II SA/Sz 308/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel (spr.),, Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Protokolant Krzysztof Chudy, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 czerwca 2010r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku uchyla zaskarżoną decyzję U Z A S A D N I E N IE: Decyzją nr [...] z dnia [...] r. Prezydent Miasta K. na wniosek A. K. ustalił prawo do zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka Z. K. i odmówił przyznania dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. Organ uznał, iż A. K. nabyła prawo do urlopu wychowawczego w dniu [...] r. tj. z dniem podjęcia zatrudnienia i nie pozostawała w zatrudnieniu bezpośrednio przed nabyciem prawa do urlopu wychowawczego przez okres [...]. miesięcy, a w związku z tym zasadna jest odmowa przyznania dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. Wnioskodawczyni odwołała się o tej decyzji wnosząc o jej zmianę w części dotyczącej odmowy przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. W odwołaniu skarżąca podniosła, iż jej zdaniem, spełnia wymogi przepisów do otrzymania tego dodatku, gdyż nabyła prawo do urlopu wychowawczego z dniem urodzenia dziecka. Powołała się także na wyrok Sądu Apelacyjnego w B. z dnia [...] r. sygn. akt [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...]r., numer [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071z późn.zm.), zwanej dalej Kpa, oraz art. 10 ust. 5 pkt. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania A. K., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Kolegium stwierdziło, iż wnikliwe rozpatrzenie sprawy i przeanalizowanie zgromadzonego materiału dowodowego, doprowadziło do uznania odwołania skarżącej za niezasadne, a będąca przedmiotem zaskarżenia decyzja organu pierwszej instancji wydana została zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Na wstępie Kolegium wyjaśniło, że w trybie odwoławczym przedmiotem rozpatrywania przez Kolegium odwołania skarżącej jest zgodność z prawem i ze stanem faktycznym zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy, badając całokształt sprawy, dokonuje kontroli wydanej przez organ pierwszej instancji decyzji pod względem zarówno faktycznym, dotyczącym zaistniałego w sprawie stanu faktycznego, jak i pod względem prawnym. Kolegium ustaliło, że ze zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego wynika, że skarżąca podjęła zatrudnienie w dniu [...] r. Umowa została zawarta na czas określony do [...] r. – do dnia urodzenia dziecka. Zgodnie z art. 10 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych dodatek z tytułu sprawowania opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego nie przysługuje osobie, która bezpośrednio przed uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego pozostawała w stosunku pracy przez okres krótszy niż [...] miesięcy. Kolegium ustaliło także, że w przypadku skarżącej, która podjęła ponowne zatrudnienie od dnia [...] r. (brak umowy w aktach) i jednocześnie został jej udzielony urlop wychowawczy, nie została spełniona przesłanka określona w powołanym wyżej przepisie, a co za tym idzie, dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego nie przysługuje. Podnoszony, w odwołaniu przez skarżącą zarzut błędnego ustalenia okresu, w którym nabyła ona prawo do urlopu wychowawczego, w ocenie Składu Orzekającego Kolegium, jest bezzasadny. Przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych są przepisami specjalnymi w stosunku do przepisów art. 186 Kodeksu pracy, który to pozwala na wliczenie poprzednich okresów zatrudnienia do sześciomiesięcznego okresu zatrudnienia. Przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych jednoznacznie wskazują, że bezwzględnym warunkiem uzyskania prawa do omawianego świadczenia jest pozostawanie w ciągłym zatrudnieniu przez okres sześciu miesięcy bezpośrednio przed urlopem wychowawczym. Jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy zaświadczenia, skarżąca podjęła zatrudnienie [...] r. i z tym dniem udzielono jej urlopu wychowawczego. W ocenie organu odwoławczego z powyższego wynika, że skarżąca przed uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego nie pozostawała w stosunku pracy przez okres [...] miesięcy. Okres zatrudnienia, na który powołuje się w odwołaniu skarżąca tj. od [...] r. do [...]r. mógłby zostać zaliczony do okresu sześciu miesięcy jedynie wówczas, gdyby umowa o pracę nie została rozwiązana w dniu [...] r. W rozpatrywanej sprawie przerwa wystąpiła w okresie od [...] r. do [...] r. Ponadto, zdaniem Kolegium, powołane przez skarżącą orzeczenie Sądu Apelacyjnego w B. z dnia [...] r. sygn. akt [...], dotyczy innego stanu faktycznego i nie może mieć jakiegokolwiek zastosowania w przedmiotowej sprawie. Powyższa decyzja została zaskarżona przez A. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Skarżąca podniosła, iż decyzja odmawiająca jej przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego jest niesłuszna, narusza bowiem przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych, w szczególności art.10 ust.5 pkt 2. Uważa, że MOPS źle zinterpretował jej sytuację. Pozostawała w zatrudnieniu od dnia [...]r. do [...] r. w firmie T. Sp. z o.o., na co przedstawiła świadectwo pracy, następnie przebywała na zasiłku macierzyńskim i od dnia [...] r. ponownie została zatrudniona. Zatem pozostawała w stosunku pracy przez okres dłuższy niż 6 miesięcy przed uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego. Zdaniem skarżącej, należy mieć na uwadze okoliczność, iż okres wynikający z przepisu art. 10 ust 5 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych tj. bezpośrednio przed uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego, nie jest tożsamy z okresem bezpośrednio poprzedzającym datę złożenia wniosku o urlop wychowawczy. Ustawa o świadczeniach rodzinnych nie mówi, co należy rozumieć przez pojęcie urlopu wychowawczego, zaś zgodnie z Kodeksem pracy prawo do urlopu wychowawczego nabywa pracownik zatrudniony co najmniej 6 miesięcy, w wymiarze 3 lat w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, a do sześciomiesięcznego okresu zatrudnienia wlicza się poprzednie okresy zatrudnienia, jak w jej przypadku. Do okresu zatrudnienia pracowniczego, od którego zależy nabycie prawa do urlopu wychowawczego, wlicza się również okres urlopu macierzyńskiego, co potwierdza wyrok Sądu Apelacyjnego w B. z dnia [...]r. (sygn.[...] ). Od okresu tego wlicza się także okresy, w których pracownica nie świadczyła pracy z powodu choroby, co również miało miejsce w przedmiotowej sprawie, a co potwierdza komentarz do Kodeksu pracy autorstwa J.Jaśkowskiego i E.Maniewskiej. W myśl natomiast przepisów Kodeksu pracy, z prawa do urlopu wychowawczego można skorzystać w okresie 4 lat od urodzenia się dziecka. Zatem prawo do urlopu wychowawczego skarżąca nabyła w dniu urodzenia [...] r., zaś przed tym dniem była w stosunku pracy dłużej niż 6 miesięcy. W tym stanie rzeczy skarżąca uważa, że nabyła prawo do dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w czasie korzystania z urlopu wychowawczego i wniosła o zmianę decyzji poprzez przyznanie jej tego dodatku. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn.zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną i stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.). Rozpoznając niniejszą sprawę w świetle powołanego wyżej kryterium legalności Sąd uznał, iż skarga A. K. zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 8 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm.) do zasiłku rodzinnego przysługuje między innymi dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. Dodatek ten przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu albo opiekunowi prawnemu, jeżeli dziecko pozostaje pod jego faktyczną opieką, uprawnionemu do urlopu wychowawczego (art. 10 ust.1 cyt. ustawy). Dodatek ten nie przysługuje jednak tym osobom, jeżeli bezpośrednio przed uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego pozostawały w stosunku pracy przez okres krótszy niż 6 miesięcy. W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji, odmawiając skarżącej przyznania dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na córkę Z. K. powołały się na treść art. 10 ust. 5 pkt 2 ww. ustawy wskazując, że bezpośrednio przed udzieleniem urlopu wychowawczego skarżąca nie pozostawała w stosunku pracy przez okres 6 miesięcy, bowiem pracowała od dnia [...] r. i w dniu podjęcia pracy złożyła wniosek o urlop wychowawczy. Tak więc, organy dokonując wykładni przepisu art. 10 ust. 5 pkt 2 cyt. ustawy -przyjęły, że okres "bezpośrednio przed uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego" jest tożsamy z okresem bezpośrednio poprzedzającym datę złożenia wniosku o urlop wychowawczy. W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie taka interpretacja przepisu art. 10 ust. 5 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych jest błędna, bowiem uzyskanie prawa do urlopu wychowawczego nie następuje w chwili złożenia wniosku o ten urlop. Należy stwierdzić, że ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, w zakresie przyznawania świadczeń rodzinnych, stanowi lex specialis. Ustawa ta jednak nie definiuje, co należy rozumieć przez urlop wychowawczy, uzyskanie prawa do tego urlopu, pozostawanie w stosunku pracy. Pojęcia te są właściwe dla prawa pracy i stąd dla ustalenia ich znaczenia należy w tym zakresie posiłkować się przepisami ustawy z dnia 26 czerwca 1974r. Kodeks pracy (Dz.U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 z późn. zm.). Art. 186 § 1 Kodeksu pracy stanowi, że pracownik zatrudniony co najmniej 6 miesięcy ma prawo do urlopu wychowawczego w wymiarze do 3 lat w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez nie 4 roku życia. Do sześciomiesięcznego okresu zatrudnienia wlicza się poprzednie okresy zatrudnienia. Urlopu wychowawczego udziela się na wniosek pracownika, przy czym urlop ten może być wykorzystany najwyżej w 4 częściach (art. 186 § 4 i 5 Kp). Z treści powyższych przepisów wynika, że przesłankami uzyskania prawa do urlopu wychowawczego są: pozostawanie w stosunku pracy i posiadanie co najmniej sześciomiesięcznego okresu zatrudnienia. W zakresie wymagania sześciomiesięcznego okresu zatrudnienia ustawodawca posłużył się konstrukcją łącznego stażu pracy. Okres ten jest liczony z uwzględnieniem poprzednich okresów pozostawania w stosunku pracy, bez względu na wymiar czasu pracy, długość przerw w zatrudnieniu i sposób ustania stosunku pracy (vide uchwała Sądu Najwyższego z dnia 22 lutego 1979 r. sygn. V PZP 7/78, OSN 1979/5/85). Do okresu zatrudnienia pracowniczego, od którego zależy nabycie prawa do urlopu wychowawczego, wlicza się okres urlopu macierzyńskiego, a także okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych (vide wyrok Sądu Apelacyjnego w B. z dnia [...]r., sygn. [....], OSA 1999, z.5, poz. 28), jak również okresy, w których pracownica nie świadczyła pracy z powodu choroby (vide: Komentarz do Kodeksu pracy - J.Jaśkowski, E.Maniewska- Zakamycze 2004r. wyd.IV). Nabycie prawa do urlopu wychowawczego nie jest zatem zależne do złożenia wniosku o ten urlop. Prawo do urlopu wychowawczego nabywa bowiem pracownik pozostający w stosunku pracy, posiadający co najmniej sześciomiesięczny okres zatrudnienia (stanowiący sumę wszystkich okresów zatrudnienia z wszystkich zakładów pracy, bez wzglądu na wymiar czasu pracy, długość przerw w zatrudnieniu i sposób ustania stosunku pracy oraz okres urlopu macierzyńskiego i okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych), sprawujący osobistą opiekę nad dzieckiem. Natomiast skorzystać z tego prawa może, stosownie do art. 186 § 1 Kp, w okresie 4 lat od urodzenia się dziecka, na swój wniosek. W rozpoznawanej sprawie, organy oceniając czy zachodzą przesłanki do przyznania skarżącej żądanego świadczenia ustaliły, że skarżąca podjęła zatrudnienie [...] r. i z tym dniem udzielono jej urlopu wychowawczego. W ocenie organu odwoławczego z powyższego wynika, że skarżąca przed uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego nie pozostawała w stosunku pracy przez okres sześciu miesięcy. Zdaniem Kolegium, okres zatrudnienia, na który powołuje się w odwołaniu skarżąca tj. od [...] r. do [...] r. mógłby zostać zaliczony do okresu sześciu miesięcy jedynie wówczas, gdyby umowa o pracę nie została rozwiązana w dniu [...] r. Przerwa w zatrudnieniu A. K. wystąpiła w okresie od [...] r. do [...] r., a więc bezpośrednio przed udzieleniem urlopu wychowawczego skarżąca nie pozostawała w zatrudnieniu. Jak wyżej wskazano, skoro dla prawidłowego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy nie jest istotna data złożenia wniosku o urlop wychowawczy, która nie jest tożsama z datą nabycia prawa do urlopu wychowawczego, to uznać należy, że dla spełnienia przesłanki do uzyskania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego A. K. winna wykazać się sześciomiesięcznym okresem zatrudnienia bezpośrednio przed urodzeniem dziecka. Z niespornych ustaleń organów wynika, że od [...] r. do [...] r. skarżąca była zatrudniona w pełnym wymiarze czasu pracy (świadectwo pracy). W ponownie prowadzonym postępowaniu odwoławczym Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpozna odwołanie A. K., z uwzględnieniem zaprezentowanej w niniejszym wyroku oceny prawnej. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit "a" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) orzekł, jak w sentencji.