II SA/Sz 1357/16
WyrokWSA w Szczecinie2017-04-06
Skład orzekający: Marzena Iwankiewicz, Barbara Gebel, Patrycja Joanna Suwaj
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo ustalił wysokość opłaty za pobyt osoby w domu pomocy społecznej, uwzględniając jedynie kryterium dochodowe zobowiązanego, a nie jego indywidualną sytuację materialną i życiową?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy prawidłowo ustaliły wysokość opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, opierając się wyłącznie na kryterium dochodowym zobowiązanego, zgodnie z przepisami ustawy o pomocy społecznej. Postępowanie w sprawie ustalenia wysokości opłaty nie obejmuje kwestii zwolnienia z niej, które może być przedmiotem odrębnego postępowania po uprawomocnieniu się decyzji ustalającej opłatę. Obowiązek ponoszenia opłaty ma charakter obiektywny, warunkowany stopniem pokrewieństwa i statusem materialnym, a nie obywatelstwem czy miejscem zamieszkania zobowiązanego.Stan faktyczny
Skarżący został zobowiązany do ponoszenia opłaty za pobyt swojej matki w domu pomocy społecznej. Skarżący odwołał się od decyzji, podnosząc, że ma na utrzymaniu żonę i syna, musi utrzymywać dwa mieszkania, a jego sytuacja finansowa jest trudna. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym nieuwzględnienie jego sytuacji finansowej oraz błędne ustalenie wysokości opłaty.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel,, Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Małgorzata Płocharska-Małys, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi W. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę.
1. Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta ustalił panu W. F. (dalej przywoływany jako: "Skarżący"), opłatę za pobyt matki F. P. w Domu Pomocy Społecznej, w ten sposób, iż od [...] r. będzie ona wynosiła [...] zł miesięcznie.
Z jej uzasadnienia wynika, iż Skarżący jako zstępny w linii prostej osoby umieszczonej w DPS - Pani F. P. jest zobowiązany do wnoszenia opłaty za jej pobyt w tej placówce. Dodatkowo Skarżący spełnia kryterium dochodowe, zawarte w art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2016 r., 930 ze zm., dalej przywoływana jako: "u.p.s."), warunkujące wnoszenie tej opłaty.
2. Niezadowolony z treści rozstrzygnięcia Skarżący złożył odwołanie, w którym podniósł, iż wszystkie osoby w jego rodzinie są na wyłącznym jego utrzymaniu (żona nie pracuje a syn jest studentem), dlatego jest to przesłanka do zwolnienia go w całości lub w części z ponoszenia opłaty. Wyjaśnił, iż od roku jego rodzina boryka się z problemami finansowymi, ponieważ pogorszyły się jego warunki pracy i płacy. Podniósł ponadto, iż nie są typową rodziną z pojedynczymi wydatkami, bowiem na utrzymaniu mają dwa mieszkania, tj. w P. i w N. Konieczność utrzymania dwóch mieszkań wynika z faktu, iż Skarżący się mieszka w N. gdzie pracuje, a żona z synami w P. Oświadczył, iż jest gotów płacić [...]zł miesięcznie.
3. Decyzją z dnia [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w postanowiło utrzymać w mocy decyzję Organu I instancji.
Zdaniem Kolegium przyjęta w uzasadnieniu decyzji Organu I instancji argumentacja przemawia za przyjęciem, iż Organ ten ocenił należycie wszystkie istotne dla sprawy okoliczności, co powoduje, iż może się ona w takim kształcie ostać w porządku prawnym.
Odnosząc się do treści odwołania, w którym Pan W. F. podniósł, że nie stać go do ponoszenia ustalonej kwoty, ponieważ ma na utrzymaniu żonę i dorosłego studiującego syna oraz musi ponosić koszty utrzymania dwóch mieszkań, tj. w P. i w N., SKO zauważyło, iż Skarżący z jednej strony kwestionuje zasadę i wysokość odpłatności za pobyt matki w domu pomocy społecznej, czyli obowiązek jej częściowego utrzymania, a z drugiej czyni to powołując się na konieczność zaspokojenia potrzeb rodziny, do której zalicza siebie, żonę i dorosłego syna. Organ podniósł, że matka niewątpliwie również do tej rodziny należy. I nie trzeba tego dowodzić choćby przepisami kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Jest tak zresztą pod rządami wszystkich nowoczesnych reżimów prawnych demokratycznych państw i prawa unijnego.
