II SA/Sz 257/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesław Drabik Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Asesor WSA Krzysztof Szydłowski (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi A. K., B. K. i A. L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia 4 marca 2025 r. nr SKO.WT.491/571/2025 w przedmiocie wydania zaświadczenia o samodzielności lokalu I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta Szczecin z dnia 7 stycznia 2025r. Nr WAiB-IV.7120.1.156.2024.MB, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie na rzecz skarżących A. K., B. K. i A. L. solidarnie kwotę 100 zł ( sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Postanowieniem z 4 marca 2025 r. [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu zażalenia A. K., B. K. i A. L. orzekło o utrzymaniu w mocy postanowienia nr [...] wydanego z up. Prezydenta Miasta S. przez Kierownika Referatu w Wydziale Architektury i Budownictwa Urzędu Miasta S. o odmowie wydania zaświadczenia o samodzielności lokalu mieszkalnego nr [...] zlokalizowanego w budynku mieszkalnym jednorodzinnym przy ul. M. [...] (działka nr [...] z obrębu [...]) w S.. Organ odwoławczy w ślad za organem I instancji ustalił, iż wnioskowany budynek zlokalizowany jest na terenie objętym uchwałą Rady Miasta S. [...] z dnia 28 czerwca 2022 r., w sprawie Miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenu "P. w granicach terenu elementarnego [...] o przeznaczeniu terenu: zabudowa mieszkalna jednorodzinna wolno stojąca i bliźniacza. Ze złożonych dokumentów wynika, że przedmiotem wniosku jest lokal nr [...] w budynku położonym przy ul. M. [...] w S., który jest częścią lokalu nr [...]. Ponadto, został złożony odrębny wniosek w sprawie wydania zaświadczenia o samodzielności dla lokalu nr [...] mieszczącego się również w budynku przy ul. M. [...] co wskazuje, że w budynku razem z lokalem nr [...]. powstaną trzy lokale mieszkalne. Jest to niezgodne z art. 2 ust. 1c ustawy o własności lokali, niezgodne z definicją budynku mieszkalnego jednorodzinnego zawartą w art. 3 pkt 2a ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2024r. poz. 725 tj.) oraz niezgodne z ustaleniami planu obowiązującego na terenie objętym wnioskiem. Organ odwoławczy wyjaśnił, iż zgodnie z art. 2 ust. 3 ustawy o własności lokali starosta w postępowaniu w sprawie wydania zaświadczenia bada spełnienie zarówno przesłanek odnoszących się do technicznej samodzielności lokalu (ust. 2), jak również wymagań dotyczących zgodności z przepisami prawno-budowlanymi (ust. 1a). Jedynie lokale, które spełniają łącznie przesłanki określone w przepisach art. 2 ust, 1a i ust. 2 ustawy o własności lokali mogą zostać uznane za samodzielne. Tym samym dla wydania zaświadczenia o samodzielności lokalu koniecznie jest zweryfikowanie nie tylko, czy dany lokal spełnia warunki samodzielnego lokalu w znaczeniu technicznym i funkcjonalnym, ale także w sensie prawnym. W pkt. 1c cyt. ustawy ustawodawca wyraźnie wskazał, że odrębną nieruchomość w budynku mieszkalnym jednorodzinnym mogą stanowić co najwyżej dwa samodzielne lokale mieszkalne. Ograniczenie to nie ma zastosowania do budynków, które zostały wybudowane na podstawie pozwolenia na budowę wydanego przed dniem 11 lipca 2003 r., w ust. 2 wskazano, że samodzielnym lokalem mieszkalnym, w rozumieniu ustawy, jest wydzielona trwałymi ścianami w obrębie budynku izba lub zespół izb przeznaczonych na stały pobyt ludzi, które wraz z pomieszczeniami pomocniczymi służą zaspokajaniu ich potrzeb mieszkaniowych. Przepis ten stosuje się odpowiednio również do samodzielnych lokali wykorzystywanych zgodnie z przeznaczeniem na cele inne niż mieszkalne. Wnioskodawca wystąpił o wydanie zaświadczenia o samodzielności lokalu w budynku, w którym są trzy lokale mieszkalne. Skoro budynek zlokalizowany jest na terenie objętym planem miejscowym w granicach terenu elementarnego [...] o przeznaczeniu terenu: zabudowa mieszkalna jednorodzinna wolno stojąca i bliźniacza wydanie zaświadczenia byłoby niezgodne z ustaleniami planu obowiązującego na terenie objętym wnioskiem. Jak wynika z brzmienia art. 2 ust. 1b - przepisu ust. 1a nie stosuje się do budynków istniejących przed dniem 1 stycznia 1995 r. lub wybudowanych na podstawie pozwolenia na budowę wydanego przed tą datą. Możliwość odstąpienia od ww. wymogów w zakresie zgodności m.in. z pozwoleniem na budowę, o których mowa w art. 2 ust. 1a ustawy o własności lokali, zawarta w przepisie art. 2 ust. 1b stanowi wyjątek, odstępstwo od zasady, a zatem jak każdy wyjątek, winno być interpretowane zawężająco. Niedopuszczalna jest bowiem taka interpretacja wyjątku, która będzie pozwalać na nadanie mu szerokiego zastosowania, wykraczającego poza zasady ogólne wprowadzenia danego nakazu. Wprawdzie w art. 2 ust. 1b ustawy o własności lokali mowa jest o "budynkach istniejących przed dniem 1 stycznia 1995 r. lub wybudowanych na podstawie pozwolenia na budowę wydanego przed tą datą", jednakże wykładnia celowościowa tego przepisu prowadzi do wniosku, że nie chodzi w nim o datę wybudowania budynku, lecz o datę powstania lokalu będącego przedmiotem oceny w trybie wydawania zaświadczeń. Celem tego przepisu - dodanego w 2018 r. - było bowiem umożliwienie prawnego wyodrębnienia lokali istniejących od kilkudziesięciu lat jednak niespełniających aktualnie obowiązujących norm. Z całą pewnością ustawodawca nie zamierzał w ten sposób umożliwić inwestorom robót budowlanych wykonywanych obecnie obejścia tych aktualnych wymogów - tylko dlatego, że budynek, w którym te roboty są wykonywane powstał przed 1995 rokiem lub przed tą datą wydane zostało pozwolenie na jego budowę (por. wyroki WSA w Krakowie z dnia 1 sierpnia 2019 r. sygn. akt II SA/Kr 601/19; z dnia 12 sierpnia 2020 r., sygn. akt II SA/Kr 376/20). W świetle omawianego przepisu kluczowa powinna być zatem nie data powstania budynku, lecz data powstania lokalu będącego przedmiotem postępowania. Jak wskazał w ww. wyroku z dnia 1 sierpnia 2019 r. (sygn. akt II SA/Kr 601/19) WSA w Krakowie, dyspozycja przepisu art. 2 ust. 1a ustawy o własności lokali obejmuje swym zasięgiem również sytuacje, w których po 1995 r. nastąpiła np. przebudowa budynku istniejącego przed 1995 r. (lub powstałego na podstawie pozwolenia na budowę wydanego przed 1 stycznia 1995 r.). Z akt sprawy wynika, że w roku 1996 zniesiono współwłasność lokali nr [...] i [...] i wyodrębniono dwa lokale nr [...] (akt notarialny Rep. A nr [...]). Skoro zatem strony wniosły o zmianę wpisu w księgach wieczystych z domu trzyrodzinnego na dom dwurodzinny, to należy stwierdzić, że od 1996 r. jest to dom dwurodzinny. Jeśli zatem obecnie w budynku tym są trzy lokale mieszkalne, to musiały powstać po 1996r., a wobec tego ustanowienie odrębnej własności samodzielnego lokalu następuje zgodnie z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo treścią decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu albo uchwały o ustaleniu lokalizacji inwestycji mieszkaniowej oraz zgodnie z pozwoleniem na budowę albo skutecznie dokonanym zgłoszeniem, i zgodnie z pozwoleniem na użytkowanie albo skutecznie dokonanym zawiadomieniem o zakończeniu budowy. Nie można bowiem obecnie obejść aktualnych wymogów. Pismem z 4 kwietnia 2025 r. strony wzniosły skargę na powyższe postanowienie domagając się uchylenia w całości zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 4 marca 2025 r. oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji oraz zobowiązanie organu I instancji do ponownego rozpoznania sprawy i wydania zaświadczenia o samodzielności lokalu mieszkalnego [...] Skarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie: 1. art. 7, 8, 77, 80 oraz 107 § 3 k.p.a. poprzez naruszenie zasady praworządności, zasady zaufania do władzy publicznej oraz zasady uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, a także niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, dokonanie dowolnej a nie swobodnej oceny materiału dowodowego. 2. art. 2 ust, 1a i 2 ustawy o własności lokali poprzez naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: poprzez błędną interpretację przepisów prawa materialnego. Organ uznał, że w części odnoszącej się do funkcji wielorodzinnej budynku brakuje niezbędnej dokumentacji budowlanej oraz występują sprzeczności w księgach notarialnych i ewidencji lokali. Na tej podstawie odmówiono wydania zaświadczenia o samodzielności lokalu, mimo że z pozostałego materiału dowodowego jednoznacznie wynika, iż budynek został wybudowany przed 1995 rokiem. Zgodnie z art. 217 § 1 i § 2 k.p.a., organ administracji publicznej zobowiązany jest do wydania zaświadczenia, jeśli wnioskodawca wykazuje interes prawny w potwierdzeniu określonych faktów. Występując o zaświadczenie o samodzielności lokalu [...], celem skarżących było potwierdzenie istniejącego od kilkudziesięciu lat stanu faktycznego budynku oraz ochrona interesu prawnego wynikającego z dziedziczenia nieruchomości. Zaświadczenie jest niezbędne do ustanowienia odrębnej własności lokalu i założenia księgi wieczystej. Ponadto, z uwagi na istniejące nieścisłości w dokumentacji nieruchomości, jego uzyskanie jest konieczne dla uregulowania wszelkich nieścisłości występujących w starych aktach i kartotekach. 3. art. 64 Konstytucji RP oraz art. 140 Kodeksu cywilnego poprzez ograniczenie prawa własności, praw majątkowych i dziedziczenia, swobodnego używania i rozporządzania nieruchomością poprzez niedopuszczalne stosowanie przepisów MPZP z 2022 roku wobec stanu faktycznego istniejącego od kilkudziesięciu lat i budynku istniejącego przed 1995 r. uniemożliwiając skarżącym korzystanie z nieruchomości w pełnym zakresie bez uzasadnionych przyczyn. MPZP dla tego terenu, na którym znajduje się budynek nr [...] został uchwalony dopiero w 2022 roku, podczas gdy nieruchomość i układ funkcjonalny lokali istniały już na długo przed jego wejściem w życie. Odmowa wydania zaświadczenia o samodzielności lokali na podstawie planu miejscowego uchwalonego niemal trzy dekady później stanowi niedopuszczalną ingerencję w prawa nabyte i naruszenie konstytucyjnej ochrony prawa własności. 4. art. 32 Konstytucji RP, bowiem SKO i organ pierwszej instancji oparły odmowę wydania zaświadczenia o brak zgodności z MPZP dla budynku istniejącego przed 1 stycznia 1995 r., naruszyły zasadę równości, traktując przedmiotową sprawę inaczej niż inne podobne sprawy, bez wyraźnej i obiektywnej podstawy prawnej. 5. art. 136 oraz 138 k.p.a. - poprzez wadliwe rozpoznanie zażalenia na postanowienie organu I instancji odmawiające wydania zaświadczenia o samodzielności lokalu. 6. art, 77 § 1 k.p.a. - poprzez brak rzetelnego postępowania dowodowego: Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, art, 80 k.p.a. – Ocena dowodów zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego; art, 107 § 3 k.p.a. - Obowiązek uzasadnienia decyzji; 7. art. 2 ust, 1a i 1b i 1c ustawy o własności lokali, poprzez zawężająca interpretację przepisu, w szczególności ustawy o własności lokali art. 2 ust. 1a i 1b ustawy o własności lokali oraz art. 8 ustawy o własności lokali - naruszający prawa właścicieli lokali do swobodnego zarządzania i podziału nieruchomości. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W niniejszej sprawie brak było podstaw do skierowania sprawy do rozpatrzenia na rozprawie na podstawie art. 122 p.p.s.a. Wskazać również należy, że zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Stosownie do postanowień art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. W przypadku zaś gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a. skarga, zgodnie z art. 151 p.p.s.a., podlega oddaleniu. Przedmiotem kontroli jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta [...] o odmowie wydania zaświadczenia o samodzielności lokalu mieszkalnego nr [...] zlokalizowanego w budynku mieszkalnym jednorodzinnym przy ul. M. [...] (działka nr [...] z obrębu [...]) w S.. Wobec zarzutów skarżących dotyczących postępowania przeprowadzonego przez organy administracji warto w pierwszej kolejności zauważyć, iż zaświadczenie definiuje się jako czynność polegającą na urzędowym potwierdzeniu w formie pisemnej obiektywnie istniejącego (aktualnie lub w przeszłości) stanu rzeczy dotyczącego faktów lub prawa, dokonaną przez właściwy organ administracji publicznej (por. K. Chorąży, Z. Kmiecik, Wydawanie zaświadczeń – kwestie nierozstrzygnięte w literaturze, Sam. Teryt. 2000/6, s. 70–71; zob. T. Woś [w:] Postępowanie administracyjne, red. T. Woś, Warszawa 2013, s. 72). Podobnie w orzecznictwie podaje się, że: Przedmiot postępowania o wydanie zaświadczenia jest wąski i ma specyficzny charakter. Nie obejmuje on kompetencji do orzekania przez organ w danej sprawie administracyjnej, tj. ustalania praw lub obowiązków administracyjnoprawnych podmiotów prawa, lecz sprowadza się wyłącznie do poświadczenia faktów lub stanów prawnych. Zaświadczenie jest aktem wiedzy, a nie aktem woli organu i nie ma charakteru prawotwórczego. Zaświadczenie nie rozstrzyga żadnej sprawy, nie tworzy nowej sytuacji prawnej ani nie kształtuje bezpośrednio stosunku prawnego. Zaświadczeniem organ potwierdza jedynie istnienie określonego stanu na podstawie posiadanych już danych, a postępowanie wyjaśniające, o jakim mowa w art. 218 § 2 k.p.a., spełnia tylko pomocniczą rolę przy ustalaniu treści zaświadczenia. Postępowanie to ogranicza się jedynie do takich czynności, które pozwolą na urzędowe rozpoznanie wniosku (NSA w wyroku 12.04.2018 r., II OSK 2527/17). Zaświadczenie z uwagi na jego "naturę" nie służy rozstrzygnięciu sprawy, gdy przesłanki, z którymi przepis prawa wiąże określone skutki prawne ipso iure, nie są jasne, a zwłaszcza gdy istnieje spór co do ich występowania w konkretnym wypadku (wyrok NSA z 29.06.2011 r., II OSK 1148/10). Nadto NSA w wyroku z 26.02.2013 r., I OSK 1778/11, wskazał, że zaświadczenie jest aktem wiedzy, a nie woli organu i nie ma charakteru prawotwórczego. Zaświadczenie nie rozstrzyga żadnej sprawy, nie tworzy nowej sytuacji prawnej, ani też nie kształtuje bezpośrednio stosunku prawnego. Z uwagi na treść art. 218 § 1 i 2 k.p.a. organ nie ma obowiązku wydania zaświadczeń na podstawie wszystkich dowodów, które mogą przyczynić się do wyjaśnienia sprawy. Możliwość prowadzenia postępowania wyjaśniającego nie może być rozumiana jako "tworzenie" na etapie postępowania o wydanie zaświadczenia podstawy do wystawienia zaświadczenia. Niedopuszczalne jest zatem kompletowanie w tym postępowaniu materiału dowodowego, mającego służyć wydaniu zaświadczenia określonej treści. Wydanie zaświadczenia jest czynnością materialno-techniczną polegającą na urzędowym potwierdzeniu w formie pisemnej obiektywnie istniejącego stanu rzeczy, dotyczącego faktów lub prawa. Zaświadczenie jest przejawem wiedzy, a nie woli organu administracji publicznej, dokonywanym - w myśl art. 218 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, w oparciu o posiadane rejestry i ewidencje bądź inne dane znajdujące się w jego dyspozycji. Tym samym, zakres postępowania wyjaśniającego, prowadzonego przed wydaniem zaświadczenia, jest ograniczony do analizy posiadanej dokumentacji oraz danych zgromadzonych w tych zasobach i oceny możliwości ich przeniesienia do treści zaświadczenia. Wobec powyższego ocenie sądu podlega to czy dane wynikające z dokumentów pozostających w dyspozycji Prezydenta Miasta S. po przedstawieniu wyjaśnień przez wnioskodawców dawały podstawę do wydania zaświadczenia stwierdzającego samodzielność lokali zgodnie z wnioskiem skarżących. Organ I instancji nałożył na wnioskodawców obowiązek uzupełnienia wniosku w zakresie: 1. wykazania, że ustanowienie odrębnej własności lokalu, następuje zgodnie z art. 2 ust. 1a, 1b i 1c ustawy o własności lokali oraz 2. wykazania, że wnioskowany lokal spełnia wymagania jak dla lokalu mieszkalnego zgodnie z definicją zawartą w warunkach technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie i art. 2 i 