II SA/Sz 1402/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz,, Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Aneta Kukla, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 maja 2014 r. sprawy ze skargi M. Ż. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego uchyla zaskarżoną decyzję. Działając z upoważnienia Burmistrza Gminy – Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej, decyzją z dnia [...], nr [...], wydaną na podstawie art. 16a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.), odmówił M.Ż. przyznania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad żoną D.Ż. Powołując się na zgromadzone w sprawie dokumenty organ ustalił, że D.Ż. orzeczeniem z dnia [...] została zaliczona do osób niepełnosprawnych – pierwszej grupy inwalidów. Ponadto w oparciu o art.16a ustawy o świadczeniach rodzinnych uznał, że wnioskodawca spełnił jeden z warunków przyznania świadczenia jakim jest kryterium dochodowe, jednak nie spełnił kolejnej ustawowej przesłanki, bowiem nie zrezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną żoną. Organ stwierdził, że z ostatniego z przedstawionych świadectw pracy wynika, że stosunek pracy M.Ż. został rozwiązany – wygasł na podstawie art. 65 § 1 i 2 Kodeksu pracy. Ponadto szczegółowo przedstawił okresy zatrudnienia wnioskodawcy: - [...] wykonywał prace społeczno – użyteczne za pośrednictwem Powiatowego Urzędu Pracy; - [...] był zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy, jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku; - [...] podjął pracę w ramach robót publicznych; - [...] był zarejestrowany jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku; - [...] podjął pracę w ramach robót publicznych; - [...] był zarejestrowany jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. W dniu [...] skarżący złożył wniosek o wykreślenie go z ewidencji Powiatowego Urzędu Pracy. Przytaczając przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego organ pierwszej instancji wyraził pogląd, że między małżonkami w czasie trwania małżeństwa nie istnieje obowiązek alimentacyjny sensu stricte, a jedynie obowiązek o "alimentacyjnym charakterze" polegający na przyczynianiu się do zaspokojenia potrzeb rodziny. Nie zgadzając się z przedmiotową decyzją M.Ż. złożył od niej odwołanie, w którym wniósł o przyznanie świadczenia, powołując się na zły stan zdrowia żony, który uniemożliwia mu podjęcie pracy. Rozpoznając przedmiotowe odwołanie, decyzją z dnia [...] nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Kolegium podkreśliło, że w przedmiotowej sprawie podstawą odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia było stwierdzenie przez organ pierwszej instancji niespełnienia przez wnioskodawcę warunku rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej motywowanej wykonywaniem opieki nad osobą niepełnosprawną. Zdaniem Kolegium, stanowiło to konsekwencję ustalenia przez organ pierwszej instancji, w oparciu o ostatnie z przedstawionych świadectw pracy, że stosunek pracy wnioskodawcy polegający na wykonywaniu robót publicznych w okresie [...] wygasł na podstawie art. 64 § 1 Kodeksu pracy. Przytaczając definicję osoby bezrobotnej wskazaną w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy organ odwoławczy stwierdził, że w przypadku osoby bezrobotnej nie można przyjąć odgórnie, braku spełnienia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia. Kolegium zwróciło uwagę, na wyrażone w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowisko, zgodnie z którym zarówno rezygnacja, jak i niepodejmowanie zatrudnienia musi być wyłącznie spowodowane koniecznością sprawowania opieki, nie zaś przyczynami leżącymi po stronie osoby, która opiekę ma sprawować. Tymczasem w realiach niniejszej sprawy Kolegium, powołując się na informacje przekazane przez Powiatowy Urząd Pracy stwierdziło, że wnioskodawca był osobą przez znaczne okresy czasu pozostającą bez pracy. Podejmowane przez niego w ostatnich latach prace miały charakter robót publicznych, które co do zasady polegają na wykonywaniu prac zleconych przez samorządy terytorialne, administrację rządową oraz instytucje użyteczności publicznej, których celem było zachęcenie bezrobotnego do dalszego poszukiwania pracy, a także uniknięcie zjawiska bezrobocia długookresowego. Zdaniem organu drugiej instancji, tego rodzaju praca ze swej istoty nie ma charakteru stałego i trwałego, gdyż ma ona posłużyć właśnie znalezieniu tego rodzaju zatrudnienia. W powołanych okolicznościach, w ocenie Kolegium, zasadnie organ pierwszej instancji odmówił wnioskodawcy przyznania świadczenia, bowiem z okoliczności sprawy wynika, że przyczynę nieświadczenia pracy przez wnioskodawcę stanowił brak właściwych ofert pracy, nie zaś świadoma i celowa rezygnacja z zatrudnienia celem sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Kwestionując powyższą decyzję M.Ż. złożył na nią skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosząc o przyznanie przedmiotowego świadczenia, z uwagi na sprawowaną od dwóch lat opiekę nad niepełnosprawną żoną. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] wniosło o jej oddalenie oraz podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej. pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz.270 ze zm.). W sytuacji wniesienia odwołania od decyzji obowiązkiem organu odwoławczego jest zbadanie sprawy w całokształcie i jej ponowne rozpoznanie w całości, tak jak gdyby nie było rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Decyzja o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji jest tzw. prostym rozstrzygnięciem organu odwoławczego, jednak podkreślić należy, że decyzja o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji nie jest decyzją o zatwierdzeniu decyzji organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy wydaje decyzję o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji wówczas, gdy stwierdzi, że decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa. Organ jest obowiązany ocenić prawidłowość zaskarżonej decyzji nie tylko w granicach zarzutów przedstawionych w odwołaniu, lecz także pod kątem przepisów prawa materialnego i procesowego, które mają zastosowanie w sprawie rozstrzygniętej zaskarżoną decyzją. W niniejszej sprawie organ odwoławczy wydał decyzję utrzymującą w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji w oparciu o błędnie przytoczony stan faktyczny, nie znajdujący oparcia ani w uzasadnieniu decyzji pierwszoinstancyjnej, ani w aktach sprawy. Podstawą rozstrzygnięcia Samorządowego Kolegium Odwoławczego było stwierdzenie, że ostatnie zatrudnienie skarżącego – [...] – wygasło na podstawie art. 64 Kodeksu pracy. Ten fakt stał się też podstawą, niczym nie uzasadnionych, wywodów organu nad charakterem robót publicznych. Skoro organ odwoławczy orzekał w oparciu o niewłaściwie ustalony stan faktyczny stwierdzić należy, że wydanie rozstrzygnięcia nastąpiło z naruszeniem art. 15, art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 7 i 77 K.p.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję. Ponownie rozpatrując sprawę organ odwoławczy rozstrzygnie na podstawie właściwie ustalonego stanu faktycznego sprawy. Dodać należy, że wątpliwości sądu budzi fakt, iż skarżący wyrejestrował się, na własne żądanie, z PUP [...] i stwierdza w skardze, że opiekę nad żoną sprawuje od 2 lat. W tym stanie rzeczy, należy także wyjaśnić, czy przed [...], tj. przed dniem złożenia wniosku, skarżący nie otrzymywał świadczenia pielęgnacyjnego.