Organ zwrócił uwagę, że obowiązek utrzymywania matki jest zbliżony do obowiązku utrzymywania dorosłego dziecka i żony. Nie może być więc mowy o innym traktowaniu osób, którzy mają na utrzymaniu członków rodziny, a którzy samodzielnie tego nie mogą czynić, czy osób uiszczających koszty utrzymania więcej niż jednego mieszkania. Podnosząc kwestię obciążenia finansowego z tytułu utrzymania żony i dzieci oraz dwóch mieszkań Skarżący, w ocenie Organu nie dostrzega, że na drugim biegunie lokuje się obowiązek utrzymania matki, która przy akceptacji jego stanowiska musiałaby być w pełni utrzymywana przez państwo albo gminę — ze środków publicznych, a ku temu brak podstaw. Przy tym mogłoby to naruszać zasadę równości wobec prawa i dyskryminować obywateli polskich, których odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej ponoszą zobowiązani mieszkający w P. Natomiast alternatywą dla pobytu matki w domu pomocy społecznej jest alimentowanie jej przez odwołującego się albo świadczenie osobistej opieki. Organ uwypuklił, że jeżeli czyni to dom pomocy społecznej, to syn winien partycypować w odpowiednim zakresie w związanych z tym wydatkach, jako osoba bliska i zobowiązana prawnie do alimentowania matki.
Organ przypomniał także, że Skarżący jedynie częściowo ponosi odpłatność, pozostałą część będzie wnosiła Gmina , jeśli zaś nie może on podołać obowiązkom utrzymania rodziny, to może starać się o umieszczenie matki w innym miejscu.
Jednocześnie Kolegium wskazało, iż decyzja dotyczy ustalenia opłaty za pobyt matki w domu pomocy. Kolegium za prawidłowe uznaje utrwalone stanowisko sądowoadministracyjne, iż postępowanie w przedmiocie zwolnienia z całkowitego lub częściowego ponoszenia kosztów może być wszczęte dopiero, gdy decyzja ustalająca wysokość opłaty stanie się ostateczna. Zwolnienie z opłaty może dotyczyć jedynie sytuacji, w której określona opłata została ustalona w sposób przewidziany przepisami prawa. Nie znając bowiem zakresu obowiązku strona nie może nawet stwierdzić, czy mu podoła, czy też winna wystąpić z wnioskiem o całkowite lub częściowe zwolnienie z nieustalonej jeszcze opłaty (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 19 stycznia 2011 r., sygn. akt. VIII SA/Wa 801/10).