4 ustawy o własności lokali z uwagi na fakt, że w załączonej karcie lokalu [...] garaż jest częścią lokalu, a jego powierzchnia została wliczona w powierzchnie użytkową lokalu nr [...] A, w tym przypadku garaż jest pomieszczeniem przynależnym do wskazanego lokalu. Odnośnie pkt 1 powyższego postanowienia wnioskodawcy wyjaśnili, że Ustanowienie odrębnej własności lokalu jest zgodne z zapisami art. 2 ust. 1b i 1c ustawy o własności lokali gdyż istniejący lokal w budynku został wybudowany przed dniem 1 stycznia 1995 r. na dowód czego przedłożyli akty notarialne z 1977 i 1996 r. w których występują zapisy o trzech lokalach w domu trzyrodzinnym. Natomiast odnosząc się do pkt 2 postanowienia, wnioskodawcy skorygowali kartę lokalu 1A włączając powierzchnię garażu do powierzchni przynależnej do danego lokalu. W ocenie Sądu co do zasady działania organów administracji zakresie prowadzenia postępowania wyjaśniającego w ramach postępowania zaświadczeniowego były adekwatne do okoliczności sprawy i jego charakteru. W zakresie istnienia podstaw wydania oczekiwanego przez wnioskodawców zaświadczenia o samodzielności lokalu organy administracji nie kwestionowały, że wskazywanemu we wniosku lokalowi można przypisać cechy samodzielności. Podstawą wydania odmownego rozstrzygnięcia było stwierdzenie, iż w budynku jednorodzinnym przy ul. M. [...] w S. miałby istnieć (razem z lokalem nr [...]) łącznie trzy lokale mieszkalne (tj. [...]). Zdaniem organów byłoby to niezgodne z art. 2 ust. 1c ustawy o własności lokali, niezgodne z definicją budynku mieszkalnego jednorodzinnego zawartą w art. 3 pkt 2a ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2024r. poz. 725 t.j.) oraz niezgodne z ustaleniami planu obowiązującego na terenie objętym wnioskiem określającym, iż przewidziana jest na tym obszarze zabudowa mieszkalna jednorodzinna wolno stojąca i bliźniacza. Zgodnie z art 2. ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1048): 1. Samodzielny lokal mieszkalny, a także lokal o innym przeznaczeniu, zwane dalej "lokalami", mogą stanowić odrębne nieruchomości. 1a. Ustanowienie odrębnej własności samodzielnego lokalu następuje zgodnie z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo treścią decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu albo uchwały o ustaleniu lokalizacji inwestycji mieszkaniowej oraz zgodnie z pozwoleniem na budowę albo skutecznie dokonanym zgłoszeniem, i zgodnie z pozwoleniem na użytkowanie albo skutecznie dokonanym zawiadomieniem o zakończeniu budowy. 1b. Przepisu ust. 1a nie stosuje się do budynków istniejących przed dniem 1 stycznia 1995 r. lub wybudowanych na podstawie pozwolenia na budowę wydanego przed tą datą. 1c. Odrębną nieruchomość w budynku mieszkalnym jednorodzinnym mogą stanowić co najwyżej dwa samodzielne lokale mieszkalne. Ograniczenie to nie ma zastosowania do budynków, które zostały wybudowane na podstawie pozwolenia na budowę wydanego przed dniem 11 lipca 2003 r. Z powyższych przepisów wynika, iż przy ustanowieniu odrębnej własności samodzielnego lokalu zasadą jest zgodność z: ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo treścią decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu albo uchwały o ustaleniu lokalizacji inwestycji mieszkaniowej oraz zgodnie z pozwoleniem na budowę albo skutecznie dokonanym zgłoszeniem, i zgodnie z pozwoleniem na użytkowanie albo skutecznie dokonanym zawiadomieniem o zakończeniu budowy. Możliwość odstąpienia od ww. wymogów, zawarta w art. 2 ust. 1 b stanowi wyjątek, odstępstwo od zasady. Co do zasady należy się zgodzić przedstawionymi przez organy administracji zasadami stosowania powyższego przepisu sprowadzonymi się do stwierdzenia, iż nie może on być interpretowany rozszerzająco. Brak możliwości stosowania wykładni rozszerzającej nie może jednak prowadzić do nieuprawnionego zawężenia regulacji ustawowej i w rezultacie do odmowy wydania zaświadczania o samodzielności lokalu, jeśli lokal będący przedmiotem wniosku istniał w budynku przed 1 stycznia 1995 r., bowiem stanowiłoby to nieuprawnione, bo nie majce należytej podstawy prawnej (rangi ustawowej) ingerencję w prawo własności. Sąd podziela pogląd NSA wrażony w wyroku z 15 kwietnia 2025 r. sygn. akt II OSK 82424, iż wykładnia celowościowa związana z wprowadzeniem tego przepisu prowadzi do wniosku, że dyspozycję art. 2 ust. 1b ustawy o własności lokali można zastosować jedynie w odniesieniu do lokali, które przed datą 1 stycznia 1995 r. technicznie istniały i po tej dacie nie były prowadzone jakiekolwiek roboty zmieniające ich parametry. A nadto strona wnioskująca o wydanie zaświadczenia nie może powoływać się na stan istniejący w budynku mieszkalnym, w sytuacji, gdy doszło do zmian w tym budynku w wyniku robót budowlanych (wskazywana rozbudowa bądź przebudowa), a strona wnioskująca nie legitymuje się w tym zakresie żadną zgodą budowlaną. W ocenie Sądu w rozpatrywanej sprawie nie byłoby przeszkód w wydaniu wnioskowanego zaświadczenia o ile wnioskowany lokal przed datą 1 stycznia 1995 r. technicznie istniał a po tej dacie nie były prowadzone jakiekolwiek roboty zmieniające jego parametry. Weryfikacja powyższego powinna polegać na zestawieniu danych wynikających z przedłożonych przez skarżących aktów notarialnych (dotyczących trzech lokali znajdujących w budynku przy ul. [...] w S. w okresie od co najmniej 1977 r. do 1996 r. - wówczas lokale: [...]) z przedłożoną przez wnioskodawców kartą lokalu [...] Opisana wyżej analiza powinna polegać w szczególności na porównaniu liczby i rodzajów izb, powierzchni poszczególnych lokali znajdujących się w budynku oraz ich lokalizacji na poszczególnych kondygnacjach. Dopiero należyta analiza takich danych może dać odpowiedź na pytanie czy wyodrębnienie lokalu ma charakter przywrócenia jego stanu istniejącego przed 1995 r. W takim przypadku zasadne byłoby twierdzenie skarżących, iż mamy do czynienia jedynie ze zmianami formalnymi, gdyż jak oświadczają "wszystkie lokale i budynek" istnieją od kilkudziesięciu lat, także w okresie poprzedzającym datę 1 stycznia 1995 r. W tym przypadku istniałyby podstawy do uznania, iż mamy do czynienia z budynkiem istniejącym przed dniem 1 stycznia 1995 r. w rozumieniu przywołanych wyżej przepisów, co w konsekwencji powinno skutkować zastosowaniem odstępstw w zakresie zasady, iż ustanowienie odrębnej własności samodzielnego lokalu następuje zgodnie z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Powyższe dawałoby też podstawy do odstąpienia w analizowanym przypadku od zasady, iż odrębną nieruchomość w budynku mieszkalnym jednorodzinnym mogą stanowić co najwyżej dwa samodzielne lokale mieszkalne. Natomiast gdyby okazało się, że właściciele budynku zmierzają do wyodrębnienia lokalu, który przez 1995 r. nie istniał, organ winien wydać rozstrzygnięcie odmowne. Jak bowiem trafnie zauważył WSA w Krakowie w wyroku z 12 sierpnia 2020 r. sygn. akt II SA/Kr 376/20 ustawodawca określając wyjątki od zasad nie zamierzał w ten sposób umożliwić inwestorom robót budowlanych wykonywanych obecnie obejścia aktualnych wymogów tylko dlatego, że budynek, w którym te roboty są wykonywane, powstał przed 1995 r. Końcowo, w zakresie twierdzenia skarżących, iż organy powinny wydać wnioskowane zaświadczenie należy podkreślić, iż rolą organu odwoławczego w postępowaniu zaświadczeniowym w którym wydano postanowienie o odmowie wydania wnioskowanego zaświadczenia jest kontrola takiego rozstrzygnięcia. W szczególności art. 138 k.p.a. nie przewiduje możliwości wydania przez organ odwoławczy zaświadczenia w zastępstwie organu I instancji. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżone, jak też poprzedzające je postanowienie, o czym orzeczono w pkt I sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania, orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. w pkt II. Orzeczenia sądów administracyjnych przywołanych w uzasadnieniu pochodzą z bazy dostępnej na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl