II SA/Sz 236/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel,, Sędzia NSA Iwona Tomaszewska, Protokolant Krzysztof Chudy, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 lipca 2010r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę Pismem z dnia [...] R.S. zwrócił się do Wójta Gminy o wymeldowanie I.S. –S. i D. S. z mieszkania położonego w [...] i wyjaśnił, że na skutek orzeczenia sądowego spadek po jego zmarłym ojcu J. S. przypadł dzieciom: J. S. i R. S. po [...] części. I. S.-S. i D. S. nie przebywają pod adresem zameldowania od[...]., kiedy to I. S. darowała mieszkanie J. S. Organ I instancji zawiadomieniem z dnia [...] wszczął postępowanie o wymeldowanie "na wniosek R. S.", zawiadomienia doręczył I. S., D. R. S. i współwłaścicielom lokalu R. S.l i J. S. Postanowieniem z dnia 29 października 2009 r. Sąd Rejonowy ustanowił dla nieobecnej w miejscu zamieszkania I. U. S. kuratora w osobie M. G. Wójt Gminy decyzją z dnia [...] Nr [...] na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych orzekł o wymeldowaniu I. U. S. i D. R. S. z miejsca pobytu stałego w miejscowości [...] Nr [...] gmina [...]. Z uzasadnienia wynika, że Wójt ustalił iż w/w od wielu lat nie przebywają w miejscowości[...]. I. S. i jej syn D.R. S. utracili tytuł prawny do lokalu ponieważ I. S., która nabyła lokal[...] dokonała jego podziału na [...]odrębne i lokal Nr [...] sprzedała [...] (akt not.), a lokal [...] w drodze umowy darowizny przeniosła [...] na J. S. Organ przyjął, że wymeldowani opuścili lokal w [...][...] , gdyż ustalił, że nastąpiło doręczenie pisma Urzędu Skarbowego I. S. na adres [...] ul. [...][...], a poza tym oparł się na informacji Policji, że osoby te opuściły mieszkanie w [...]. Odwołanie wniósł D. R. S. podnosząc m.in. że decyzja ta wydana została w oparciu o niepełny materiał dowodowy i nie uwzględnia szeregu okoliczności, a przede wszystkim tego, że posiada potwierdzenie zameldowania[...]. z Urzędu Gminy [...], które stanowiło podstawę wydania mu dowodu osobistego. Przebywał mało w[...], gdyż pracował w [...] i czasowo mieszkał tam pod adresem[...] [...]. Wojewoda decyzją z dnia [...]Nr[...], działając na podstawie art. 138 § 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 15 ust. 2 i art. 47 ust. 2 wyżej wskazanej ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, po rozpatrzeniu odwołania uchylił decyzję organu I instancji w części dotyczącej D. S., a utrzymał ją w mocy w części dotyczącej I. S. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji nie ustalił, gdzie odwołujący się zamieszkiwał do czasu aresztowania, że pismo z Policji ma ograniczoną wartość dowodową, gdyż nie wskazuje źródła informacji. Natomiast pisma D. S. zawierające informacje na temat jego zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu mają same w sobie ograniczoną wartość dowodową, gdyż to właśnie te informacje powinny zostać zweryfikowane, w szczególności istotna jest informacja wskazana przez odwołującego się, że został on w [...] zmuszony do opuszczenia przedmiotowego lokalu. W ocenie Wojewody, na podstawie zgromadzonych materiałów dowodowych nie można odpowiedzieć na pytanie, gdzie odwołujący się do chwili aresztowania zamieszkiwał i koncentrował interesy życiowe, czy posiada zamiar zamieszkiwania w tej posesji, czy po opuszczeniu przedmiotowego lokalu zamieszkał ponownie w tej nieruchomości. W takim stanie rzeczy w ogóle nie można rozstrzygnąć kwestii spełnienia przesłanki opuszczenia przedmiotowego lokalu przez D. S. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł R. S. współwłaściciel lokalu, w części dotyczącej D. S. pod zarzutem jej niezgodności z prawem. Organ odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie, przyznał jednak, że decyzja obarczona jest wadą w postaci braku orzeczenia o przekazaniu sprawy co do D. S. do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie może zostać uwzględniona ponieważ wniesiona została przez podmiot nie posiadający legitymacji skargowej. Z treści skargi wynika, że skarżący nie posiada wiedzy na temat kompetencji sądu administracyjnego, skoro w końcowej części uzasadnienia skargi R.S. stwierdził, że od Sądu oczekuje " (...) wnikliwej analizy materiałów dowodowych i oświadczeń oraz wydania ostatecznej decyzji, zgodnej z decyzją Wójta Gminy [...]." Wyjaśnić trzeba zatem na wstępie, że do wydawania decyzji i innych aktów administracyjnych w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej właściwe są odpowiednie organy administracji publicznej. Rolą sądów administracyjnych jest natomiast, jak stanowi to art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.) kontrola między innymi działalności administracji publicznej dokonywana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Dlatego sąd administracyjny nie wydaje decyzji oraz innych aktów administracyjnych. Rodzaje rozstrzygnięć sądu administracyjnego określa ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. –Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm., dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a stwierdzenie przez sąd, że decyzja w istotny sposób narusza prawo materialne lub przepisy postępowania administracyjnego prowadzi do uchylenia wadliwej decyzji lub stwierdzenia jej nieważności (w razie zaistnienia wad zaliczanych do przyczyn nieważności decyzji), co oznacza, że sprawa wraca do postępowania administracyjnego. W razie zaś stwierdzenia, że zaskarżony akt jest zgodny z prawem, sąd administracyjny, stosownie do art. 151 p.p.s.a. oddala skargę. Powyższą informację uzupełnić trzeba wskazaniem, że zgodnie z art. 50 p.p.s.a. legitymację skargową do wniesienia do sądu administracyjnego skargi posiada każdy, kto ma w tym interes prawny. Kryterium "Interesu prawnego" na którym oparta jest ta legitymacja, ma charakter materialnoprawny i wymaga stwierdzenia związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków wnoszącego skargę, a zaskarżonym aktem lub czynnością organu administracji. Interes prawny podmiotu wnoszącego skargę do sądu administracyjnego przejawia się w tym, że działa on bezpośrednio we własnym imieniu i ma roszczenie o przyznanie uprawnienia lub zwolnienie z nałożonego obowiązku, co wymaga wykazania istnienia przepisu prawa materialnego , z którego można wywieść dla skarżącego określone prawa lub obowiązku. Mając powyższe na uwadze, sąd administracyjny w każdej sprawie bada na rozprawie legitymację skargową skarżącego, gdyż stwierdzenie jej braku skutkuje oddaleniem skargi. Przystępując do badania uprawnienia R. S. do wniesienia skargi, Sąd miał na uwadze, że przedmiotem skargi do sądu administracyjnego w niniejszej sprawie jest decyzja ostateczna wydana w postępowaniu administracyjnym wszczętym w sprawie wymeldowania. W orzecznictwie sądowo - administracyjnym (wide wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2009 r. sygn. akt II OSK 1803/07, LEX 515981, wyroki WSA: w Poznaniu z dnia 2 lipca 2009 r. sygn. akt III SA/Po 507/08, Wspólnota 2009/34/38; w Krakowie z dnia 21 stycznia 2009 r. sygn. akt III SA/Kr 474/08, LEX nr 531008) wyraźnie różnicuje się sytuację prawną właściciela lokalu i sytuację prawną osoby zameldowanej w tym lokalu występującą w postępowaniu administracyjnym toczącym się w przedmiocie wymeldowania. Wynika to z faktu, że zameldowanie jak i wymeldowanie ma charakter rejestrowy (ewidencyjny), a dopełnienie obowiązku meldunkowego jest niezależne od tytułu prawnego do lokalu, a zatem fakt zameldowania nie rodzi po stronie podmiotu tej czynności tytułu prawnego do lokalu, jeśli takowego nie posiadał, zaś wymeldowanie osoby posiadającej tytuł prawny do lokalu tytułu takiego nie pozbawia. Podmiotem mającym interes prawny w sprawie załatwianej decyzją o wymeldowanie z danego lokalu jest wyłącznie osoba, co do której toczy się postępowanie kończące się decyzją. Inne osoby, a więc takie jak skarżący, którym przysługują prawa do przedmiotowego lokalu, nie mogą być uznawane za strony w tym postępowaniu ze względu na brak interesu prawnego. Postępowanie w sprawie wymeldowania, czyli usunięcia z ewidencji (jak i w sprawie zameldowania) jest postępowaniem administracyjnym prowadzonym według reguł prawa administracyjnego, jako prawa publicznego a jego jedynym celem jest, doprowadzenie do zgodności stanu ewidencji ludności ze stanem faktycznym, co niewątpliwie leży w interesie Państwa, a nie osób trzecich, do których należy zaliczyć właściciela (współwłaściciela) nieruchomości (lokalu). Właściciel dla ochrony swoich prywatnych interesów prawnych ma bowiem drogę postępowania cywilnego, w ramach którego może wystąpić o eksmisję danej osoby lokalu, co jednak nie stanowi podstawy do wywiedzenia jego interesu prawnego strony w sprawie o wymeldowanie, w której załatwieniu ma on wyłącznie interes faktyczny. Dlatego właściciel lokalu nie powinien więc być traktowany jako podmiot wnioskujący o wszczęcie postępowania administracyjnego (strona), którego przedmiotem jest wymeldowanie, a jedynie jako inicjujący postępowanie właściwego organu, które toczyć się powinno z urzędu, a nie na wniosek. Wbrew przekonaniu skarżącego, wynikającemu z treści skargi, ewidencja ludności służąca rejestrowaniu pobytu, ma charakter wyłącznie porządkowy co oznacza, jak już zostało to wyżej wskazane, że zameldowanie i wymeldowanie nie jest związane z rozstrzyganiem uprawnień do lokalu, ani tym samym prawa do przebywania w nim. Podstawą wymeldowania powinno być jedynie stwierdzenie faktu opuszczenia lokalu w rozumieniu art.15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 27 maja 2002 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 776), uznającym art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych za niekonstytucyjny w zakresie związania zameldowania z legitymowaniem się prawem do lokalu jednoznacznie wypowiedział się za ewidencyjnym (rejestrowym) charakterem czynności meldunkowych a w związku z tym brakiem związku z prawem do lokalu. Z takiego rozumienia istoty wymeldowania (zameldowania) wynika również potwierdzenie stanowiska, że właściciel lokalu nie ma w sprawie o wymeldowanie interesu prawnego (nie może być uznawany za stronę). Organ meldunkowy nie rejestruje uprawnień do lokalu w momencie zameldowania ani nie bada istnienia tych uprawnień w dacie wymeldowania. Ewidencja ludności jest rejestracją stanu faktycznego i nie stanowi formy kontroli posiadania prawa do korzystania z lokalu. W tej sytuacji nie ulega wątpliwości, że z tytułu współwłasności (własności) lokalu nie wynika interes prawny strony w sprawie o wymeldowanie (podobnie jak i w sprawie o zameldowanie lub o odmowę zameldowania lub wymeldowania). W tym stanie sprawy, wskutek zbadania legitymacji skargowej i negatywnego wyniku tego badania należało przyjąć, że skarżący R.S., wobec braku interesu prawnego strony w postępowaniu o wymeldowanie, nie legitymuje się prawem do wniesienia skargi do sądu administracyjnego i dlatego skargę należało oddalić. Brak legitymacji prawnej skarżącego stanął na przeszkodzie dokonaniu dalej idącej kontroli zaskarżonego aktu, mimo przyznanej przez organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wady decyzji w postaci braku części rozstrzygnięcia uchylającego. W ocenie Sądu wadę te organ odwoławczy powinien wyeliminować z urzędu w trybie nadzwyczajnym w drodze postępowania nieważnościowego. Z tych wszystkich względów Sąd orzekł o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 w związku z art. 50 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.