4. Skarżący wniósł skargę na powyższe rozstrzygnięcie, uzupełnioną pismem procesowym, zarzucając szereg naruszeń.
1). Naruszenie przepisów postępowania, - w szczególności:
a) art. 7 w zw. z art. 12 ustawy z dnia z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.; zwana dalej "K.p.a.") - poprzez nie zbadanie w sposób dostateczny i wnikliwy sytuacji finansowej Skarżącego i nie uwzględnienie dostarczonej przez niego dokumentacji, a co za tym idzie - uznanie, iż jest on w stanie wnosić opłatę za pobyt matki w ośrodku w ustalonej kwocie bez uszczerbku dla utrzymania siebie i swojej najbliższej rodziny;
b) art. 8 K.p.a. - poprzez uznanie, iż wyłączną podstawą wydania decyzji w przedmiotowej sprawie jest brzmienie art. 64 u.p.s. oraz ustalenie dochodów Skarżącego, przez co w jego ocenie nie sposób uznać, iż Organ prowadzi postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej;
c) art. 10 K.p.a. - polegające na przyznaniu wyłącznie pozornego - w ocenie Skarżącego - prawa do czynnego udziału w postępowaniu, albowiem okoliczności przez niego wykazane nie zostały wzięte pod uwagę przy rozstrzygnięciu sprawy;
d) art. 108 K.p.a. - poprzez nadanie decyzji z dnia [...] r. rygoru natychmiastowej wykonalności poprzez nieuzasadnione stwierdzenie wyjątkowo ważnego interesu strony;
2). Naruszenie przepisów prawa materialnego - w szczególności:
a) art. 64 oraz 103 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2016 r., poz. 930 ze zm., dalej przywoływana jako: "u.p.s.") poprzez błędne wymierzenie miesięcznej opłaty w wysokości [...] zł jako kwoty, którą winien wnosić Skarżący bez uwzględnienia jego możliwości finansowych;
b) art. 129 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2015 r., poz. 2082 ze zm.) poprzez błędne uznanie, iż obowiązek dostarczenia środków utrzymania dla wstępnych obciąża zobowiązanego do świadczeń w takim samym stopniu jak względem jego zstępnych - pomimo że z przywołanego przepisu wynika wprost, że obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych przed wstępnymi.
W uzasadnieniu Skarżący podniósł, iż błędnie ustalono kryterium wymiaru opłaty oraz, że nie zostały wzięte pod uwagę miesięczne koszty ponoszone przez Skarżącego, świadczące o jego sytuacji finansowej, która przeczy stanowisku Organów administracji w skarżonych decyzjach.
Wskazał, że w toku przeprowadzonego postępowania przez Dyrektora Domu Pomocy Rodzinie nie zostały wyjaśnione wszystkie okoliczności, mające znaczenie dla prawidłowego rozpoznania sprawy. W szczególności nie zweryfikowano dostarczonych przez Skarżącego dokumentów oraz przedstawionych wyliczeń co do jego miesięcznych wydatków. Organ skupił się wyłącznie na wysokości wynagrodzenia za pracę, argumentując iż to właśnie ono stanowi podstawę wymiaru wysokości opłat za pobyt matki w Domu Pomocy Społecznej. Zaś Organ II instancji nie dokonując jakichkolwiek dodatkowych ustaleń, utrzymał w mocy decyzję, od której odwołał się Skarżący i powtórzył argumentację w niej zawartą. Skarżący jak najbardziej dostrzega konieczność łożenia na utrzymanie swojej matki, zaś zastrzeżenia wyraża jedynie w przedmiocie wysokości tychże kwot, nie zaś - jak twierdzi Organ - w przedmiocie ich zasadności. O powyższym świadczy fakt, iż Skarżący już od dłuższego czasu wspiera finansowo matkę. Zanim została umieszczona w Domu Pomocy Społecznej, z uwagi na fakt, iż odmówiono jej przyznania jakichkolwiek zapomóg lub świadczeń, Skarżący pomagał jej w ponoszeniu kosztów utrzymania, partycypując w jej codziennych wydatkach, a przede wszystkim zakupie leków, na które przekazywała niebagatelne kwoty z uwagi na jej stan zdrowia.
Ponadto, Skarżący wskazał, że zobowiązał się do ponoszenia kosztów utrzymania matki poprzez uiszczanie opłat w wysokości [...] zł miesięcznie za jej pobyt w ośrodku. Stąd też nie sposób, w ocenie Skarżącego stwierdzić, iż próbuje uniknąć ciążącej na nim odpowiedzialności uczestniczenia w utrzymaniu matki. Kwestionuje on wyłącznie wysokość ustalonego zobowiązania łożenia na utrzymanie matki.
Skarżący wskazał, iż w sposób wyczerpujący udowodnił ponoszone przez niego miesięczne wydatki, a co za tym idzie brak możliwości świadczenia na rzecz pobytu matki w ośrodku we wskazanej przez Organ wysokości.
