw do uznania, że skarżąca uprawdopodobniła, iż uchybiła terminowi do wniesienia skargi bez swojej winy. Dlatego na podstawie art. 86 § 1 w związku z art. 87 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w postanowieniu.