II SA/Sz 180/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Dolecki po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. S., M. D. i B. D. na uchwałę Rady Miejskiej w Czaplinku Nr XLIII/371/09 z dnia 18 września 2009 r. w przedmiocie zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania gminy Czaplinek postanawia: odmówić B. S. przyznania prawa pomocy W dniu [...] r. (data nadania pisma) B. S., M. D. i B. D. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na uchwałę Rady Miejskiej w Czaplinku Nr XLIII/371/09 z dnia 18 września 2009 r. w sprawie zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania gminy Czaplinek. Zarządzeniem z dnia [...] r. Sąd wezwał B. S. i M. D. do usunięcia braków formalnych skargi, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi, poprzez podpisanie skargi lub nadesłanie skargi podpisanej przez obie skarżące. Nadto Sąd wezwał każdego ze skarżących odrębnie do uiszczenia wpisu sądowego należnego od wniesionej skargi w kwocie [...] zł. W zakreślonym przez Sąd terminie skarżący uzupełnili braki formalne skargi. W dniu [...]. wpłynął do Sądu wniosek B.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie. Uzasadniając wniosek B.S. wskazała, że jej rodzina znajduje się w bardzo trudnej sytuacji finansowej. Wnioskodawczyni ma [...] [...] dzieci, które wymagają ciągłego podawania leków. Wydatki ponoszone na zakupów leków przekraczają miesięcznie [...] zł, a dochody jej rodziny nie wystarczają nawet na pokrycie kosztów leczenia dzieci. Łączny dochód brutto czteroosobowej rodziny wynosi bowiem około [...] zł miesięcznie. Majątek wnioskodawczyni stanowią nieruchomości: dom o powierzchni [...] m ², nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha, a także samochód osobowy N. rok produkcji [...], ciągnik U. rok produkcji [...]. Do wniosku B. S. załączyła zaświadczenie o dochodach jej rodziny, zaświadczenie o miesięcznych kosztach zakupu leków oraz orzeczenie o [...] dzieci. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przepis art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.) umożliwia stronie przyznanie prawa pomocy. Przyznanie następuje na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie z treścią art. 245 P.p.s.a. prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (prawo pomocy w zakresie całkowitym), bądź też zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (prawo pomocy w zakresie częściowym). Przyznanie prawa pomocy wiąże się jednak ściśle z dopuszczalnością złożenia skargi, albowiem zgodnie z art. 247 P.p.s.a. prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności skargi. O oczywistej bezzasadności skargi można mówić, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. Chodzi więc o sytuacje, w których obowiązujące prawo jasno i jednoznacznie wyklucza możliwość uwzględnienia żądania skarżącego (por. J. P. Tarno Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz Warszawa 2008, str. 591, wyrok NSA z dnia 7 stycznia 2003 r. sygn. akt I SA 745/02 niepubl.). Sąd nie negując trudnej sytuacji skarżącej uznał, że w sprawie zachodzi przesłanka, o której mowa w cytowanym wyżej przepisie. Zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz.1591), każdy czyj interes prawny lub uprawnienie zostało naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętym przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia – zaskarżyć taką uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Wyczerpanie tego środka warunkuje zatem dopuszczalność skargi. W tym też zakresie skarżąca dochowała wymogu, bowiem w dniu [...] r. wystąpiła do Rady Miejskiej w C. z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa w związku z uchwałą Nr XLIII/371/09 z dnia 18 września 2009 r. Jednakże skuteczne wniesienie skargi, poza powyższym warunkiem, wymaga również dochowania terminowości. Ustawa o samorządzie gminnym nie reguluje tego zagadnienia i dlatego należy odwołać się do treści art. 53 § 2 P.p.s.a., który stanowi, że w przypadku aktów innych niż decyzja lub postanowienie, skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa. W uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 2 kwietnia 2007 r., sygn. akt II OPS 2/07 (ONSAiWSA z 2007 r. Nr 3, poz. 60) Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że powyższy przepis znajduje zastosowanie do skarg wnoszonych do sądu administracyjnego na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego oznacza to, iż z dniem doręczenia organowi wezwania do usunięcia naruszenia prawa w związku z uchwałą rozpoczyna biec termin sześćdziesięciu dni do wniesienia skargi na ten akt, mimo iż sprawa udzielenia odpowiedzi na to wezwanie jest otwarta. Termin ten staje się bezprzedmiotowy, gdy przed jego upływem organ udzieli odpowiedzi na wezwanie, w przeciwnym przypadku biegnie on nieprzerwanie od dnia wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Mając powyższe na względzie należało stwierdzić, że wobec doręczenia organowi w dniu [...] r. wezwania do usunięcia naruszenia prawa, a następnie wobec braku odpowiedzi na to wezwanie (wyjaśnienia Rady w piśmie z dnia [...] r.), termin do wniesienia skargi przez skarżącą upłynął w dniu [...] r. Tymczasem B. S. skargę do Sądu wniosła w dniu [...] r., a zatem z uchybieniem terminu do jej wniesienia. W rozpoznawanej sprawie skargę należy zatem uznać za oczywiście bezzasadną w rozumieniu art. 247 P.p.s.a., co obliguje sąd do odmowy uwzględnienia wniosku o przyznanie stronie prawa pomocy bez względu na zakres żądania. Stanowisko takie znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych, w tym między innymi w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 września 2009 r., który, w sprawie II FZ 279/09 wskazał, iż prawo pomocy nie przysługuje przede wszystkim w razie oczywistej bezzasadności skargi z przyczyn procesowych, np. w sytuacji, gdy nie ma wątpliwości, że upłynął termin do jej wniesienia. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 247 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak sentencji.