II SA/Sz 1444/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Makowska, Sędzia WSA Maria Mysiak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Teresa Zauerman, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 lutego 2017 r. sprawy ze skarg: - A. B. i E. B., - A. S. na decyzję Wojewody Z. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, II. zasądza od Wojewody Z. na rzecz skarżących A. B. i E. B. solidarnie kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. zasądza od Wojewody Z. na rzecz skarżącego A. S. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Starosta decyzją z dnia [...], działając na podstawie art. 104 i 107 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.- dalej kpa) i art. 9 ust. 2b i 2i ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 1997 r. Nr 121, poz. 770 ze zm.), stwierdził nabycie z dniem [...]r., przez Skarb Państwa nieodpłatnie, z mocy prawa, mienia pozostałego po wykreślonym z Krajowego Rejestru Sądowego podmiocie, własności nieruchomości położonej w obrębie miasta, udziału w działce zabudowanej nr [...] o pow. [...] ha, dla której Sąd Rejonowy prowadzi księgę wieczystą nr [...] oraz udziału w działce niezabudowanej nr [...] o pow. [...] ha, dla której Sąd Rejonowy prowadzi księgę wieczystą nr [...], stanowiących dotychczasową własność Spółdzielni Mieszkaniowej "" . Od powyższej decyzji odwołanie wnieśli: E. i A. B., A. S oraz A.W. wskazując na brak określenia przez Starostę udziału w prawie własności nieruchomości, którą nabył Skarb Państwa w związku z wykreśleniem Spółdzielni Mieszkaniowej "" z rejestru sądowego. Decyzją z dnia [...] Wojewoda, na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 9 ust. 2b i 2i ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym, po rozpatrzeniu ww. odwołań, umorzył postępowanie odwoławcze. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że wnoszącym odwołanie nie przysługuje status strony w postępowaniu, w którym została wydana decyzja o nabyciu własności nieruchomości Stowarzyszenia. Od 1 stycznia 2015 r. weszła do obrotu prawnego ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. nowelizująca art. 9 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym, zgodnie z którą podmioty podlegające obowiązkowi wpisu do KRS, które były wpisane do rejestru sądowego na podstawie przepisów obowiązujących do dnia wejścia w życie tej ustawy i które do dnia 31 grudnia 2015 r. nie złożyły wniosku o wpis do KRS, uznaje się za wykreślone z rejestru z dniem 1 stycznia 2016 r. Z dniem 1 stycznia 2016 r. Skarb Państwa nabywa nieodpłatnie z mocy prawa mienie tych podmiotów (o których mowa w ust. 2a cyt. ustawy). W ocenie organu na mocy powołanego przepisu, podmiotem uprawnionym do udziału w sprawie jest jedynie Skarb Państwa reprezentowany przez właściwego starostę, gdyż ustawa nie wskazuje jakiegokolwiek innego podmiotu, który miałby interes prawny w postępowaniu o stwierdzenia nabycia praw własności po Spółdzielni Mieszkaniowej "" . A. i E.B. oraz A. S. osobnymi pismami zaskarżyli wyżej opisaną decyzję Wojewody ego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Skarga A. i E. B. została zarejestrowana pod sygn. akt II SA/Sz 144/16, zaś A. S. pod sygn. akt II SA/Sz 1445/16. Skarżący wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucili jej naruszenie: - art. 28 kpa polegające na przyjęciu, iż skarżący nie mają przymiotu strony w postępowaniu wywołanym decyzją Starosty, podczas gdy ich interes prawny przejawia się w ochronie konstytucyjnego prawa własności, na które oddziaływuje zakres wydanej decyzji, a przymiot ten został w pełni uznany w postępowaniu przed organem I instancji, - art. 15 kpa polegające na pozbawieniu skarżących możliwości wywiedzenia środka zaskarżenia od decyzji organu I instancji i jego rozpoznania przez organ II instancji. W odpowiedzi na skargi Wojewoda wniósł o ich oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 22 lutego 2017 r. Sąd postanowił na podstawie art. 111 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi połączyć do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia II SA/Sz 1444/16 ze sprawą II SA/Sz 1445/16 i prowadzić je pod sygnaturą II SA/Sz 1444/16. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U.2016 r., poz. 1066) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Przeprowadzona kontrola legalności zaskarżonej decyzji pod kątem powyższego kryterium wykazała, że skargi zasługują na uwzględnienie, aczkolwiek z innych powodów aniżeli w nich podniesione. Przedmiot skargi w niniejszej sprawie stanowi decyzja Wojewody umarzająca postępowanie odwoławcze od decyzji Starosty stwierdzającej nabycie z mocy prawa przez Skarb Państwa mienia pozostałego po podmiocie wykreślonym z rejestru sądowego. Ustawodawca w art. 19 Kodeksu postępowania administracyjnego nałożył na organy administracji publicznej obowiązek przestrzegania swojej właściwości z urzędu. Obowiązek ten jest bezpośrednio związany z zasadą praworządności, wyrażoną w art. 7 Konstytucji RP oraz art. 6 kpa i oznacza dla organów konieczność dokonywania kontroli i przestrzegania swojej właściwości na każdym etapie postępowania administracyjnego, zarówno w postępowaniu przed organami pierwszej instancji, jak i w postępowaniu odwoławczym, czy w postępowaniach nadzwyczajnych. Przystępując do rozpoznania sprawy każdy z organów jest więc zobligowany w pierwszej kolejności dokonać z urzędu oceny swojej właściwości rzeczowej, miejscowej, a w przypadku rozpoznania środka zaskarżenia - właściwości instancyjnej. Tylko bowiem pozytywna ocena dokonana w powyższym zakresie uprawnia organ do rozpoznania i rozstrzygnięcia określonej sprawy. W przeciwnym razie organ powinien, stosownie do art. 65 § 1 kpa, przekazać sprawę organowi właściwemu, a w przypadku sporu co do właściwości - podjąć działania zmierzające do jego rozstrzygnięcia (por. wyrok WSA z dnia 23 maja 2016 r. sygn. akt II SA/Op 41/16, wyrok dostępny w Internecie). Z kolei rozpoznanie sprawy należącej do właściwości innego organu stanowi o kwalifikowanej wadzie prawnej określonej w art. 156 § 1 pkt 1 kpa, powodującej nieważność podjętej z takim uchybieniem decyzji i to bez względu na jej merytoryczną trafność. Jak wynika z akt administracyjnych, postępowanie w przedmiocie nieodpłatnego nabycia z mocy prawa przez Skarb Państwa mienia stanowiącego do dnia 31 grudnia 2015 r. własność Spółdzielni Mieszkaniowej "" zostało wszczęte w oparciu o art. 61 § 4 kpa w zw. z art. 9 ust. 2b ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym (dalej zwanej ustawą). Niewątpliwie rozstrzygnięcie tej sprawy mieściło się w zakresie kompetencji Starosty ego, o czym przesądza art. 9 ust. 2 i ustawy. Przepis ten stanowi, że nabycie przez Skarb Państwa zgodnie z ust. 2b własności nieruchomości albo użytkowania wieczystego stwierdza, w drodze decyzji, starosta właściwy ze względu na miejsce położenia nieruchomości. Jednakże ustawa ta nie określa organu wyższego stopnia uprawnionego do rozpatrzenia odwołania od decyzji wydanej w pierwszej instancji, co oznacza, że w tej mierze należy odnieść się do unormowań zawartych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 17 pkt 1 kpa organami wyższego stopnia w rozumienia kodeksu są w stosunku do organów jednostek samorządu terytorialnego – samorządowe kolegia odwoławcze, chyba że ustawy szczególne stanowią inaczej. Powyższy przepis koresponduje z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczy, w którym to wskazano, że samorządowe kolegia odwoławcze są organami wyższego stopnia, w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego i ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613 ze zm.), w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej należących do właściwości jednostek samorządu terytorialnego, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że powołane regulacje nie uzależniają właściwości kolegium od rodzaju zadań wykonywanych przez jednostki samorządu terytorialnego, zaś wyjątki wskazujące na właściwość wojewody mogą wynikać jedynie z norm szczególnych (por. postanowienie NSA z dnia 16 marca 2004 r. sygn. akt OW 31/04, czy z dnia 15 lutego 2013 r. sygn. akt II OW 175/12, dostępne w Internecie), które - co wymaga zaznaczenia - w niniejszej sprawie nie występują. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że skoro decyzję w pierwszej instancji wydał Starosta, to uprawnienie do rozpoznania odwołań od tej decyzji przysługiwało Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu. Tymczasem w postępowaniu odwoławczym orzekł Wojewoda, a więc organ niewłaściwy. Oznacza to, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości (tj. art. 17 kpa), a tym samym obarczona jest wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 1 kpa, co uzasadnia stwierdzenie jej nieważności. Zgodnie bowiem z art. 145 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Na zakończenie podkreślenia wymaga, że z uwagi na dostrzeżone przez Sąd z urzędu wady decyzji, zarzuty podniesione w skardze nie mogą zostać poddane merytorycznej ocenie. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł o stwierdzeniu nieważności zaskarżonej decyzji. O kosztach postępowania rozstrzygnięto w oparciu o art. 200 oraz art. 205 § 1 ww. ustawy w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r. poz. 1804).