II SA/Sz 263/08

WyrokWSA w Szczecinie2008-10-01

Skład orzekający: Danuta Strzelecka-Kuligowska, Grzegorz Jankowski, Iwona Tomaszewska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o nakazie rozbiórki samowolnie wybudowanych garaży może zostać wydana, jeśli przepisy, na podstawie których oceniano możliwość legalizacji, zostały uznane za niezgodne z Konstytucją?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, stwierdzając, że wydanie aktu administracyjnego z powołaniem się na przepis uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją stanowi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania. W związku z tym, organy nie mogły przyjąć braku możliwości legalizacji samowolnie wybudowanych garaży bez uwzględnienia orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki 33 garaży blaszanych wybudowanych w 1996 r. bez pozwolenia na budowę. Organy nadzoru budowlanego nakazały rozbiórkę, uznając, że nie ma możliwości legalizacji samowoli budowlanej z uwagi na brak obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Skarżący kwestionował zasadność decyzji, podnosząc m.in. naruszenie przepisów Prawa budowlanego i k.p.a. Sąd pierwszej instancji początkowo oddalił skargę, jednak Naczelny Sąd Administracyjny uchylił ten wyrok, wskazując na konieczność ponownego rozpoznania sprawy z uwzględnieniem wszystkich zarzutów i dowodów, w tym decyzji o warunkach zabudowy.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, zasądza od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Grzegorz Jankowski Sędzia NSA Iwona Tomaszewska Protokolant Tomasz Korpal po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 października 2008 r. sprawy ze skargi L. I. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. Nr [...], II. stwierdza, ze zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego L. I. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Powiecie S. decyzją z dnia 17 marca 2005 r. Nr PINB.NG.7141/6-5/2005, na podstawie art. 48 ust. 1 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane oraz art. 104 kpa, nakazał L. I. rozbiórkę 33 garaży blaszanych usytuowanych na działce oznaczonej numerem geodezyjnym 16/4 przy ul. N. w S. S. bez wymaganego pozwolenia na budowę. Organ wskazał, że garaże te wybudowano w 1996 r., na dowód czego w aktach sprawy znajduje się oświadczenie inwestora i protokół oględzin. Do garaży tych należało zatem stosować art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Lokalizacja wybudowanych w 1996 r. garaży narusza przepisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta S. S., gdyż usytuowane są one na terenie mieszkaniowym. Zgodnie z zapisami planu, na terenie takim dopuszcza się lokalizację garaży tylko dla potrzeb własnych, na własnej działce dla samochodów do 3,5 t, pod warunkiem, że nie stoi to w sprzeczności ze sposobem użytkowania terenów ogólnie mieszkaniowych ze względu na ilość, położenie, rozmiary lub powodowaną uciążliwość dla funkcji mieszkaniowej. Od powyższej decyzji L. I. wniósł odwołanie, po rozpatrzeniu którego organ II instancji, decyzją z dnia 30 września 2005 r. Nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu organ II instancji potwierdził, iż wybudowanie 33 garaży jest samowolą budowlaną, jednakże w przypadku wybudowania obiektu budowlanego bez wymaganego zezwolenia na budowę artykuł 48 i 49 ustawy Prawo budowlane przewidują możliwość zalegalizowania samowoli budowlanej, pod warunkiem, że budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Przywołany w zaskarżonej decyzji plan zagospodarowania przestrzennego obowiązywał do dnia 31 grudnia 2002 r. zatem powołanie się przez organ I instancji na plan już nieobowiązujący jest niezgodne z prawem. Decyzją z dnia 9 grudnia nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, nakazał L. I. rozbiórkę 33 garaży usytuowanych na działce nr 16/4 przy ul. N. w S. S. stwierdzając, iż w sytuacji braku planu zagospodarowania przestrzennego miasta S. S. nie ma możliwości wydania zaświadczenia o zgodności z planem usytuowania 33 garaży na działce 16/4, którą to możliwość dla legalizacji samowoli budowlanej przewiduje art. 48 ust. 2 ustawy Prawo budowlane. Brak obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego dla przedmiotowej działki uniemożliwia doprowadzenie samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem, w związku z tym wydano decyzję o rozbiórce przedmiotowych garaży. Z. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 27 marca 2006 r. Nr [...] utrzymał w mocy w/w decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, iż zgodnie z art. 3 pkt 5 ustawy Prawo budowlane garaż blaszany jest tymczasowym obiektem budowlanym, i jego budowa wymaga uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę. Przedmiotowe garaże wybudowane zostały w 1996 r. bez wymaganej prawem decyzji o pozwoleniu na budowę. Popełniono więc samowolę budowlaną. Garaże znajdują się na terenie, dla którego brak jest obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Nie jest więc możliwe uzyskanie przez inwestora, wymaganego dla legalizacji samowoli, na podstawie art. 48 ust 2 Prawa budowlanego, zaświadczenia o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego planu. Ponadto lokalizacja garaży naruszała też przepisy obowiązującego w latach 1994-2002 miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie L. I. wniósł o uchylenie decyzji Z. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 27 marca 2006 r. i poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 9 grudnia 2005 r. Jako podstawę skargi wskazał naruszenie przez organ art. 28, art. 29,art. 30,art. 48 i art. 49 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane i art. 107 kpa. Skarżący podniósł, iż usytuowane na jego działce garaże nie są budynkami ani obiektami budowlanymi. Zarzucił organowi, iż w decyzji nie odniósł się do wszystkich zarzutów zawartych w odwołaniu, nie wskazał naruszenia przez skarżącego Prawa budowlanego oraz nie wykazał kolizji lokalizacji garaży z planem ogólnym zagospodarowania przestrzennego. Wskazał, iż w odwołaniu od decyzji wykazał, że w decyzji z dnia 15 października 1996 r. ustalono warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla sześciu garaży blaszanych na działce nr 16/4. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyrokiem z dnia 14 września 2006 r. sygn. akt II SA/Sz 641/06 oddalił skargę. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji nie stwierdził wad i naruszeń prawa uzasadniających jej uchylenie, stąd też na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę. Sąd I instancji wyjaśnił, że skarżący w 1996 r. wybudował kompleks 33 garaży bez uzyskania pozwolenia na budowę. Przepis art. 28 ust. 1 ustawy Prawo budowlane stanowi, iż roboty budowlane, z wyjątkiem rozbiórek, można rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia budowlanego. Przez "roboty budowlane" w rozumieniu art. 3 pkt 7 Prawa budowlanego rozumie się roboty polegające m.in. na budowie lub montażu obiektu budowlanego. Pod pojęciem "obiekt budowlany" (art. 3 pkt 1 Prawa budowlanego) należy rozumieć budynek wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi, budowlę stanowiącą całość techniczno-użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami oraz obiekt małej architektury. Szczególne znaczenie ma definicja tymczasowego obiektu budowlanego, przez który należy rozumieć obiekt budowlany przeznaczony do czasowego użytkowania w okresie krótszym od jego trwałości technicznej, przewidziany do przeniesienia w inne miejsce lub rozbiórki, a także obiekt budowlany niepołączony trwale z gruntem, jak: strzelnice, kioski uliczne, pawilony sprzedaży ulicznej i wystawowe, przekrycia namiotowe i powłoki pneumatyczne, urządzenia rozrywkowe, barakowozy, obiekty kontenerowe. Sąd wskazał, iż "tymczasowość" obiektu budowlanego nie ma znaczenia dla wymagań prawnych związanych z jego budową. Zgodnie z art. 28 ww. ustawy budowa wszystkich obiektów budowlanych wymaga uzyskania pozwolenia na budowę, a jedyne wyjątki od tej zasady są enumeratywnie wyliczone w art. 29. Nie została w nim wymieniona budowa blaszanych garaży. Przedmiotowe garaże posadowione zostały na działce, dla której zapis planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego w okresie jego obowiązywania stanowił, iż przeznaczona jest pod zabudowę jednorodzinną z usługami podstawowymi, a więc był to teren przeznaczony pod innego rodzaju zabudowę, niż kompleks garażowy. Zabudowa jednorodzinna mogłaby być uzupełniona jednym garażem lub większą ich ilością, jeżeli przeznaczone byłyby na potrzeby własne inwestora, jako zabudowa uzupełniająca zabudowę jednorodzinną. Nie stanowi natomiast uzupełniania zabudowy jednorodzinnej kompleks garażowy wykorzystywany przez okolicznych mieszkańców. W takiej sytuacji organ nadzoru budowlanego słusznie uznał, że wybudowany kompleks garaży pozostaje w sprzeczności z ustaleniami obowiązującego wówczas planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego miasta S. S. Okoliczności powyższe, to jest zrealizowana samowolnie budowa na terenie przeznaczonym na inny cel w obowiązującym wówczas planie ogólnym zagospodarowania przestrzennego, wypełniały dyspozycję