Skarżący wskazał, iż kwota stanowiąca podstawę wyliczenia jego zobowiązania z tytułu opłat miesięcznych za pobyt matki w Domu Pomocy Społecznej wynosi [...], na co przedstawił stosowne zaświadczenie. Ponadto Skarżący podkreślał, iż utrzymanie dwóch domów wynika z faktu, iż to w P. jego rodzina ma miejsce stałego zamieszkania, gdzie to znajduje się jej ośrodek życia codziennego i w którym skoncentrowane są ich plany życiowe, zaś z uwagi na fakt, iż sam pracuje N., to również musi mieć odpowiednie warunki do zapewniania swoich podstawowych potrzeb. Stąd też nie sposób uznać, iż utrzymywanie dwóch domów przez niego wynika z jego fanaberii, lecz z w pełni uzasadnionych potrzeb jego i jego najbliższych. Skarżący podkreślił, iż koszty utrzymania N. są wyższe niż w P., stąd też w jego ocenie Organ nie powinien kwestionować wysokości tychże wydatków.
Skarżący ponowił argumentację, że jest on jedynym żywicielem rodziny i brak jest jakichkolwiek perspektyw, na to aby ta sytuacja uległa zmianie w najbliższej przyszłości; jego żona stara się o pracę, jest zarejestrowana w urzędzie pracy, gdzie się regularnie stawia, lecz jak twierdzi Skarżący, z uwagi na jej wiek oraz na brak kwalifikacji zawodowych - brak jest dla niej ofert pracy. Zaś syn Skarżącego obecnie studiuje i nie jest w stanie pogodzić nauki z ewentualną pracą, stad też nie jest w stanie podjąć zatrudnienia bez uszczerbku dla kształcenia się.
Nadto, kwestionując zasadność ustalenia wysokości opłaty za pobyt matki w ośrodku, Skarżący powołując się na obywatelstwo niemieckie uznał, że Organ dokonując wymiaru powyższej opłaty powinien był wziąć pod uwagę przepisy prawa niemieckiego, regulujące zobowiązania alimentacyjne. Zgodnie z regulacjami niemieckiego kodeksu cywilnego zawartymi w (Burgerliches Gesetzbuch, BGB) w oparciu o tzw. Dusseldorfer Tabelle (stan z dnia 01.01.2015 r. litera D), ustalając wysokość zobowiązania alimentacyjnego należy uwzględnić kwotę, która stanowi wolny od egzekucji minimalny dochód, jaki powinien pozostać do dyspozycji zobowiązanego do alimentacji. W zależności od osiągniętego dochodu ochronie podlega kwota [...] EUR lub większa, która musi być pozostawiona na potrzeby dłużnika alimentacyjnego.
Odnosząc się natomiast do kwestii nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji Dyrektora MDPR z dnia [...]r. Skarżący uznał, iż taki zabieg godzi w interes Skarżącego i dlatego w jego ocenie w pełni uzasadniony jest wniosek o wstrzymanie wykonalności zaskarżonych decyzji.
W piśmie procesowym Skarżący wskazał, że był zagrożony utratą pracy, że co prawda pozostał w tej firmie, ale niestety z obniżonym wynagrodzeniem, które nie zaspokaja w wystarczający sposób potrzeb rodziny. Podkreślił, że i tak ogranicza się do podstawowych opłat N. oraz w P., zakupu żywności oraz zakupu paliwa na przejazdy z P. do pracy N. Dodatkowo wskazał, że został przeniesiony do pracy w miejscowości, które leży 750 km a i musi ponosić poważne koszty na paliwo na tak odległe dojazdy do pracy. Stąd zmuszony jest ograniczać przyjazdy i spotkania z rodziną, także ograniczył odwiedziny u matki, która jest w dość znacznej odległości od centrum miasta. Jednocześnie uwypuklił, że biorąc pod uwagę jego zarobki i wydatki trudno mu uzmysłowić sobie, że koszty utrzymania matki wynoszą aż ok. [..] zł, w domu pomocy społecznej mieszczącym się poza centrum miasta , za korzystanie z pokoju 4-osobowego, i to bez jakiś szczególnych wygód.
Po raz kolejny wskazał na sytuację dochodową swojej rodziny podkreślając, iż wszystkie osoby są na jego wyłącznym utrzymaniu; ponownie także wskazał na konieczność utrzymania dwóch mieszkań. Istnieje zatem, w ocenie Skarżącego, przesłanka będąca podstawą do zwolnienia lub częściowego zmniejszenia opłaty za pobyt w DPS.
Ponownie przywołał przepisy prawa niemieckiego, wskazując, że odnośnie zobowiązania alimentacyjnego, zgodnie z §1615 BGB w budżecie Skarżącego powinna pozostać kwota w wysokości [...] EUR (na żonę), czyli łącznie dla utrzymania siebie i swojej żony powinien mieć [..] EUR, tym bardziej, że jest jeszcze zobowiązany do utrzymania syna. Podkreślił, że dla normalnej egzystencji powinien mieć na swoją rodzinę [..] EUR a nie ma nawet połowy tej kwoty jako obywatel Niemiec, tym bardziej, że taką małą kwotą dysponuje na utrzymanie 2 mieszkań i ponosi na wszystko podwójne wydatki i żyje bardzo skromnie wyliczając każde wydatki z ołówkiem.
Dodał, iż w ramach ponoszonych wydatków nie zostały uwzględnione koszty wyżywienia, które stanowią bardzo istotną kwotę, środków czystości, ubrań, obuwia, podręczników dla syna, biletów na dojazdy na uczelnię oraz praktyki, moich kosztów paliwa na terenie P. itd. Natomiast dla większości podstawowych zakupów dokonywanych za gotówkę N., gdzie koszty są o wiele większe m.in. paliwo, wyżywienie, środki czystości, stołowanie się w barach nie zbierał i nie jest w stanie skrupulatnie zbierać dokumentacji w postaci paragonów, aby rozliczyć się drobiazgowo z każdego EUR i udokumentować poniesione bądź ponoszone tam wydatki.
Do pisma Skarżący dołączył kolejne zestawienie dotyczące ponoszonych wydatków.
Końcowo Skarżący uznał, że nie kwestionuje konieczności pomocy i wspierania finansowego matki, ale przy aktualnej sytuacji finansowej nie jest w stanie sprostać opłacie w tak wysokiej kwocie, jaka została ustalona.
5. W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
6. Stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – zwanej dalej: "p.p.s.a.")
- sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności
z prawem. W związku z tym, w celu wyeliminowania z obrotu prawnego aktu wydanego przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub ustalenie, że akt taki dotknięty jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a.). Do takich wniosków w wyniku kontroli legalności zaskarżonego aktu, Sąd nie doszedł.
7. Na wstępie wywodu należy nakreślić ramy prawne sprawy.
Podstawę materialnoprawną obu rozstrzygnięć stanowiły przepisy ustawy o pomocy społecznej.
Zgodnie z art. 60 ust. 1 u.p.s., pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania. W myśl art. 60 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w domu pomocy społecznej o zasięgu powiatowym - ustala starosta i ogłasza w wojewódzkim dzienniku urzędowym, nie później niż do 31 marca każdego roku. Ogłoszenie o którym mowa w ust. 2, stanowi podstawę do ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej od następnego miesiąca przypadającego po miesiącu, w którym zostało opublikowane. Do tego czasu odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej ustala się na podstawie ogłoszenia z roku poprzedniego (art. 60 ust. 3).
Na podstawie art. 61 ust. 1 u.p.s. obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności:
1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka,
2) małżonek, zstępni przed wstępnymi,
3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej
- przy czym osoby i gmina określone w piet 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność.
Ustęp 2 art. 61 stanowi, że opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą:
1) mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70 % swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70 % tego dochodu;
2) małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2:
a) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium,
b) w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie;
3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2.
W świetle powyższego nie budzi wątpliwości krąg osób, na których może spoczywać według kolejności obowiązek wnoszenia opłaty za pobyt bliskich w domu pomocy, wynika on bowiem ściśle z art. 61 ust. 1 u.p.s. Zasada kolejności przyjęta w tym przepisie oznacza, że w sytuacji, gdy osoba umieszczona w domu pomocy społecznej nie jest w stanie ponosić kosztów pobytu w placówce, obowiązek wnoszenia opłat spoczywa na małżonku, w następnej kolejności na zstępnych (np. dzieciach), w dalszej kolejności na wstępnych (np. rodzicach), a jeszcze w dalszej kolejności - na gminie, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej.
Jak słusznie podnosi się w orzecznictwie, obowiązek wnoszenia opłat nie obciąża równocześnie wszystkich zobowiązanych wymienionych w art. 61 ust. 1 ww. ustawy. Przechodzi na nich w kolejności ustalonej w powołanym przepisie (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 1171/09; LEX nr 594941; dostępny na: www.nsa.gov.pl).
Podkreślenia jednocześnie wymaga, że o ile sam obowiązek wynika z mocy ustawy, to w celu jego konkretyzacji konieczne jest zawarcie stosownej umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2 u.p.s., bądź też poprzez wydanie władczego aktu (decyzji konstytutywnej na podstawie art. 104 ust. 3 u.p.s.) przez organ gminy, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej (zgodnie z art. 59 ust. 1 oraz art. 61 ust. 3), jeżeli wystąpi sytuacja, o której mowa w art. 61 ust. 3 ww. ustawy.
8. Przenosząc powyższe na grunt tej sprawy wskazać należy, że podstawą do wskazania kwoty [...] zł jako średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca domu pomocy społecznej w tej sprawie było Zarządzenie nr [..] Starosty z dnia [...] r., opublikowane w Dzienniku Urzędowym Województwa z dnia 24 lutego 2016 r., poz. 846, wydane na podstawie art. 60 ust. 2 pkt 2 u.p.s. Kwota ta zatem, wbrew wątpliwościom Skarżącego nie wynika z woli Organów wydających decyzje w sprawie i nie zależy od ich woli.
Stosowną decyzją z dnia [...] Pani F.P. została umieszczona w DPS . Starosta w Zarządzeniu Nr 6[..] r. ustalił odpłatność w ww. DPS, na kwotę [..] zł.
Z akt sprawy także wynika, iż przebywająca w DPS Pani F.P. będzie ponosiła na podstawie decyzji z dnia [...] r. opłatę w wysokości [...] zł.
Z akt sprawy wynika również, że Skarżący jest synem Pani F. P., a więc zstępnym w linii prostej, zobowiązanym na podstawie art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s. do uiszczania opłaty za pobyt matki w DPS.
Nie jest sporne w sprawie, że rodzina Skarżącego składa się z trzech osób, a dochód na osobę w rodzinie, o którym mowa w art. 8 ust. 1 u.p.s. wynosi [...] zł miesięcznie (wynagrodzenie Pana W. F. z [l...] r. — [...] zł), a co za tym idzie, jak słusznie wskazały Organy obu instancji, przekracza 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, tj. [...] zł. Kwota dochodu po wniesieniu nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Biorąc pod uwagę powyższe przyjąć należy, że Organy prawidłowo wyliczyły opłatę Skarżącego za pobyt matki w DPS uznając, że będzie ona wynosiła [...] zł.
9. W ocenie Sądu w sprawie prawidłowo Organy ustaliły, że dochód Skarżącego pozwala na obciążenie go obowiązkiem ponoszenia odpłatności za pobyt matki w DPS w kwocie [...] zł miesięcznie.
W tym miejscu Sąd wskazuje, że wbrew twierdzeniom Skarżącego, wysokość opłaty wnoszonej przez małżonka, zstępnych, bądź wstępnych mieszkańca domu pomocy społecznej ustawodawca uzależnił jedynie od kryterium dochodowego. Odpłatność za pobyt najbliższego członka rodziny w domu pomocy społecznej nie jest zatem uzależniona ani od obywatelstwa osoby, która z mocy ustawy jest zobowiązana do partycypowania w pokrywaniu kosztów pobytu w takiej placówce, ani od jej miejsca zamieszkania. Obowiązek współponoszenia kosztów utrzymania członka rodziny w domu pomocy społecznej ma charakter obiektywny warunkowany jedynie stopniem pokrewieństwa i statusem materialnym.
10. W tym miejscu Sąd wskazuje, że postępowanie w tej sprawie dotyczyć powinno jedynie ustalenia wysokości opłaty za pobyt w DPS, a nie kwestii zwolnienia z obowiązku ponoszenia odpłatności za pobyt w tej instytucji, jakkolwiek taki wniosek został przez Skarżącego złożony.
Postępowanie w przedmiocie zwolnienia może być wszczęte, gdy decyzja ustalająca wysokość opłaty za pobyt matki Skarżącego w DPS stanie się ostateczna. Zatem wszelkie argumenty podnoszone przez Skarżącego, a dotyczącego jego sytuacji materialnej, będą mogły być podnoszone, a organ będzie obowiązany je rozpatrzyć, biorąc pod uwagę treść normy zawartej w art. 64 u.p.s., w odrębnym postępowaniu. Dopóki bowiem w sposób ostateczny nie zostanie ustalona kwota odpłatności za pobyt w DPS, pozostaje otwarta kwestia ewentualnego zwolnienia Skarżącego z tego obowiązku (por. także wyrok WSA z dnia 19 stycznia 2011 r., sygn. akt VIII SA/Wa 801/10, wyrok WSA z dnia 1 kwietnia 2009 r., sygn. akt II SA/Łd 882/08, wyrok WSA z dnia 30 listopada 2007 r., sygn. akt IV SA/Gl 1431/07). Wskazać zatem końcowo należy, że zwolnienie z opłaty może dotyczyć jedynie sytuacji, w której określona opłata została ustalona w sposób przewidziany przepisami prawa.
10. W tym stanie rzeczy w ramach toczącego się postępowania administracyjnego zbędne było prowadzenie postępowania dowodowego na okoliczność wyjaśnienia przesłanek warunkujących zwolnienie Skarżącego od obowiązku ponoszenia przedmiotowej opłaty. Zbędnym jest też w tej sytuacji ustosunkowywanie się do zarzutów skargi co do przesłanek takiego zwolnienia. Skoro przedmiotem postępowania nie było zwolnienie Skarżącego z opłaty, to także zarzut naruszenia art. 64 u.p.s. należy uznać za niezasadny; Organy bowiem w tej sprawie nie zajmowały się kwestią ewentualnego zwolnienia Skarżącego z opłaty, uwarunkowanego jego trudną sytuacją materialną, a jedynie ustaleniem wysokości odpłatności, które to wyliczenie oparte jest na dokumentach złożonych przez Skarżącego. Sposób wyliczenia opłaty także nie jest zależny od woli Organu, znajduje bowiem oparcie w metodzie wskazanej w art. 61 ust. 2 u.p.s.
11. Przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego nie miały zastosowania w sprawie, stąd zarzut naruszenia art. 129 tej ustawy należy uznać za bezzasadny.
12. Sąd nie dopatrzył się w tej sprawie także podnoszonych przez Skarżącego uchybień proceduralnych, tak więc zarzuty skargi dotyczące naruszenia podstawowych zasad postępowania administracyjnego nie znajdują potwierdzenia w materiale akt i nie mogły być uwzględnione.
Organy w sposób należyty przeprowadziły całe postępowanie, wszystkie istotne kwestie dla ustalenia podstawowych przesłanek warunkujących legalność decyzji ustalającej wysokość opłaty za pobyt matki Skarżącego w DPS zostały rozważone i wzięte pod uwagę, Skarżący miał możliwość wypowiedzenia się w sprawie, a materiał dowodowy został oceniony kompleksowo, z zachowaniem zasady z art. 80 K.p.a.
13. W konsekwencji powyższego, nie znajdując podstaw do wyeliminowania zaskarżonego aktu z obiegu prawnego, Sąd orzekł jak w sentencji w oparciu o art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło