II SA/Sz 167/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz po rozpoznaniu w dniu 20 października 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. O. w przedmiocie stwierdzenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie nieważności aktu nadania własności ziemi postanawia: odrzucić skargę. J.O. pismem z dnia [...]. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, w którym wskazał, że oskarża Urząd Gminy w [...] w sprawie "bezprawnego – bezpodstawnego zastosowania ustawy z dnia 26.10.1971r. wobec dzierżawcy mojej ziemi: A.K....". Z treści skargi wynika także, że skarżący domagał się stwierdzenia nieważności decyzji Powiatowej Rady Narodowej, wydanej na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250, z późn. zm.), w przedmiocie nadania A.K. gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha wraz z zabudowaniami. Skarżący kwestionuje zgodność z prawem niniejszej decyzji podnosząc, że wspomnianą nieruchomość nabył, jako jedyny spadkobierca po swojej matce – C.O., która zmarła w [...] r. A.K. był natomiast wyłącznie dzierżawcą spornej nieruchomości. Postanowieniem z dnia [...]r., sygn. akt II SA/Sz 167/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił wniosek J.O. o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie z uwagi na oczywistą bezzasadność skargi. Następnie, w wyniku wniesienia przez skarżącego zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 30 czerwca 20100r., sygn. akt II OZ 612/10 uchylił postanowienie Sądu I instancji, ponieważ stwierdzenie oczywistej bezzasadności skargi było na tym etapie przedwczesne i wymagało uprzedniego doprecyzowania treści skargi w celu ustalenia, czy skarga dotyczy bezczynności, czy też działania organu administracji publicznej, a także określenia przedmiotu tej skargi. W związku z powyższym postanowieniem, Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie zarządzeniem z dnia [...]wezwał skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi w terminie 7 dni, pod rygorem jej odrzucenia, poprzez dokładne określenie przedmiotu skargi i wskazanie, czy skarga z dnia [...] r. jest skargą w przedmiocie stwierdzenia nieważności aktu nadania własności ziemi, czy też jest to skarga na bezczynność organu, w jakim przedmiocie oraz zobowiązał do podania, czy skarżący złożył w tym przedmiocie wniosek i do nadesłania odpisu tego wniosku. W odpowiedzi na powyższe wezwanie, J.O. w piśmie procesowym z dnia [...] r. oświadczył, że wniesiona skarga z dnia [...] r. jest jednoznacznie skargą w przedmiocie nieważności aktu nadania własności dla A.K. z roku [...] r. i wniósł o unieważnienie przez Sąd przedmiotowego aktu nadania własności oraz przywrócenie skarżącemu własności nieruchomości rolnej o powierzchni [...] ha wraz z zabudowaniami, położonej we wsi [...], a w przypadku braku takiej możliwości o zasądzenie odszkodowania za utratę gospodarstwa rolnego. Skarżący podniósł dodatkowo, w tym piśmie, zarzuty względem działalności pracowników organów administracji, w szczególności bezczynności organu i pracowników w zakresie kontroli czynności administracyjnych polegających na weryfikacji zapisów księgi wieczystej spornej nieruchomości. Postanowieniem z dnia [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy, a Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia [...]r., sygn. akt II OZ 930/10 oddalił zażalenie wniesione na postanowienie Sądu I instancji wskazując, że niedopuszczalne było rozpatrzenie merytoryczne wniosku o przyznanie prawa pomocy, ponieważ sprawa wywołana skargą J.O. nie należy do kognicji sądów administracyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Na wstępie należy zauważyć, że jak wynika z akt sprawy skarżący J.O. sprecyzował skargę z dnia [...]. podając, że jest to jednoznacznie skarga w przedmiocie nieważności aktu nadania własności dla A.K. z roku [...] r. Jednocześnie skarżący, tak jak w skardze z dnia [...] r., wniósł o unieważnienie przez Sąd przedmiotowego aktu nadania własności oraz przywrócenie skarżącemu własności nieruchomości rolnej o powierzchni [...] ha wraz z zabudowaniami, położonej we wsi [...] a w przypadku braku takiej możliwości o zasądzenie odszkodowania za utratę gospodarstwa rolnego. Dodatkowo, J.O. podniósł zarzuty względem działalności organów administracji zarówno ówczesnych organów gminy [...] jak i Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] w szczególności wskazał na bezczynność organu i pracowników organów gminy w zakresie kontroli czynności administracyjnych polegających na weryfikacji zapisów księgi wieczystej spornej nieruchomości. Sąd stwierdza ponadto, że z treści pisma skarżącego z dnia [...] r. nie wynika, aby skarżący składał do organu administracji wniosek o wszczęcie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności aktu z [...] r. Zakres kontroli działalności administracji publicznej dokonywanej przez sądy administracyjne określa przepis art. 3 § 2 pkt 1-8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (D z U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Zgodnie treścią wskazanego wyżej art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 a (§ 2). Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (§ 3). Skarga J.O. dotyczy zaś przedmiotu, którego kontrola z mocy ustaw szczególnych została wyłączona z kognicji sądów administracyjnych. Wyjaśnić bowiem należy, że zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz o uchyleniu ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 11, poz. 81), uchylona została ustawa z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250 ze zm.). W przepisie tym zastrzeżono, że w mocy pozostała nabyta na podstawie powołanej ustawy własność nieruchomości oraz związane z tym nabyciem skutki prawne określone w art. 5, 6 i 8 -11 uchylonej ustawy. Rozpoznawanie sprawy o stwierdzenie nabycia na podstawie tej ustawy własności nieruchomości przez posiadacza samoistnego oraz o odroczenie terminu zapłaty należności z tytułu nabycia własności tych nieruchomości przekazane zostało sądom powszechnym. Oznacza to, że od dnia jej wejścia w życie sprawy dotyczące regulowania własności gospodarstw rolnych przestały być sprawami załatwianymi w postępowaniu administracyjnym i stały się sprawami cywilnymi, podlegającymi kognicji sądów powszechnych. Dodatkowo, zwrócić należy uwagę na przepis art. 63 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustawy (Dz. U. Nr 107, poz. 464) zgodnie z którym od dnia 1 stycznia 1992 r. wszystkie organy administracji państwowej mają obowiązek umorzenia postępowania w każdej sprawie administracyjnej, która dotyczyć może wzruszenia aktu własności ziemi wydanego na podstawie ustawy z 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych. Umorzenie jest obowiązkowe bez względu na to czy wniosek jest uzasadniony czy nie, a także bez względu na to czy akt własności ziemi wydano prawidłowo, czy też z naruszeniem prawa (por. wyrok NSA z dnia 3 czerwca 1998 r., sygn. akt II SA 515/98, Lex nr 41764). Konsekwencją powyższego uregulowania jest wyłączenie spod merytorycznej kontroli organów administracji publicznej i następnie sądów administracyjnych spraw dotyczących wzruszenia aktu własności ziemi wydanego na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych. Odnosząc się do treści pozostałych zarzutów skargi, wyjaśnić także należy, że skargi na nienależyte wykonywanie zadań przez organy gminy i ich pracowników także nie podlegają rozpoznaniu przez sąd administracyjny, albowiem sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznawania skarg powszechnych w rozumieniu działu VIII Kodeksu postępowania administracyjnego, a więc skarg związanych z krytyką nienależytego wykonywania zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników (art. 227 i następne k.p.a.). Przedmiotowa sprawa wywołana skargą J.O. nie należy zatem do kategorii spraw wskazanych w powołanym wyżej art. 3 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, co czyni niniejszą skargę niedopuszczalną. Z uwagi na powyższe, Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak na wstępie.