art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego z 1994 r., dlatego organy nadzoru budowlanego obu instancji słusznie wydały decyzję o nakazie rozbiórki. Sąd wskazał, że nie było też możliwe - wskutek utraty przez w/w plan mocy obowiązującej - wydanie zaświadczenia o zgodności wybudowanych samowolnie garaży z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, co jest warunkiem postępowania legalizacyjnego opartego na art. 48 ust.2 i art. 49 Prawa budowlanego. W wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej wniesionej przez L.I., Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 1 lutego 2008 r. sygn. akt OSK 1991/06, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał skargę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie. W uzasadnieniu wyroku NSA wskazał, że Sąd I instancji nie rozpatrzył całego materiału dowodowego oraz nie odniósł się do wszystkich zarzutów skargi. Stan faktyczny sprawy budzi poważne wątpliwości na co Sąd I instancji nie zwrócił należytej uwagi, w szczególności na znajdującą się w aktach sprawy decyzję Prezydenta Miasta S. S. z dnia 15 października 1996 r. nr [...] która ustalała warunki zabudowy i zagospodarowania działki nr 16/4 dla inwestycji polegającej na dostawieniu do istniejącego kompleksu garaży 6 garaży blaszanych. Zważywszy na treść tego dokumentu oraz przesłanki legalizacji samowoli budowlanej wymienione w art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego, nie można przyjąć, że pominiecie go przez Sąd pozostałoby bez wpływu na wynik sprawy. Stąd niezbędnym było dokonanie przez Sąd I instancji odpowiednich ustaleń w tym zakresie i odniesienie się do wskazanego wyżej dokumentu. NSA wskazał natomiast, że wyrokowi nie można zarzucić naruszenia przepisu art. 3 Prawa budowlanego, gdyż garaż blaszany stanowi obiekt budowlany w rozumieniu art. 3 pkt 1 lit b Prawa budowlanego, a usytuowanie go nie będzie wymagało pozwolenia na budowę jedynie wówczas, gdy spełniać on będzie warunki wynikające z treści art. 29 ust 1 i 2 Prawa budowlanego, a sytuacja taka nie zachodzi w niniejszej sprawie. Żadna z przesłanek wymienionych w art. 29 i 30 Prawa budowlanego, zwalniająca od uzyskania pozwolenia na budowę (zgłoszenia) nie zaistniała. Tak więc prawidłowo Sąd I instancji przyjął, że postawienie przedmiotowych obiektów wymagało uprzedniego uzyskania przez inwestora pozwolenia na budowę. Bez znaczenia jest natomiast czy garaże były trwale z gruntem związane czy też nie. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 48 ust 2 Prawa budowlanego NSA wskazał, że w świetle obowiązujących przepisów nakaz rozbiórki może być orzeczony jedynie wówczas, gdy okaże się, że nie ma prawnych możliwości legalizacji samowolnie wykonanej budowy obiektu. Należało więc wyjaśnić czy możliwa jest legalizacja w aspekcie art. 48 ust. 2 ww. ustawy. Z przepisu tego wynika obowiązek zbadania w pierwszej kolejności, przed wydaniem orzeczenia o rozbiórce obiektu, czy budowa samowolnie zrealizowanego obiektu budowlanego nie narusza przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym jak również innych przepisów, w tym techniczno-budowlanych w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem. Legalizacji samowoli budowlanej nie wyklucza bowiem samo naruszenie przepisów budowlanych, a jedynie takie ich naruszenie, które powoduje, że nie jest możliwym doprowadzenie obiektu lub jego części do stanu zgodnego z prawem. Skoro organ nadzoru budowlanego, mimo obowiązku sprawdzenia przed nakazem rozbiórki możliwości legalizacji, nie sprawdził tego i nie przeprowadził żadnego postępowania przewidzianego art. 48 ust 2 i następne, nie mógł przyjąć założenia o braku możliwości legalizacji spornej budowli. Stanowisko organu wyrażone w zaskarżonej decyzji podzielone przez Sąd I instancji o braku możliwości zastosowania art. 48 ust. 2 nie znajduje uzasadnienia wobec braku stosownych ustaleń faktycznych. Przepis art. 48 ust 2 Prawa budowlanego mówi o możliwości legalizacji, gdy inwestycja jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w szczególności z ustaleniami planu zagospodarowania przestrzennego. Znaczy to, że jeśli nie ma planu, badać należy zgodność budowli z przepisami ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w tym art. 61 ww. ustawy oraz z przepisami wykonawczymi do tej ustawy, a także należy oceniać w świetle innych ustaw regulujących kwestie planowania i zagospodarowania przestrzennego. W aktualnym stanie sprawy nie można więc przesądzić jej wyniku. Wyjaśnienie wszystkich okoliczności uregulowanych art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego, może wykluczyć możliwość legalizacji przedmiotowej samowoli. Wówczas dopiero będzie można zastosować rygor określony w art. 48 ust 1 Prawa budowlanego. NSA wskazał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy w trybie art. 48 Prawa budowlanego, organy winny mieć na względzie, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 20 grudnia 2007 r. sygn. akt P 37/06 stwierdził, że art. 48 ust. 2 pkt 1 b i art. 48 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane w częściach obejmujących wyrażenie "w dniu wszczęcia postępowania" są niezgodne z wynikającą z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą sprawiedliwości społecznej oraz z art. 32 ust 1 Konstytucji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przeprowadzone pod tym kątem badanie zaskarżonej decyzji doprowadziło do uznania przez Sąd, że skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej P.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania w wyniku uwzględnienia skargi kasacyjnej, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. W sprawie niesporne jest, że skarżący wybudował w 1996 r. 33 garaże blaszane bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę, na co wiążąco wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku uwzględniającym skargę kasacyjną. Zaskarżoną decyzją oraz poprzedzającą ją decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. S. z dnia 9 grudnia 2005 r. organy nadzoru budowlanego orzekły nakaz rozbiórki przedmiotowych garaży wskazując, że nie ma możliwości ich legalizacji, bowiem nie jest możliwe wykazanie, że budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu przestrzennym. Wybudowane samowolnie garaże znajdują się bowiem na terenie dla którego brak jest obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, nie jest więc możliwe uzyskanie przez inwestora wymaganego dla legalizacji samowoli zaświadczenia Prezydenta Miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego planu miejscowego (art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego). Stosownie do art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 z późn. zm.) w wersji obowiązującej na dzień wydania zaskarżonej decyzji, właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Jednakże jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1: 1) jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności: a) ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo b) ustaleniami ostatecznej, w dniu wszczęcia postępowania, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, 2) nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem - właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych (art. 48 ust 2 cytowanej ustawy). Należy mieć na uwadze, że wyrokiem z dnia 20 grudnia 2007 r. Trybunał Konstytucyjny w sprawie P 37/06 ogłoszonym w Dz. U. z 2007 r. Nr 247, poz. 1844 po rozpatrzeniu pytania prawnego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim orzekł, że art. 48 ust. 2 pkt 1 lit. b i art. 48 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 156, poz. 1118 ze zm.), w częściach obejmujących wyrażenie "w dniu wszczęcia postępowania" są niezgodne z wynikającą z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą sprawiedliwości społecznej oraz z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Zgodnie zaś z utrwaloną już linią orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego skutkiem orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego o niekonstytucyjności przepisu stanowiącego podstawę prawną decyzji jest powinność uchylenia takiej decyzji w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Jest bowiem zasadą, iż sąd administracyjny uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi wystąpienie w sprawie przesłanek do wznowienia postępowania administracyjnego (vide: wyrok WSA w Gdańsku z dnia 21 czerwca 2006 r., sygn. akt III SA/Gd 282/06, Lex 203309). Taki pogląd został też wyrażony w wyroku NSA z dnia 11 sierpnia 1999 r., sygn. akt II SA 1027/99, Lex nr 4680, w którym Sąd wskazał, że skoro okoliczność stwierdzenia przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja, jest podstawą do wznowienia postępowania administracyjnego (przesłanką wznowieniową), to taka regulacja prawna uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji (oraz decyzji organu pierwszej instancji) przez Naczelny Sąd Administracyjny. Powyższa teza zachowuje aktualność w obowiązującym stanie prawnym. Stosownie do treści art. 145a § 1 k.p.a. orzeczenie przez Trybunał Konstytucyjny o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją na podstawie którego została wydana decyzja, stanowi podstawę do żądania wznowienia postępowania administracyjnego. W myśl zaś art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania. Przyjmuje się przy tym, że podstawa wznowienia określona w art. 145a k.p.a. jest podstawą uchylenia decyzji administracyjnej przez sąd administracyjny także wtedy, gdy wyrok Trybunału zapadł po podjęciu zaskarżonej decyzji (tak: J. Zimmermann w glosie do wyroku NSA z dnia 6 stycznia 1999 r., III SA 4728/97, OSP zeszyt nr 1, z 2000, poz. 16; wyrok NSA z dnia 29 września 1999 r., sygn. akt I SA/Łd 1327/97, Lex 43292). W niniejszej sprawie należało zatem uwzględnić fakt niekonstytucyjności art. 48 ust. 2 i 3 ustawy we wskazanym wyżej zakresie. Wydanie aktu administracyjnego z powołaniem się na przepis ustawy, który jest niezgodny z Konstytucją, oznacza wydanie aktu z naruszeniem przepisów wyższej rangi. W takim przypadku w sprawie, w której przedmiotem zaskarżenia do sądu jest decyzja, zachodzą podstawy do stwierdzenia naruszenia prawa w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. W tym miejscu godzi się podnieść, iż naruszenia prawa nie można ograniczać tylko do sytuacji, gdy zachodzi prosta sprzeczność między treścią przepisu a sposobem jego zastosowania przez organ administracji. W postępowaniu administracyjnym przez wydanie decyzji z naruszeniem prawa rozumie się także takie sytuacje, w których organowi administracji nie można postawić zarzutu naruszenia przepisów w toku wydawania decyzji. Dotyczy to na przykład niektórych podstaw wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 5 i 8 k.p.a.), jak również przypadku, jaki ma miejsce w rozpoznawanej sprawie. W konsekwencji stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności art. 48 ust. 2 pkt 1 lit. b i art. 48 ust. 3 pkt 1 ustawy Prawo budowlane w częściach obejmujących wyrażenie "w dniu wszczęcia postępowania" z art. 2 oraz z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP oznacza dla niniejszej sprawy, iż przepisy te nie mogą być uznane za prawidłową podstawę oceny, iż w niniejszej sprawie brak miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego uniemożliwia doprowadzenie samowolnie wybudowanych garaży do stanu zgodnego z prawem i to niezależnie od tego czy miało to wpływ na wynik sprawy, czy takiego wpływu nie miało. W tych uwarunkowaniach wskazane wyżej naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania obligowało Sąd na mocy art. 135 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej wydanie decyzji organu I instancji. Ponadto, organy orzekające w sprawie nie wyjaśniły, jakie znaczenie dla sprawy ma decyzja nr [...] o z dnia 15 października 1996 r. o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu na dostawienie 6 garaży do istniejącego kompleksu, pomimo podniesienia przez skarżącego tej kwestii w odwołaniu od decyzji. Nie wyjaśniły zatem tej istotnej dla możliwości legalizacji okoliczności faktycznej i nie odniosły się do niej w uzasadnieniu decyzji. Ponownie rozpoznając sprawę, organy administracji publicznej będą zobowiązane zastosować przepisy ustawy - Prawo budowlane z uwzględnieniem zmiany stanu prawnego wynikającej z powołanego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego. W ocenie Sądu, orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego otwiera drogę do legalizacji obiektów budowlanych na terenach pozbawionych miejscowego planu. Do tej pory było to praktycznie niemożliwe. Niewielu bowiem inwestorów było w stanie przedstawić ostateczną decyzję o warunkach zabudowy na dzień wszczęcia postępowania legalizacyjnego. Wydaje się, iż po publikacji omawianego wyroku wystarczy, że sprawca samowoli budowlanej wykaże, że wzniesiony obiekt jest zgodny z obowiązującymi przepisami. Dowodem na to, tak jak obecnie, będzie decyzja o warunkach zabudowy, z tą jednak różnicą, iż inwestor będzie mógł ją uzyskać także w trakcie postępowania legalizacyjnego. Należało więc, jak już wskazano powyżej, wpierw wyjaśnić czy możliwa jest legalizacja w aspekcie art. 48 ust. 2 ww. ustawy. Skoro organ nadzoru budowlanego, mimo obowiązku sprawdzenia przed nakazem rozbiórki możliwości legalizacji, nie sprawdził tego i nie przeprowadził żadnego postępowania przewidzianego art. 48 ust. 2 i następne, niezasadnie przyjął założenie o braku możliwości legalizacji spornej budowli. Stanowisko organu wyrażone w zaskarżonej decyzji o braku możliwości zastosowania art. 48 ust. 2 nie znajduje uzasadnienia wobec braku stosownych ustaleń faktycznych. Orzeczenie o niewykonywaniu zaskarżonego aktu wydano na podstawie art. 152, zaś o kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło