II SA/Sz 31/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Asesor WSA Joanna Świerzko-Bukowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi A. N. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia 4 grudnia 2024 r. nr SKO.WT.430/3601/2024 w przedmiocie wydania uwierzytelnionych odpisów akt sprawy oddala skargę. Prezydent Miasta S., działając na podstawie art. 73 § 2 i art. 74 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572; dalej "k.p.a.") wydał w dniu 21 października 2024 r. postanowienie nr [...] [...], w którym odmówił A. N. (dalej "skarżący") wydania uwierzytelnionych odpisów całości dokumentacji z akt jego sprawy z okresu od 1.07.2023 r. do 21.10.2024 r. Organ I instancji podał, że skarżący złożył w dniu 30.09.2024 r. wniosek o udostępnienie całości jego dokumentacji z akt w formie uwierzytelnionych kopii. Pismem z 9.10.2024 r. organ I instancji zwrócił się do skarżącego o doprecyzowanie treści złożonego wniosku w terminie 7 dni od daty otrzymania niniejszego pisma. Organ I instancji poinformował skarżącego, że jeżeli żądanie dotyczy wydania uwierzytelnionych odpisów, to zgodnie z art. 73 § 2 k.p.a. powinien wykazać istnienie ważnego interesu w pozyskaniu takich dokumentów. Pismo zostało odebrane przez skarżącego w dniu 11.10.2024 r. Do dnia wydania postanowienia skarżący nie skontaktował się z organem celem doprecyzowania treści żądania. Organ I instancji podał, że zgodnie z przepisem art. 73 § 1 k.p.a., strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Strona może żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony (art. 73 § 2 k.p.a.). Organ I instancji wyjaśnił, że na podstawie ww. przepisu strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów oraz iż prawo to przysługuje jej także po zakończeniu postępowania. Uprawnienie do zaznajomienia się z aktami sprawy oraz samodzielnego utrwalenia zawartych tam treści na własny użytek nie wymaga przy tym spełnienia żadnych wymogów przez stronę, a organ nie może co do zasady ograniczać dostępu do akt. Stronie służy również prawo żądania uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony. W tym przypadku na stronie spoczywa obowiązek wykazania ważnego interesu w uzyskaniu uwierzytelnionych dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych. Organ I instancji podkreślił, że podstawową formą uzyskiwania kopii lub odpisów z akt sprawy administracyjnej jest ich samodzielne wykonywanie przez stronę postępowania. Natomiast wydanie stronie uwierzytelnionych odpisów lub uwierzytelnionych kopii z akt sprawy ma charakter wyjątkowy, przy czym realizacja tego uprawnienia uzależniona jest od legitymowania się przez stronę ważnym interesem. Według organu I instancji, skarżący nie wykazał ważnego interesu w uzyskaniu uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy. Organ I instancji wskazał, że dokumenty, objęte wnioskiem znajdują się w aktach i na każdym etapie postępowania skarżący jako strona ma do nich dostęp i może samodzielnie sporządzić z akt notatki, kopie lub odpisy oraz może zwrócić się o przekazanie kopii nieuwierzytelnionych. Organ I instancji wskazał, że skarżący pismami z dnia 26.09.2023 r. oraz 29.12.2023 r. oraz 18.09.2024 r. zwrócił się do organu o umożliwienie zapoznania się z aktami sprawy. Akta zostały mu udostępnione i skarżący miał możliwość zapoznania się z nimi. Organ I instancji wyjaśnił, że odwołanie do samorządowego kolegium odwoławczego czy też skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego nie wymagają załączania doń dokumentów, znajdujących się w aktach sprawy, tym bardziej, że akta te wraz z odwołaniem albo skargą przekazywane są organowi odwoławczemu oraz sądowi właściwemu do rozpoznania środka zaskarżenia. W ocenie organu I instancji, wykorzystania żądanych dokumentów w bliżej nieokreślonych postępowaniach nie można zaliczyć do wykazania istnienia ważnego interesu prawnego przez skarżącego. Nie każde postępowanie wiąże się z potrzebą przedkładania uwierzytelnionych odpisów czy kopii akt postępowania. Skarżący złożył zażalenie na ww. postanowienie. Wskazał, że zapoznał się z aktami, lecz jego zdaniem, były one nieponumerowane i zdekompletowane, na co posiada dowód w postaci nagrań z telefonu. Według skarżącego, jest to celowe działanie pracowników organu, które polega na fałszowaniu dokumentacji. Skarżący żąda udostępnienia mu poświadczonych dokumentów odpowiednio posegregowanych według przedmiotów spraw, ponumerowanych i zawierających spis dokumentów oraz wypłaty na jego rzecz odszkodowania w wysokości 8.000 zł. Podał, że dostarczył organowi nagrania świadczące o łamaniu prawa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie wydało w dniu 4 grudnia 2024 r. postanowienie nr [...], w którym utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. Organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny w sprawie i przytoczył treść art. 73 k.p.a. Organ odwoławczy podał, że w związku ze złożonym przez skarżącego wnioskiem o wydanie uwierzytelnionych odpisów z jego spraw, organ I instancji wezwał go do wykazania istnienia ważnego interesu prawnego do pozyskania takich odpisów. Skarżący nie udzielił odpowiedzi na wezwanie organu I instancji. Organ odwoławczy wyjaśnił pojęcie ważnego interesu prawnego i wskazał, że argumentacja wniosku nie uzasadnia zaistnienia po stronie skarżącego ważnego interesu w pozyskaniu uwierzytelnionych odpisów żądanych dokumentów. Sama chęć posiadania uwierzytelnionych dokumentów z akt sprawy nie jest wystarczająca. Strona nie wykazała, aby z przyczyn obiektywnych nie mogła skorzystać z uprawnienia wynikającego z art. 73 § 1 k.p.a. i samodzielnego wykonania kopii dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. W realiach przedmiotowej sprawy, według organu odwoławczego, nie ma podstaw do żądania uwierzytelnionych dokumentów, skoro rzeczywistą intencją strony jest otrzymanie od organu i posiadanie kopii dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy. Odmowa wydania uwierzytelnionych odpisów lub uwierzytelnionych kopii dokumentów z akt sprawy nie stanowi przeszkody do analizy dokumentów przez stronę w siedzibie organu I instancji czy też w organie odwoławczym, z czego skarżący korzystał. W ocenie organu odwoławczego, żądanie uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy ze względu na ich dekompletowanie czy fałszowanie nie stanowi ważnego interesu strony. Skarżący złożył skargę na ww. postanowienie, w której żąda zasądzenia na jego rzecz odszkodowania od MOPR w S. w łącznej kwocie 10.000 zł tytułem stałego i celowego uniemożliwienia mu zapoznania się z kompletem dokumentów akt – do nieokreślonego czasu – wraz z należnymi odsetkami oraz 2.000 zł od SKO w Szczecinie. Do skargi załączono płytę z nagraniami z dyktafonu na okoliczność łamania prawa i sfałszowaniu oświadczenia o zapoznaniu go z aktami. Skarżący podał, że wielokrotnie w odwołaniach i skargach pisał o fałszowaniu przez pracowników MOPR dokumentacji i braku jej kompletności, co uniemożliwiało mu wniesienie właściwych zarzutów i stanowiło rażące naruszenie jego praw. Według skarżącego, organy nadzorcze nie reagują na takie postępowanie MOPR, a organ odwoławczy wręcz twierdzi, że dekompletowanie i fałszowanie akt nie stanowi o jego ważnym interesie. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. W piśmie z 13 lutego 2025 r. skarżący podtrzymał skargę, dołączając m.in. płytę z nagraniami. Przewodniczący Wydziału skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu uproszczonym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267; dalej "p.p.s.a."). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał, co następuje: Spór dotyczy odmowy wydania skarżącemu uwierzytelnionych odpisów z akt jego spraw prowadzonych przez organ I instancji na przestrzeni lat. Zgodnie z przepisem art. 73 § 1 k.p.a., strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Strona może żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony (art. 73 § 2 k.p.a.). W pierwszym wypadku strona zapoznaje się z aktami sprawy, to jest przegląda dokumenty włączone do akt sprawy, odczytuje ich treść, zapisuje swoje spostrzeżenia dotyczące akt sprawy, kopiuje dokumenty w całości lub w części. Z kolei uwierzytelnienie nie ma na celu poznania przez stronę treści akt sprawy. Uwierzytelnienie polega na dostarczeniu stronie sporządzonego przez organ i uwierzytelnionego odpisu z akt sprawy lub tylko na umieszczeniu przez ten organ adnotacji o zgodności z oryginałem kopii lub odpisu sporządzonego przez stronę. Strona postępowania może domagać się uwierzytelnienia sporządzonych przez siebie odpisów i kopii, w tym kserokopii, z akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów i kopii, ale tylko wtedy, gdy uzasadni to swoim ważnym interesem. Prawidłowo zatem organ I instancji wezwał skarżącego do wykazania istnienia po jego stronie ważnego interesu. Skarżący upatruje istnienie ważnego interesu w subiektywnej ocenie działań pracowników organu I instancji, którym zarzuca dokonanie sfałszowania dokumentacji oraz celowy brak właściwego skompletowania akt, w tym brak numeracji dokumentów w sprawach z jego wniosków o udzielenie mu pomocy społecznej na przestrzeni lat, w tym spraw, które były przedmiotem postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Szczecinie. Z tych powodów skarżący wysuwa żądanie zasądzenia na jego rzecz odszkodowania. Zdaniem Sądu, uzasadnienie istnienia ważnego interesu przez skarżącego wyłącznie koniecznością posiadania uwierzytelnionych odpisów poszczególnych dokumentów z akt administracyjnych nie jest wystarczające do przyjęcia, że posiada on ważny interes w rozumieniu art. 73 § 2 k.p.a. Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 25.07.2007 r. o sygn. I OSK 1319/06, uzasadnianie istnienia ważnego interesu strony li tylko koniecznością posiadania uwierzytelnionych odpisów poszczególnych dokumentów z akt administracyjnych, czy to dla potrzeb prowadzonego postępowania w sprawie, czy to w celu wykorzystania ich w innych postępowaniach prawnych, jest niewystarczające. Także inne sądy administracyjne wypowiadały się w kwestii żądania strony posiadania poświadczonych odpisów dokumentów podnosząc, że niedysponowanie uwierzytelnionym odpisem dokumentu nie uniemożliwia powołania się na określone dokumenty znajdujące się w aktach innego postępowania. We wszystkich tych sytuacjach brak posiadania uwierzytelnionego odpisu nie uniemożliwia co do zasady przeprowadzenia takiego dowodu przez właściwy sąd lub organ. Ogólnikowe stwierdzenia dotyczące w ogóle tylko potrzeby wykorzystania uwierzytelnionych odpisów w innych bliżej nieokreślonych postępowaniach, świadczą o tym, że strona nie wykazała ważnego interesu, o którym mowa w art. 73 § 2 k.p.a. w uzyskaniu żądanych uwierzytelnionych kopii (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 13 stycznia 2010 r. o sygn. akt IV SA/Wr 399/0; wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 15 listopada 2017 r. o sygn. II SA/Rz 982/17). W niniejszej sprawie Sąd podzielił pogląd organu, że skarżący nie wykazał istnienia ważnego interesu w rozumieniu art. 73 § 2 k.p.a. Podkreślić należy, że skarżący jest niekonsekwentny, gdyż z jednej strony zarzuca organowi fałszowanie dokumentacji, co wyklucza wiarygodność takiego dokumentu i możliwość posłużenia się nim, a z drugiej strony żąda wydania mu wszystkich poświadczonych dokumentów z jego spraw na przestrzeni lat, nie wskazując o jakie konkretnie dokumenty chodzi, przez co należy rozumieć, że żąda całości akt sprawy, w tym wydania odpisów dokumentów, które sam składał. Słusznie również organ administracyjny wskazał, że złożenie środków zaskarżenia przez skarżącego od rozstrzygnięć wydanych przez organy administracyjne nie wymaga dołączenia doń uwierzytelnionych odpisów dokumentów z akt administracyjnych, gdyż dokumenty te są przesyłane właściwemu organowi lub sądowi administracyjnemu wraz ze złożonym środkiem zaskarżenia. Także ewentualne zawiadomienie organów ścigania o popełnieniu przestępstwa nie wymaga dołączenia do niego żadnych dokumentów. W trakcie trwania dochodzenia organy ścigania podejmują samodzielnie stosowne działania w celu wyjaśnienia czy doszło do popełnienia przestępstwa. Jeżeli skarżący przekonany jest co do słuszności swoich zarzutów może takie zawiadomienie złożyć. Zaznaczyć należy, że w sprawach, będących przedmiotem postępowań sądowych ze skargi skarżącego wielokrotnie wyjaśniano skarżącemu kwestię wniosków dowodowych, wynikającą z art. 106 § 3 p.p.s.a. oraz braku uprawnień sądu administracyjnego do rozstrzygania spraw związanych z zarzutem skarżącego popełnienia przestępstwa przez pracowników organu administracji (por. wyroki WSA o sygn. akt: II SA/Sz 9/24, II SA/Sz 10/24, II SA/Sz 11/24, II SA/Sz 248/24, II SA/Sz 392/24, II SA/Sz 393/24, II SA/Sz 646/24). Sąd podtrzymuje także swoje stanowisko, zaprezentowane w ww. wyrokach o braku możliwości przeprowadzenia dowodu z nagrań (audio). Wyjaśnić należy również, że sąd administracyjny nie jest uprawniony do zasądzania na rzecz strony postępowania odszkodowania za nieprawidłowe, jej zdaniem, działanie organu administracji, zaś podnoszone przez skarżącego okoliczności związane z nieprawidłowym działaniem organu administracyjnego lub jego pracowników podlegają rozpoznaniu na podstawie przepisów zawartych w dziale VIII k.p.a. Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił. Przywołane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są na www.orzeczenia.nsa.gov.pl.