II SA/Sz 168/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz po rozpoznaniu w dniu 13 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku N. A. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego postanawia: przywrócić termin do wniesienia skargi Decyzją z dnia 28 grudnia 2023 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławczego w Koszalinie, utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta D. z dnia 9 października 2023 r., nr [...], w sprawie przyznania N. A. (dalej jako: "strona", "skarżąca") zasiłku celowego pieniężnego na zakup posiłku w wysokości 200 zł miesięcznie w okresie od dnia 1 września 2023 r. do dnia 31 grudnia 2023 r. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy decyzja została doręczona stronie w dniu 18 stycznia 2024 r., zatem termin do wniesienia skargi upływał w dniu 19 lutego 2024 r. (poniedziałek). W dniu 26 lutego 2024 r. (data stempla pocztowego), strona wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na opisaną wyżej decyzję Kolegium. W treści skargi zawarty zostały wnioski o przywrócenie terminu do wniesienia skargi oraz o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Postanowieniem z dnia 9 kwietnia 2024 r. (sygn. akt II SPP/Sz 40/24) starszy referendarz sądowy WSA w Szczecinie umorzył postępowanie z wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych i jednocześnie ustanowił na rzecz strony radcę prawnego. Dziekan Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. wyznaczył r.pr. A. L. pełnomocnikiem N. A.. Zarządzeniem z dnia 6 czerwca 2024 r. Sąd zobowiązał pełnomocnika strony do uzupełnienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia 28 grudnia 2023 r., poprzez wskazanie, w jakiej dacie ustała przyczyna uchybienia terminu oraz okoliczności uprawdopodobniających, że uchybienie terminu do dokonania tej czynności nastąpiło bez winy skarżącej - w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy przywrócenia terminu. W odpowiedzi na wezwanie Sądu pełnomocnik strony wyjaśniła, że datą, w której ustała przyczyna do wniesienia skargi na ww. decyzję Kolegium jest data, którą opatrzone jest pismo Skarżącej, tj. 23 lutego 2024 r. Natomiast okolicznościami uprawdopodobniającymi, że uchybienie terminu do dokonania czynności nastąpiło bez skarżącej winy jest jej stan zdrowia. Skarżąca jest osobą zmagającą się z licznymi zaburzeniami, m.in.: zespołem stresu pourazowego, zaburzeniami nerwicowymi, zaburzeniami lękowymi, zaburzeniami osobowości, nerwicą natręctw. Powyższe zaburzenia zostały rozpoznane m.in. w toku postępowania przed Sądem Rejonowym w K. IV Wydział Pracy w sprawie pod sygn. akt IV U [...] w sprawie o ustalenie stopnia niepełnosprawności, w ramach opinii biegłych sądowych z zakresu psychologii i psychiatrii. Na dowód stanu zdrowia skarżącej pełnomocnik przedłożyła opinię sądową z dnia 14 stycznia 2024 r. W przywołanej opinii wskazano, że skarżąca wymaga hospitalizacji i obserwacji, stosownych badań celem dokonania pełnej diagnozy jej stanu psychicznego, a biegłe podniosły, że wiele wskazuje na występowanie u skarżącej przewlekłej choroby psychicznej - schizofrenii prostej. Nadto skarżąca ma zapisywanych wiele leków, a działanie tychże leków także wpływa istotnie na jej funkcjonowanie. Powyższe okoliczności powodują, że nie jest w stanie (często nie jest w stanie "na czas") ustosunkować się logicznie i merytorycznie do pism sądowych, ani pism pochodzących od organów i instytucji. Tygodniami funkcjonuje w taki sposób, że nie jest w stanie nawet wstać z łóżka, w ogóle nie opuszcza swojego mieszkania z powodu natręctw utrudniających jej właściwe funkcjonowanie. Sporadycznie, w pojedynczych dniach funkcjonuje na tyle dobrze, że jest zdolna do napisania pisma. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 tj.), dalej "p.p.s.a." jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Na podstawie art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). Warunki powyższe muszą być spełnione łącznie, aby wniosek mógł zostać rozpatrzony pozytywnie. W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, że skarżąca nie dochowała terminu do wniesienia skargi (termin ten minął z dniem 19 lutego 2024 r.). Składając wniosek o przywrócenie uchybionego terminu skarżąca spełniła warunki formalne, gdyż złożyła go w terminie określonym w art. 87 § 1 p.p.s.a. Dokonując oceny kwestii winy w uchybieniu terminu wskazać należy, że w orzecznictwie i w literaturze przyjmuje się, że uchybienie terminu jest niezawinione wówczas, gdy nawet przy dołożeniu najwyższej staranności strona nie mogła w terminie dopełnić czynności procesowej. Przeszkody te muszą mieć charakter zewnętrzny i obiektywny, a brak winy w uchybieniu terminu można uznać tylko wtedy, gdy zobowiązany do dokonania określonej czynności postępowania nie mógł przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do przeszkód uniemożliwiających terminowe dokonanie czynności z uwagi na różnorodność zjawisk życiowych zalicza się np.: przerwę w komunikacji, nagłą chorobę strony lub pełnomocnika, która nie pozwala na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar, itp. (por. postanowienie NSA z dnia 9 września 2014 r., sygn. akt II GZ 499/14, publ. na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zaznaczenia wymaga, że obowiązkiem strony jest jedynie uprawdopodobnienie zaistnienia przesłanek uzasadniających przywrócenie terminu, a wątpliwości, z uwagi na konstytucyjne prawo do sądu, należy interpretować na korzyść strony skarżącej. W niniejszej sprawie Sąd uznał, że zasługuje on na uwzględnienie, gdyż skarżąca uprawdopodobniła brak winy w uchybieniu terminu. W ocenie Sądu argumentacja zawarta we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, potwierdzona znajdującą się w aktach sprawy opinią sądową psychologiczno-psychiatryczną z dnia 14 stycznia 2024 r., wystawioną przez lekarzy specjalistów stanowi uprawdopodobnienie okoliczności, że skarżąca bez swojej winy uchybiła terminowi do złożenia skargi. Podkreślić również należy, że w orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że wyłącznie nagłe i niemożliwe do przewidzenia schorzenie może być przesłanką uzasadniającą przywrócenie terminu w postępowaniu sądowoadministracyjnym. O ile pogląd ten - powszechnie akceptowany w orzecznictwie - należy podzielić, to nie jest on adekwatny w stosunku do chorób psychicznych, których objawy mogą wiązać się z utratą możliwości rozpoznania przez osobę chorą sytuacji, w której się znajduje oraz pokierowania swoim postępowaniem, a więc wyłączyć zawinienie (brak zawinienia), które jest przesłanką przywrócenia terminu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2021 r., sygn. akt I GZ 39/21, dostępne w CBOSA). Jak podkreśla się w orzecznictwie kryterium należytej staranności może być zawodne przy ocenie zachowania osoby chorej psychicznie (por. wyroki NSA z 21 lipca 2016 r. sygn. akt II FSK 1784/14, z 25 kwietnia 2017 r. sygn. akt I FSK 1756/15, z 27 października 2017 r. sygn. akt I FSK 233/16, wyrok WSA w Gliwicach z 28 listopada 2017 r. sygn. akt I SA/Gl 916/17). Sąd, mając na względzie charakter choroby skarżącej stoi na stanowisku, że choroba ta mogła w sposób zasadniczy uniemożliwić jej normalne funkcjonowanie, a w szczególności dochować terminu do wniesienia skargi. Mając powyższe na uwadze należało orzec stosownie do art. 86 § 1 p.p.s.a., jak w postanowieniu.