II SA/Sz 242/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Barbara Gebel po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. S. – M. o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 5 grudnia 2012 r. w sprawie o sygn. akt II SA/sz 242/12 oddalającego skargę D. S. – M. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia: odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej Prawomocnym postanowieniem z 20 lipca 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny odmówił D.S. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie z jej skargi na decyzję Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki. Wyrokiem z 5 grudnia 2012 r. sąd oddalił skargę skarżącej na opisaną wyżej decyzję, a odpis wyroku wraz z uzasadnieniem doręczono skarżącej, w trybie zastępczym, w dniu 14 stycznia 2013r. W terminie otwartym do złożenia skargi kasacyjnej, czyli w dniu 5 lutego 2013 r. skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Postanowieniem z 14 marca 2013 r. sąd odmówił zmiany postanowienia z 20 lipca 2012 r. Rozpoznając zażalenie skarżącej na powyższe postanowienie Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 12 kwietnia 2013 r. sygn. akt II OZ 272/13 oddalił zażalenie. Odpis postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego doręczono skarżącej w trybie zastępczym w dniu 22 kwietnia 2013 r., bowiem pokwitowanie odbioru podpisał administrator domu (k. [...]). Pismem z [...] skarżąca, reprezentowana przez radcę prawnego, złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej oraz skargę kasacyjną. W uzasadnieniu skarżąca wyjaśniła, że informowała pełnomocnika o składanych wnioskach o prawo pomocy oraz, że zawsze była wzywana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie do uiszczenia wpisu sądowego. Dlatego też, po oddaleniu jej zażalenia przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 12 kwietnia 2013 r. oczekiwała na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej, jednocześnie podnosząc, że od pracownika sekretariatu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego uzyskała informację, że należy czekać na wezwanie sądu do zapłaty wpisu. Skarżąca wskazała, że nie miała możliwości złożenia skargi kasacyjnej w ustawowym terminie, bowiem rozpoznanie wniosku w przedmiocie prawa pomocy nastąpiło postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 kwietnia 2013 r., czyli po upływie ustawowego terminu. Dodatkowo jako argument uzasadniający wniosek skarżąca podniosła swoją nieporadność w prowadzeniu sprawy przed sądem. Postanowieniem z dnia 27 września 2013 r., sygn. akt II SA/Sz 242/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odrzucając przedmiotowy wniosek wskazał, że skarga kasacyjna została wniesiona 27 sierpnia 2013 r., a zatem z przekroczeniem trzydziestodniowego terminu. W ocenie sądu, termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu rozpoczął bieg 22 kwietnia 2013 r., a więc z momentem doręczenia skarżącej prawomocnego postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego w przedmiocie prawa pomocy. Zatem już 22 kwietnia 2013 r. skarżąca mogła podjąć czynności w celu samodzielnego ustanowienia pełnomocnika, który podjąłby się sporządzenia skargi kasacyjnej od wydanego w jej sprawie wyroku. Wobec tego siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej upłynął 29 kwietnia 2013 r., a skarżąca wniosek złożyła dopiero 27 sierpnia 2013 r., czyli z naruszeniem terminu uzasadniającym odrzucenie wniosku. Rozpoznając zażalenie D.S. na powyższe orzeczenie Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 3 grudnia 2013 r. w sprawie II OZ 1112/13 uchylił zaskarżone postanowienie. Uzasadniając swoje stanowisko NSA wskazał, że zasadnicze znaczenie dla oceny terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu ma więc ustalenie, kiedy ustała przyczyna uchybienia terminu, przy czym to strona skarżąca zobowiązana jest wskazać, co stanowiło przeszkodę dla terminowego dokonania czynności w postępowaniu. Zdaniem NSA stanowiąca postawę uzasadnienia wniosku o przywrócenie terminu "nieporadność" skarżącej w sprawach prawnych trwała do dnia wyznaczenia profesjonalnego pełnomocnika, co miało miejsce 20 sierpnia 2013 r. Z tą też datą ustała przyczyna uchybienia terminu i od tej daty należało liczyć termin do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu. Profesjonalny pełnomocnik mógł bowiem poinformować skarżącą o bezcelowości oczekiwania na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej, które nie mogło nastąpić przed wniesieniem tego środka odwoławczego, mógł także sporządzić skargę kasacyjną objętą przymusem adwokacko-radcowskim. Ponadto mógł wyjaśnić skarżącej innej kwestie ważne z punktu widzenia tego etapu postępowania sądowoadministracyjnego, co byłoby jednoznaczne z ustaniem "nieporadności" skarżącej. W ocenie NSA nie sposób zakładać, że w dniu otrzymania postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca mogła ustanowić profesjonalnego pełnomocnika uznając, że powinna uczynić to niezwłocznie, co nie oznacza, że z praktycznego punktu widzenia było to możliwe w tym samym dniu, w którym powzięła wiadomość o odmowie przyznania jej prawa pomocy (taki bowiem był w istocie skutek postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 kwietnia 2013 r.). Jednocześnie NSA stwierdził, że skoro termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu rozpoczął swój bieg 20 sierpnia 2013 r., to tym samym ostatnim dniem tego terminu był 27 sierpnia 2013 r., w którym pełnomocnik skarżącej nadał w urzędzie pocztowym wniosek o przywrócenie terminu. Po zwrocie akt z NSA zarządzeniem z dnia [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny powołując się na wskazaną w uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu rozmowę telefoniczną przeprowadzoną przez skarżącą z pracownikiem sądu zwrócił się do pełnomocnika skarżącej o uzupełnienie przedmiotowego wniosku poprzez wskazanie daty tej rozmowy ewentualnie nazwiska tego pracownika oraz dokładnej treści rozmowy z nim przeprowadzonej. W odpowiedzi na powyższe pełnomocnik, powołując się na informację uzyskaną od operatora sieci komórkowej sprecyzował, że skarżąca rozmawiała telefonicznie z pracownikiem sądu (mężczyzną) w dniu [...] o godzinie 10:24, a rozmowa trwała 2 minuty i 43 sekundy, załączając jednocześnie rozszerzony rachunek szczegółowy rozmów z telefonu. Skarżąca nie jest w stanie przytoczyć dokładnej treści rozmowy, jednak w trakcie tej rozmowy została zapewniona, że zostanie wezwana do uiszczenia opłaty oddzielnym pismem. Ponadto pełnomocnik skarżącej wniósł o odszukanie przez sąd ewentualnego nagrania telefonicznego, które najpełniej oddałoby treść rozmowy potwierdzając podniesione przez nią okoliczności. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na mocy art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej: "P.p.s.a.", Wojewódzki Sąd Administracyjny przy ponownym rozpoznawaniu danej sprawy jest związany wykładnią dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny zarówno w zakresie prawa materialnego, jak i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 85 P.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jednakże stosownie do art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 ww. ustawy), w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2), równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 ). W rozpoznawanej sprawie wniosek o przywrócenie terminu został złożony w związku z uchybieniem ustawowego trzydziestodniowego terminu do złożenia skargi kasacyjnej, który upłynął dnia 13 lutego 2013 r., liczony od dnia 14 stycznia 2013 r., w którym doręczono skarżącej, w trybie zastępczym, odpis wyroku sądu z dnia 5 grudnia 2012 r. w sprawie II SA/Sz 242/12 (vide: zwrotne potwierdzenie odbioru k. 128). Wynikający z art. 87 § 1 ustawy P.p.s.a. wymóg złożenia wniosku o przywrócenie terminu w terminie siedmiodniowym, od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu jest warunkiem rozpoznania wniosku, którego badanie następuje w pierwszej kolejności przed dokonaniem jego merytorycznej oceny. Uwzględniając stanowisko wyrażone w postanowieniu NSA z dnia 3 grudnia 2013 r. należało stwierdzić, że stanowiąca przyczynę uchybienia terminu "nieporadność" skarżącej trwała do dnia wyznaczenia profesjonalnego pełnomocnika, co nastąpiło w dniu 20 sierpnia 2013 r., w którym rozpoczął bieg termin do złożenia przedmiotowego wniosku, zatem nadany dnia 27 sierpnia 2013 r. wniosek należało uznać za złożony w terminie dlatego też podlega merytorycznemu rozpoznaniu. Dodatkowo sąd stwierdził, że wnioskodawczyni, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, spełniła przesłankę wynikającą z art. 87 § 4 powołanej ustawy, bowiem wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu złożyła skargę kasacyjną. Oceniając brak winy w uchybieniu terminu, sąd powinien uwzględnić wszystkie okoliczności konkretnej sprawy, stosując obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Przywrócenie zatem terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie NSA z dnia 9 czerwca 2011 r., sygn. akt I OZ 402/11, publ. Lex nr 821331). Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu można zaliczyć np. stany nadzwyczajne takie jak powódź, pożar, czy też nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. Przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wówczas, gdy strona w sposób przekonywujący uprawdopodobni brak swojej winy. Podniesiona przez wnioskodawczynię kwestia rozległego w czasie rozpoznania jej wniosku o prawo pomocy stanowi niezależną od niej przyczynę uchybienia terminu do złożenia skargi kasacyjnej, niemniej zauważyć należy, że o prawomocnym zakończeniu tego postępowania skarżąca dowiedziała się w dniu 22 kwietnia 2013 r., otrzymując odpis postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego oddalającego jej zażalenie, jednakże czynności zmierzające do sporządzenia skargi kasacyjnej podjęła dopiero w sierpniu 2013 r. Powołane okoliczności świadczą o braku należytej staranności w prowadzeniu sprawy, bowiem zdaniem sądu, wnioskodawczyni zwlekała z podjęciem stosownych czynności zmierzających do sporządzenia środka odwoławczego obwarowanego przymusem adwokacko – radcowskim. W ocenie sądu, o braku winy nie świadczy mylne przeświadczenie wnioskodawczyni o konieczności oczekiwania na wezwanie sądu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej, w sytuacji gdy skarżąca takiej czynności nie dokonała, tj. nie wniosła skargi kasacyjnej. Dodać należy, że przy doręczaniu odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem, skarżąca została poinformowana, że złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy nie przerywa biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej (K.127). Przywołane w treści wniosku sytuacje, w których skarżąca była wzywana przez sąd do uregulowania należności związanych ze swoim udziałem w sprawie, wynikają z podjętych przez nią w toku postępowania sądowego czynności i odnoszą się do: wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od złożonej skargi (k. 2 akt), ponownego wezwania do wpisu wynikającego z oddalenia zażalenia skarżącej na postanowienie o odmowie prawa pomocy (k. 76), a także wynikające ze złożonego przez skarżącą wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku oddalającego jej skargę – wezwanie do uiszczania opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem (k. 112). Na uwzględnienie nie zasługuje również argumentacja odnosząca się do udzielonej wnioskodawczyni, w trakcie rozmowy telefonicznej z pracownikiem sądu, informacji dotyczącej oczekiwania na wezwanie sądu do zapłaty wpisu od skargi kasacyjnej, w sytuacji braku możliwości ustalenia rzeczywistego przebiegu rozmowy, która nie była nagrywana i skonfrontowania go z oświadczeniem skarżącej przekonanej o udzieleniu jej takiej mylnej informacji. Ponadto odnosząc się do stanowiska wyrażonego w piśmie z dnia [...], stanowiącego uzupełnienie wniosku, należy stwierdzić, że nie jest możliwe, aby skarżąca mogła uzyskać taką informację od pracownika sądu - mężczyzny, bowiem w dniu [...] osobą odbierająca telefon na numer ([...]) była wyłącznie pracownica Wydziału Informacji Sądowej, która ewentualnie mogła przełączyć rozmowę do sekretariatu Wydziału II, w którym nie pracuje żaden mężczyzna (vide: notatka urzędowa z dnia [...]). W ocenie sądu, nawet jeżeli skarżąca była przekonana o konieczności oczekiwania na wezwanie do zapłaty, to powinna znacznie wcześniej wykazać zainteresowanie, dlaczego takiego wezwania nie otrzymuje z sądu, bowiem już w czerwcu 2012 r. sąd miał problem z doręczaniem jej przesyłek listowych z uwagi na to, że wskazany przez stronę adres nie zawiera numeru lokalu, ani nazwy firmy, w sytuacji, gdy w budynku przy [...] funkcjonuje wiele różnorodnych firm, między innymi: [...]. W świetle powyższego należy stwierdzić, że D.S. nie uprawdopodobniła, że niedochowanie terminu do złożenia skargi kasacyjnej nastąpiło bez jej winy. W tym stanie rzeczy, sąd na podstawie art. 86 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w postanowieniu.