II SA/Sz 336/10
WyrokWSA w Szczecinie2011-06-08
Skład orzekający: Marzena Iwankiewicz, Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Elżbieta Makowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego, prowadząc postępowanie na podstawie art. 51 Prawa budowlanego, może nałożyć na inwestora obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych samowolnie robót do stanu zgodnego z prawem, jeśli inwestor przedłożył ekspertyzy potwierdzające prawidłowość wykonania tych robót?Ratio decidendi
Organ nadzoru budowlanego nie może nakładać obowiązku wykonania dalszych robót lub czynności, jeśli inwestor przedłożył ekspertyzy sporządzone przez osoby posiadające odpowiednie uprawnienia, które potwierdzają zgodność wykonanych robót z zasadami sztuki budowlanej i przepisami technicznymi. W przypadku sporu między współwłaścicielami dotyczącego celowości i prawidłowości remontu, sprawa ma charakter cywilnoprawny i powinna być rozstrzygana przez sądy powszechne, a nie przez organ administracji publicznej. Organ nadzoru budowlanego nie jest również uprawniony do żądania wykazania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 51 Prawa budowlanego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła samowolnie wykonanych robót budowlanych polegających na wymianie pokrycia dachowego i przemurowaniu kominów. Po wielokrotnych postępowaniach i uchyleniach decyzji przez sądy administracyjne, organ II instancji uchylił decyzję organu I instancji o umorzeniu postępowania i odmówił nałożenia na inwestorów obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem. Skarżący, współwłaściciel nieruchomości, kwestionował tę decyzję, podnosząc zarzuty naruszenia przepisów proceduralnych i materialnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz /spr./, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk -Meder, Sędzia NSA Elżbieta Makowska, Protokolant Katarzyna Skrzetuska-Gajos, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 1 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi ze skargi T. G. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku wykonania określonych robót budowlanych oddala skargę
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Powiecie Grodzkim [...] , decyzją z dnia [...] w sprawie samowolnie wykonanych robót budowlanych w budynku mieszkalnym przy ul. [...], polegających na wymianie pokrycia dachowego
z dachówki karpiówki na dachówkę esówkę oraz przemurowaniu [...] kominów
od wysokości [...] m powyżej poziomu posadzki na strychu, wydaną na podstawie
art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j.: Dz.U. z 2000 r., Nr 106, poz. 1126 ze zm.), nałożył na inwestora A. i J.D., w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem obowiązek wykonania w terminie do dnia [...] r. określonych czynności poprzez przedłożenie dokumentów: inwentaryzacji budowlanej, orzeczenia technicznego dot. wykonanych robót, protokołu kominiarskiego oraz prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Od powyższej decyzji odwołanie wniósł współwłaściciel budynku – T.G..
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego , uznając, że w ww. decyzji organu powiatowego nie wymieniono wszystkich wymaganych do zalegalizowania samowoli, dokumentów, decyzją z dnia [...] uchylił w całości powyższą decyzję i nakazał A. i J.D. przedłożenie w terminie do dnia [...] r. oprócz dokumentów żądanych przez organ I instancji, również przedłożenia pozytywnej opinii Miejskiego Konserwatora Zabytków w [...].
Powyższa decyzja organu została zaskarżona przez T.G.
do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Sąd wyrokiem z dnia 5 maja 2005 r. sygn. akt SA/Sz 1946/03 skargę oddalił. Od wyroku T.G. wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżając go w całości.
Wyrokiem z dnia 25 lipca 2006 r. sygn. akt II OSK 995/05 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie. W wyroku tym Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, iż w zaskarżonym wyroku "...przedstawiono błędną wykładnię art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego poprzez wadliwe zinterpretowanie zamieszczonego tam pojęcia "czynności w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem, a w efekcie przepis ten został także niewłaściwie zastosowany", (...) nałożenie na inwestora obowiązku dostarczenia określonych dokumentów powinno odbywać się na podstawie art. 81 c Prawa Budowlanego w drodze postanowienia, a nie decyzji opartej na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa Budowlanego, który to przepis ma odmienne przeznaczenie. Przepis powołanego art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego stanowi o nałożeniu obowiązku wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem. Nałożenie zaś obowiązku przedłożenia określonych dokumentów, nie jest nałożeniem obowiązku wykonania określonych czynności w rozumieniu powyższego przepis, bowiem samo przedstawienie takich dokumentów jak inwentaryzacja wykonanych robót, opinia Miejskiego Konserwatora Zabytków, protokół o stanie technicznym kominów czy tytuł do dysponowania nieruchomością na cele budowlane nie może doprowadzić wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem. Nałożenie obowiązku wykonania określonych czynności w rozumieniu ww. przepisu musi polegać na wskazaniu konkretnych czynności związanych z wykonywanymi robotami budowlanymi np. nałożenie obowiązku zamurowania otworów okiennych. Tylko wykonanie takich obowiązków może spowodować doprowadzenie wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem. "
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, wyrokiem z dnia 26 października 2006 r. sygn. akt II SA/Sz 1018/06, uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego
z dnia [...] r. i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie Grodzkim [...] z dnia [...] r. wskazując organom rozstrzygnięcie sprawy w oparciu o przestawioną w nim wykładnię przepisu art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, po otrzymaniu dokumentów potwierdzających prawidłowość wykonanych samowolnie robót budowlanych oraz po przeprowadzeniu rozprawy na wniosek T.G. decyzją z dnia [...] na podstawie art. 105 § 1 Kpa w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 2 i ust. 7 ustawy z 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118), umorzył prowadzone postępowanie w sprawie. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził, iż w dniu [...]r. inwestorzy dostarczyli m.in. inwentaryzację powykonawczą i ocenę stanu technicznego (ekspertyzę), z których wynika prawidłowość wykonanych prac.
Od decyzji odwołał się T.G.- współwłaściciel nieruchomości, podnosząc że decyzja naruszyła prawo materialne i została wydana wbrew przepisom postępowania administracyjnego. Skarżący podniósł, iż nie uczestniczył w rozprawie, gdyż wezwanie na rozprawę odebrał po rozprawie, co stanowi naruszenie art. 92 oraz art. 94 § 2 Kpa. Ponadto nie został powiadomiony o terminie zapoznania się z aktami sprawy przed wydaniem decyzji (art. 10 Kpa) przez co uniemożliwiono mu złożenie wniosków dowodowych i obronę swych praw. Ponadto, decyzja nie może być wydana na podstawie art. 105 § 1 Kpa., o czym orzekały już sądy administracyjne.
Po zapoznaniu się z aktami sprawy w organie odwoławczym skarżący w piśmie z dnia [...] r. wniósł zastrzeżenia dotyczące rozprawy, przeprowadzonej przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, podnosząc że rozprawa odbyła się bez udziału Konserwatora Zabytków, o co wnioskował, a sam jej przebieg ocenił jako enigmatyczny, nie zmierzający do wyjaśnienia obiektywnego problemu. Prowadzący rozprawę nie zapytał rzeczoznawców jakie podstawy prawne są potrzebne w ocenie wykonania dachu i czy zostały zastosowane, a popełniono cały szereg zaniechań wobec obszernego materiału dowodowego. Zdaniem strony, podtrzymanie swoich ekspertyz przez rzeczoznawców nie jest obiektywnym dowodem.
Po rozpatrzeniu odwołania, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kpa oraz art. 51 ust. 1 pkt 2 i ust. 7, art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (jednolity tekst : Dz.U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) uchylił w całości powyższą decyzję organu I instancji i odmówił nałożenia na A. i J.D. obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych, w celu doprowadzenia wykonanych samowolnie robót budowlanych w budynku mieszkalnym przy ul. [...], związanych z wykonaniem przemurowania dwóch kominów w części ponad dachem budynku oraz wymianą pokrycia dachowego z dachówki ceramicznej karpiówki na dachówkę esówkę, do stanu zgodnego z prawem.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia, organ II instancji wskazał, iż zgodnie z art. 105 § 1 Kpa, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe. W doktrynie oraz orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, iż bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza brak któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. W szczególności bezprzedmiotowość postępowania zachodzi, gdy brak jest podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle bądź do jej rozpoznania w drodze postępowania administracyjnego, a więc nie ma konkretnego przepisu prawa, który umożliwiałby dokonanie oceny zaistniałego stanu faktycznego. Postępowanie organu I instancji, zakończone zaskarżoną decyzją, dotyczy robót budowlanych polegających na wymianie pokrycia dachowego oraz przemurowaniu kominów, bez wymaganego zgłoszenia do właściwego organu. Dla tego typu samowoli budowlanych, zgodnie z ustawą Prawo budowlane zastosowanie mają przepisy art. 51. Wadliwe jest zatem orzeczenie organu
l instancji o umorzeniu postępowania w sprawie jako bezprzedmiotowego. Art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego daje możliwość legalizacji przeprowadzonych robót budowlanych, po wykonaniu przez inwestora określonych czynności lub robót budowlanych, mających na celu doprowadzenia tych robót do stanu zgodnego
z prawem.
Organ II instancji podał dalej, że z akt sprawy wynika, iż pomimo wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji nakazującej przedłożenie inwentaryzacji z oceną techniczną wykonanych samowolnie robót budowlanych, organ powiatowy uzyskał dokumentację spełniającą wymogi określone przepisami prawa budowlanego, sporządzoną przez osobę o wymaganych kwalifikacjach i mającą walor dowodowy. W orzeczeniu technicznym, jej autor - inż. J.S., potwierdził prawidłowość wykonania przedmiotowych robót budowlanych. Stanowisko takie zajął również, biorący udział w odbiorze robót, legitymujący się uprawnieniami budowlanymi inż. L.S.
Zdaniem organu, materiał dowodowy sprawy wskazuje, że nie jest konieczne wykonanie czynności lub robót budowlanych, w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem samowolnie wykonanych robót budowlanych w budynku mieszkalnym przy ul. [...]. Dlatego też, należało uchylić zaskarżoną decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego i rozstrzygnąć sprawę merytorycznie poprzez orzeczenie o odmowie nałożenia na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, na A. i J.D., obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych, w celu doprowadzenia robót budowlanych wykonanych w budynku mieszkalnym przy ul. [...]do stanu zgodnego z prawem.
Organ wskazał następnie, że podnoszone w odwołaniu zarzuty, dotyczące naruszenia przez organ I instancji przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, są zasadne, lecz nie mają wpływu na rozstrzygnięcie. Skarżący miał bowiem możliwość złożenia wniosków dowodowych i obrony swych praw. Umożliwił mu to organ odwoławczy, zawiadamiając strony, stosownie do art. 10 Kpa, o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Odwołujący się, po zapoznaniu się z dokumentacją sprawy, nie przedstawił merytorycznych dowodów, kwestionujących stanowisko osób uprawnionych. W świetle prawa budowlanego to inwestor samowolnie wykonanych robót ma obowiązek przedłożenia dokumentów potwierdzających prawidłowość ich wykonania. Inwestorzy przedłożyli orzeczenie techniczne sporządzone przez uprawnioną osobę, a Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nie dysponuje żadnymi dowodami uprawniającymi do zakwestionowania poprawności sporządzonego dokumentu. Ponadto, inwestor przedstawił stanowisko Miejskiego Konserwatora Zabytków (pismo z dnia [...]r.).
Powyższą decyzję T.G. zaskarżył skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wnosząc o jej uchylenie. Pismem z dnia [...] r. skarżący uzupełnił skargę.
Zdaniem skarżącego, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w prowadzonym postępowaniu odwoławczym naruszył przepisy prawa to jest art. 104 § 2, art. 107 § 1 i § 3 Kpa oraz art. 7, art. 8, art. 75 § 1, art. 76 § 3, art. 77 § 1, 2, 3, art. 78 § 1, art. 80, art. 85 § 1, art. 136 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 55 pkt 1 ust. 4, art. 81c pkt 4, art. 49 b ust 2 pkt 1 ustawy Prawo Budowlane, wobec czego domaga się usunięcia tych naruszeń
i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Skarżący wskazał następnie,
że decyzja ZWINB nie uchybia przytaczanej podstawie prawnej art. 138 § 1 pkt 2 Kpa, gdyż nie orzeka co do istoty sprawy, a wyrokiem NSA z dnia 09.03.2000 r. nie może być wykładnią prawa w przedmiotowej sprawie. Decyzja winna stwierdzać jednoznacznie że wykonane roboty zostały doprowadzone do stanu zgodnego
z prawem. Stanowi o tym jednoznacznie art. 51 ust 3 pkt 1 Prawa budowlanego, a treść sentencji decyzji - odmowa nałożenia na inwestora obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych nie rozstrzyga ona o istocie sprawy i wręcz omija i ukrywa nieprawidłowości w prowadzonym postępowaniu, takie jak brak prawa inwestorów do dysponowania nieruchomością. Skarżący podkreślił, że do dnia dzisiejszego Inwestorzy nie dostarczyli odpowiedniego dokumentu. Wymóg przedłożenia tego dokumentu przez inwestora nakłada wprost art. 49 b ust 2 pkt 1 ustawy Prawo budowlane, w którym znajduje się odnośnik do art. 32 ust. 4 pkt 2. Skoro inwestor ma przedstawić dokumenty tyczące stanu technicznego wykonanych prac czy opinie zgodności z planem zagospodarowania przestrzennego, tak też powinien przedstawić swoje prawa do dysponowania nieruchomością. Organy nie dopełniły też wymogów prawa, nie nałożywszy obowiązku uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego, które wypełniały by obowiązki wynikające z art. 55 pkt 1 ust. 4 ustawy Prawo budowlane. Obowiązek ten nałożył w przedmiotowej sprawie również NSA Ośrodek Zamiejscowy w [...] w wyroku z dnia 2 kwietnia 2003 r. sygn. akt SA/Sz 1744/02. Takie pozwolenie na użytkowanie należy uzyskać w toku postępowania, aby móc wydać decyzję kończącą sprawę i rozstrzygającą co do jej istoty.
Skarżący zwrócił uwagę, że organ w zaskarżonej decyzji uznał naruszenie prawa przez PINB, ale stanął na stanowisku, że nie miały one wpływu na rozstrzygnięcie, gdyż organ II instancji w postępowaniu odwoławczym wezwał skarżącego stosownie do art. 10 Kpa. Organ odwoławczy przemilczał fakt wniesienia skarg na rzeczoznawców Sz. i S. oraz opinię Miejskiego Konserwatora Zabytków, a także zarzuty o niewłaściwe ekspertyzy przewodów kominowych. Nikt nie jest w stanie zaprzeczyć stwierdzeniom, że na rozprawie z udziałem skarżącego i jego pełnomocnika nie pojawiły by się nowe okoliczności co skutkowałoby nowymi wnioskami dowodowymi. Według skarżącego, gdyby organ II instancji uznał wniosek dowodowy skarżącego z dnia [...] r., miałby pełną możliwość usunięcia naruszeń praw, lecz nie zrobił tego, jak też tego nie uzasadnił.
Skarżący podał dalej, że pismo wzywające go na rozprawę nosi datę [...] r., a termin rozprawy 17 sierpnia 2007 r. Wezwanie odebrał dnia 21 sierpnia 2007r. Wyznaczony termin sprawy i data wysyłki nie czyni zadość przepisom, które jasno określają, że strony muszą mieć 7 dni na przygotowanie się do rozprawy. Jego wniosek o przeprowadzenie rozprawy nosi datę 12 kwietnia 2007 r., a rozprawa wyznaczona została na dzień 17 sierpnia 2007 r. Skarżący oświadczył, że z pewnością uczestniczyłby w rozprawie i wnioskowałby o jej o odroczenie, aby móc merytorycznie się do niej przygotować i załatwić profesjonalnego pełnomocnika. Skarżący oczekiwał na następny termin rozprawy, lecz zamiast rozprawy doczekał się decyzji, bez powiadomienia go o możliwości zapoznania się z aktami sprawy, czym odebrano mu możliwość ustosunkowania się do zebranego materiału dowodowego i składania wniosków. Zdaniem skarżącego przeprowadzona rozprawa dałaby pełne prawo obrony jego praw, a na rozprawie powstałby bardzo obszerny materiał dowodowy, który miałby decydujące znaczenie w ocenie całej sprawy.
Ponadto skarżący podniósł, że organy obu instancji ani razu nie ustosunkowały się do złożonych przez niego skarg na rzeczoznawców, którzy sporządzili opinie techniczne, mimo, że merytorycznie podważał te opinie ze wskazywaniem podstaw prawnych.
W ocenie strony, wobec art. 81 c pkt 4 Prawa budowlanego organy nie mogły uchylać się od uwzględnienia jego wniosku o powołanie niezależnego eksperta
do oceny wykonanych prac. Jednakże organy pominęły wnioski dowodowe nie podając przyczyny ich nie uwzględnienia w postępowaniu. ZWINB w zaskarżonej decyzji powołał się na ekspertyzę techniczną Sz., mimo, że nawet w czasie rozprawy J.S. oświadczył, że nie dokonał oceny więźby dachowej. Według skarżącego, tylko na rozprawie mógł przeprowadzić dowody z przesłuchania świadków i dokumentów załączonych w aktach, które to dowody oba organy pominęły. Przeprowadzenie dowodów z dokumentów i przesłuchań świadków ujawniłoby nowe fakty i dowody co skutkowałoby nowymi wnioskami ze strony skarżącego. Ponadto, organ I instancji nie uwzględnił wniosku z dnia [...] r. i nie wezwał na rozprawę Konserwatora Zabytków. Natomiast przedstawiony przez sprawców samowoli budowlanej dokument od konserwatora zabytków jest bezprawny i niezgodny z obowiązującym prawem. Dokument ten zawiera tylko ogólne informacje i nie ustosunkowuje się do przedmiotowej sprawy. Budynek na którym dokonano samowoli budowlanej znajduje się w strefie ochrony zabytków, na podstawie Uchwały Rady Miejskiej w [...] Nr[...]. (Dz. Urz. Woj. Szcz. Nr 9 poz. 72 z lipca 1994r.). Wykonane prace są niezgodne z przepisami dotyczącymi tej strefy ochrony zabytków. Budynek znajduje się na terenie ochrony zabytków w strefie B, gdzie wymagana jest utrzymanie historycznej kompozycji. Wykonane prace odbiegają całkowicie od tych wymogów – są użyte nowe materiały, odmienne od istniejących przed remontem, co łamie historyczny ład. Jest wymagana ocena wykonanych prac pod względem wymogów prawa tyczących ochrony strefy zabytków B i powinna być wydana w formie decyzji. O wymogach wydawania decyzji stanowi porozumienie zawarte przez Wojewodę [...], a Zarządem Miasta [...] z dnia[...]. w sprawie powierzania spraw oraz wydawania decyzji administracyjnych z mocy ustawy o ochronie dóbr kultury (Dz.Urzędowy Województwa Zachodniopomorskiego nr 14 z dnia 11.06.1999 r. poz. 164). Obowiązki inwestora w tym względzie reguluje również przepis prawa budowlanego. Wobec tak jaskrawych nieprawidłowościach, bezspornym jest obowiązek wyjaśnienia tego wątku. Nieuwzględnienie wniosku w części wezwania Miejskiego Konserwatora Zabytków jest bezzasadne i ogranicza materiał dowodowy. Organy obu instancji nie wypowiedziały z jakiego powodu nie uwzględnili wniosku. Nadto, dokument "Inwentaryzacja budowlana", dostarczony przez pp D. również nie spełnia wymogów prawa. Jest to dokument wykonany przez jednego z inwestorów, czyli osoby nie uprawnionej i nie spełnia ona wymogów formalnych zawartych w ustawie z 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne.
W końcowej części swego pisma procesowego skarżący oświadczył, między innymi, że przedmiotowa samowola budowlana jest tylko jednym z wielu elementów bardzo dużego konfliktu sąsiedzkiego, w którym to on ani razu nie postąpił bezprawnie. Wystarczyłoby, aby pp. D. skierowali sprawę do postępowania nieprocesowego w sprawie czynności przekraczającej zwykły zarząd, które jest stosunkowo prostym tanim i szybkim postępowaniem. Celowo nie poinformowali go o rozpoczęciu remontu, aby nie mógł go wstrzymać i aby zawyżyć koszty remontu a zysk zachować dla siebie oraz skorzystać z dużej ulgi budowlanej obowiązującej ostatni rok. Wiedzieli również, że nie ma podstaw technicznych do remontu. Ponadto, oświadczył, że dach był w stanie dobrym i mógł wiele lat jeszcze służyć. A inwestorzy nie skorzystali nawet z możliwości obniżenia swoich kosztów poprzez staranie o kredyt termomodernizacyjny lub z programu miasta [...] "N".
Powyższe zarzuty zostały uzupełnione w piśmie procesowym pełnomocnika skarżącego adw. K.M. z dnia [...]r., w którym pełnomocnik podniósł m.in., że rozpatrując ponownie tę sprawę organy administracji budowlanej nie wzięły pod uwagę wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego
z 25 lipca 2006 r., II OSK 995/05, który przyjął, że w tej sprawie należy stosować prawo budowlane sprzed nowelizacji. Zastosowano przepis art. 51 ust.1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane w brzmieniu przed zmianą. Przepis ten umożliwia legalizację samowoli po czynnościach, należy rozumieć, że po faktycznych czynnościach. Dlatego też na wykonanie czynności wskazał NSA. Zaskarżona decyzja ma też inny mankament, albowiem wielokrotnie uchylana decyzja nie wychodzi cały czas poza tryb z art. 51 ust pkt 2, a w zaskarżonej decyzji organ wojewódzki stwierdza już jej wykonanie. Decyzja nigdy nie stała się prawomocna. Ponadto, oba organy pominęły kwestię obowiązku przedłożenia przez inwestora prawa do dysponowania lokalem na cele budowlane. Wymóg ten był umieszczony w pierwotnie wydanej w sprawie decyzji, przez skarżącego w tym zakresie nie zaskarżanej. Przy zaskarżonej decyzji wymogu tego nie ma. Zgoda współwłaściciela nie była w żadnej fazie, przed po, czy w trakcie robót uzyskana, zatem nie ma do niej zastosowania orzecznictwo o braku powtórzenia zgody, gdy zrealizowano roboty ze znacznym odstępstwem od projektu. Z orzeczenia NSA wynika dążenie do wykonania robót i rzetelne przeprowadzenie dowodów czy i jakie prace będą potrzebne. Podkreśla się niewystarczającą rolę inwentaryzacji robót. W tej relacji zasadne są zastrzeżenia skarżącego podnoszone od pierwszego odwołania, że niewystarczająca dla oceny zgodności z prawem budowlanym jest inwentaryzacja dokonana przez inżynierów zatrudnionych przez dokonujących samowoli budowlanej. Niezrozumiałe jest również, w powiązaniu z późniejszym orzeczeniem NSA, pomijanie wniosków o dokonanie oceny zgodności z prawem przez inne osoby. W tej sytuacji zasadne było powołanie biegłych w trybie art. 84 Kpa. Ponadto, pełnomocnik wskazał, że pominięte zostały zastrzeżenia skarżącego do przeprowadzonych robót w zakresie izolacji folią, sposobu dokonania robót blacharskich i niewłaściwej przebudowy komina. Zdaniem pełnomocnika skarżącego - skoro dokonujący samowoli budowlanej zatrudnili osoby, których ocena jest wątpliwa, a redakcja pierwotnej decyzji bezpodstawnie zakłada brak konieczności wykonania robót budowlanych dla doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem, przeprowadzenie innego trybu oceny już wykonanych robót jest zasadne.
Odpowiadając na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
A. i J.D. wnieśli o oddalenie skargi, podnosząc, iż dokonany przez nich remont i naprawa dachu, były konieczne, gdyż ich mieszkanie znajduje się na piętrze domu, a wskutek jego złego stanu technicznego "lało im się na głowę".
Ze względu na brak możliwości porozumienia się ze skarżącym, jako współwłaścicielem zmuszeni byli dokonać remontu bez jego zgody i formalnego pozwolenia na budowę. Działania skarżącego – ich zdaniem – zmierzają jedynie do przedłużania postępowania i utrudniania wydania wyroku przez sąd powszechny, do którego wnieśli powództwo przeciwko skarżącemu o częściowy zwrot kosztów remontu dachu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie po ponownym rozpoznaniu sprawy wyrokiem z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt II SA/Sz 667/08 oddalił skargę T.G. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł T.G., zaskarżając go w całości i zarzucając mu:
- naruszenie prawa materialnego przez przyjęcie, że w danej sprawie nie zachodzi obowiązek wykonania robót budowlanych, co stanowi naruszenie art. 51 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego, a jednocześnie sprzeczność z wyrokiem NSA II OSK 995/05 z dnia 25 lipca 2006r. w danej sprawie,
- naruszenie przepisów postępowania przed sądami administracyjnymi przez nieuwzględnienie okoliczności, że skarżącego nie poinformowano w toku postępowania przed organami obu instancji o możliwości przedstawienia opinii biegłych ustanowionych przez skarżącego co do wykonania w sprzeczności
z przepisami prawa robót wykonanych przez inwestorów. Stanowi to naruszenie
art. 9 k.p.a. i naruszenie zasady pełnej kontroli decyzji administracyjnych wyrażonej w art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a.,
- naruszenie przepisów postępowania przed sądami administracyjnymi przez nierozpatrzenie zarzutu strony, że przeprowadzono rozprawę administracyjną, mimo braku zwrotnego zawiadomienia skarżącego o rozprawie podczas postępowania w I instancji,
- naruszenie przepisów postępowania przed sądami administracyjnymi przez nie rozpatrzenie zarzutu skarżącego o wykonaniu robót sprzecznie z zaleceniami konserwatora zabytków,
- naruszenie art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a oraz naruszenie przepisów art. 138 Kpa.
Wskazując na powyższe podstawy skargi kasacyjnej, skarżący wniósł
o uchylenie zaskarżonego wyroku.
Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 11 lutego
2010 r., sygn. akt II OSK 319/09 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie do ponownego rozpoznania.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego doszło w rozpoznawanej sprawie do naruszenia art. 18 § 1 pkt 6 P.p.s.a., albowiem w składzie Sądu rozpoznającego sprawę w pierwszej instancji brał udział sędzia wyłączony z mocy ustawy, co skutkuje zgodnie z art. 183 § 2 pkt 4 P.p.s.a. nieważnością tego postępowania.
Sąd drugiej instancji wskazał w uzasadnieniu wyroku, że z analizy akt przedmiotowej sprawy wynika, iż sędzia NSA Henryk Dolecki orzekał w składzie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, który oddalił skargę T.G. wyrokiem z dnia 5 maja 2005 r. sygn. akt SA/Sz 1946/03 na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia[...]. Powyższy wyrok został uchylony wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lipca 2006 r. sygn. akt II OSK 995/05 na skutek skargi kasacyjnej wniesionej przez T.G.. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 26 października 2006 r. sygn. akt II SA/Sz 1018/06 uchylił powyżej wskazaną, zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji z dnia 30 maja 2003 r. Następnie po wydaniu na skutek tego wyroku kolejnych decyzji, sędzia NSA Henryk Dolecki orzekał w składzie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, który wyrokiem z dnia 26 listopada 2008 r. sygn. akt II SA/Sz 667/08 oddalił skargę T.G. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia [...] r. Udział sędziego NSA Henryka Doleckiego w wydaniu zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku oznacza, że wystąpiła podstawa nieważności z art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a. w związku z art. 185 § 2 p.p.s.a. W myśl wskazanych przepisów, z nieważnością postępowania mamy do czynienia w sytuacji, jeżeli skład sądu orzekającego był sprzeczny z przepisami prawa albo jeżeli w rozpoznaniu sprawy brał udział sędzia wyłączony z mocy ustawy. Z kolei przepis art. 185 § 2 p.p.s.a. stanowi, iż w razie przekazania sprawy do ponownego rozpoznania (art. 185 § 1 p.p.s.a.), sąd rozpoznaje ją w innym składzie.
Powyżej wskazaną sytuację, określoną w art. 183 § 2 pkt 4 należy odnieść do treści
art. 18 § 1 pkt 6 p.p.s.a., zgodnie z którym sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach, w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator.
Dla ustalenia jednak, czy w okolicznościach niniejszej sprawy, mogła wystąpić przesłanka obligatoryjnego wyłączenia sędziego, koniecznym jest odniesienie się do pojęcia sprawy, o której mowa w art. 18 § 1 pkt 6 p.p.s.a., w jej znaczeniu materialnym. W okolicznościach niniejszej sprawy w sensie formalnym nie zachodzi, tożsamość spraw pomiędzy postępowaniem prowadzonym pod sygn. akt SA/Sz 1946/03 i sygn. akt II SA/Sz 667/08, jednakże w znaczeniu materialnoprawnym oba te orzeczenia dotyczą kontroli legalności decyzji ostatecznych odnoszących się do tych samych stanów faktycznych. Zatem w wyniku uwzględnienia skargi kasacyjnej i uchylenia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 5 maja 2005 r., sędziowie orzekający w sprawie sygn. SA/Sz 1946/03 objęci byli zakazem orzekania w "tej sprawie" niezależnie od tego, ile razy sprawa, a dokładniej akt administracyjny w tej sprawie wydany, był przedmiotem skargi i kontroli przez wojewódzki sąd administracyjny.
Reasumując Sąd odwoławczy podał, że skoro w rozpoznawanej sprawie,
po uchyleniu orzeczenia przez Naczelny Sąd Administracyjny orzekał ten sam sędzia, to wystąpiła przyczyna nieważności z art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a. polegająca na tym, że skład sądu orzekającego był sprzeczny z przepisami prawa (art. 185 § 2 p.p.s.a.). Stwierdzenie przez Naczelny Sąd Administracyjny wystąpienia nieważności postępowania i uwzględnienie skargi z tego powodu oznacza, że podniesione skargą kasacyjną zarzuty nie mogą być rozpatrywane.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.)
– zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracyjnej i stosują środki określone w ustawie. Sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotową sprawę Sąd rozpatruje ponownie w związku z uchyleniem przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 11 lutego 2010 r., sygn. akt II OSK 319/09, poprzednio wydanego w sprawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt II SA/Sz 667/08i przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia.
W myśl art. 190 p.p.s.a., sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Natomiast nie są wiążące dla Sądu i dla stron orzeczenia, wydane w drugiej instancji, w innych sprawach, choćby identycznych
ze względu na przedmiot skargi.
Jak wynika z uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego
w Warszawie z dnia 11 lutego 2010 r. poprzednio wydany w tej sprawie wyrok z dnia
26 listopada 2008 r. został uchylony, a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania, albowiem w sprawie zaistniała sytuacja procesowa, że po uchyleniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 5 maja 2005 r. przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 25 lipca 2006 r., sygn. akt II OSK 995/05, ponownie w sprawie orzekał ten sam sędzia, a zatem wystąpiła przyczyna nieważności z art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a. polegająca na tym, że skład sądu orzekającego był sprzeczny z przepisami prawa (art. 185 § 2 p.p.s.a.).
Naczelny Sąd Administracyjny, wobec stwierdzenia wystąpienia nieważności postępowania i uwzględnienia skargi z tego powodu, nie rozpatrywał zarzutów skargi kasacyjnej.
Powyższe wskazania Sądu drugiej instancji zostały uwzględnione przy wyznaczaniu niniejszego składu orzekającego.
Jak wynika z akt sprawy, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego
w Powiecie Grodzkim [...], decyzją z dnia [...]r. wydaną
w postępowaniu wszczętym na wniosek skarżącego, będącego współwłaścicielem nieruchomości, w sprawie samowolnie wykonanych robót budowlanych w budynku mieszkalnym przy ul. [...], polegających na wymianie pokrycia dachowego z dachówki karpiówki na dachówkę esówkę oraz przemurowaniu [...] kominów od wysokości [...] m powyżej poziomu posadzki na strychu, działając na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j.: Dz. U. z 2000 r., Nr 106, poz. 1126 ze zm.), nałożył na inwestora w tym inwestora A. i J.D., w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem obowiązek wykonania w terminie do dnia [...]r. określonych czynności poprzez przedłożenie dokumentów: inwentaryzacji budowlanej, orzeczenia technicznego dot. wykonanych robót, protokołu kominiarskiego oraz prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Wskazany w podstawie prawnej ww. decyzji przepis, w obowiązującym wówczas brzmieniu, przewidywał, iż w przypadku, o którym mowa w art. 50 ust. 1 tj. w innym niż określony w art. 48 ust. 1 lub 49 ust. 1 b, w przypadku wykonania robót budowlanych bez wymaganego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia właściwy organ w drodze decyzji nakłada na sprawcę samowoli obowiązek wykonania określonych czynności, w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania.
Decyzją z dnia [...] r. organ I instancji, w ramach "nałożenia czynności", nałożył na sprawcę samowoli obowiązek przedłożenia określonych dokumentów (m.in. inwentaryzacji i ocen technicznych a także udokumentowania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Decyzja ta, została uchylona wyrokiem WSA w Szczecinie z dnia 26 października 2006 r., sygn. akt II SA/Sz 1018/06, wydanym po wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 lipca 2006 r., sygn. akt II OSK 955/05 - jako wydana z naruszeniem prawa materialnego na skutek błędnej wykładni przepisu art. 51 ust. 1 pkt 2 prawo budowlane. Zgodnie bowiem ze wskazaniami NSA przez pojęcie "czynności" o których mowa w tym przepisie należało rozumieć konkretne roboty budowlane, nie zaś dostarczenia organowi nadzoru dokumentacji wykonanych robót, co jest elementem postępowania dowodowego.
Ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane (Dz. U. z 2004 r., Nr 93, poz. 888 ze zm.), które weszła w życie w dniu 31 maja 2004 r. dokonano nowelizacji art. 51 ust. 1 pkt 2 .
W czasie ponownego rozpoznania sprawy obowiązywała już nowa treść tego przepisu, zgodnie z którą – w przypadku o którym mowa w art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego właściwy organ wydaje m.in. decyzję nakładającą obowiązek wykonania określanych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych (lub wykonanych – ust. 7) robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem.
Zgodnie z art. 6 kpa organ administracji publicznej wydaje rozstrzygnięcie (decyzję) na podstawie przepisów prawa, tak więc co do zasady organy administracji orzekają na podstawie przepisów obowiązujących w dacie orzekania.
Tak więc, w niniejszej sprawie, decyzja wydana w ramach ponownego rozpoznania sprawy po uchyleniu wyrokiem z dnia 26 października 2006 r., powinna być oparta na treści znowelizowanego art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego.
Oznacza to, że działając w oparciu o przepis art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego organ może obecnie nałożyć na sprawcę samowolnie wykonanych robót budowlanych zarówno wykonanie określonych robót budowlanych jak i określonych czynności.
Istotą powyższego przepisu i jego celem jest legalizacja wykonanych samowolnie – bez wymaganego pozwolenia lub zgłoszenia – robót budowlanych przez doprowadzenie stanu zgodności z prawem.
Oceny tej organ dokonuje w oparciu o dokumentację wykonanych robót i ich ocenę dokonaną przez osoby posiadające uprawnienia budowlane - dostarczone przez stronę postępowania. Tylko w wypadku istotnych wątpliwości, że dostarczone ekspertyzy budowlane sporządzone przez osoby posiadające odpowiednie uprawnienia budowlane nie są rzetelne i nie odpowiadają wiedzy technicznej organ
w oparciu o przepis art. 84 Kpa organ może zwrócić się do biegłych o wydanie opinii.
Jak wynika z akt administracyjnych, inwestor przedłożył orzeczenie techniczne sporządzone przez uprawnioną osobę J.S., spełniające wymogi określone przepisami budowlanego, w którym została potwierdzona prawidłowość wykonania spornych robót budowlanych.
Zdaniem Sądu, organ orzekające w niniejszej sprawie nie miały podstaw
do kwestionowania poprawności przedstawionego przez inwestora dokumentu.
Sam fakt, że skarżący, jako współwłaściciel, pozostający w sporze ze sprawcą samowoli, kwestionuje prawidłowość przedstawionych przez uczestnika postępowania ekspertyz nie daje podstaw do takich wątpliwości.
Skarżący miał prawo i możliwość przedstawienia w toku postępowania opinie przeciwne sporządzone przez osoby dysponujące uprawnieniami do wykonywania samodzielnych funkcji w budownictwie, które to wówczas opinie mogłyby stanowić przesłankę do takich wątpliwości, wymagających wydania opinii, a w konsekwencji powołania biegłego (biegłych) przez organ. Jak już wskazano skarżący nie przedłożył stosownej opinii przeciwnej. Wyjaśnić należy, że skargi strony składane na ww. rzeczoznawców nie mają waloru dowodu jaki posiada opinia biegłego rzeczoznawcy. Natomiast zarzuty względem sposobu prowadzenia konkretnego postępowania, związane z nienależytym wykonywaniem zadań, czy też przewlekłym przez pracowników organu nie podlegają rozpoznaniu przez sąd administracyjny (por. Kodeks postępowania administracyjnego Dział VIII Skargi i wnioski art. 221 i nast.).
Nie jest zasadne twierdzenie skarżącego, że na rozprawie sporządzający opinię J.S. podważył ją składając oświadczenie o braku oceny więźby dachowej. Z protokołu rozprawy wynika, że świadek J.S. podtrzymał
w całości wydane wcześniej orzeczenie techniczne i dodatkowo złożył oświadczenie w przedmiocie zakresu dokonanej oceny. Świadek L.S. podtrzymał całkowicie stanowisko o prawidłowości wykonania spornych robót, co stwierdzono
wcześniej w protokole odbioru tych robót. Ponadto, inwestor przedstawił w sprawie stanowisko Miejskiego Konserwatora Zabytków w [...], który w opinii konserwatorskiej nie zgłosił żadnych zastrzeżeń. W ocenie Sądu, organ powiatowy nie miał podstaw do kwestionowania wskazanej opinii.
Sąd zważył zarzut skarżącego w kwestii uniemożliwienia mu uczestniczenia
w rozprawie administracyjnej wyznaczonej na dzień 17 sierpnia 2007 r. z uwagi
na zawiadomienie skarżącego dostarczone już po rozprawie tj. dnia 21 sierpnia 2007 r. Według skarżącego, wobec powyższego, uniemożliwiono mu uzupełnienie materiału dowodowego, który miałby decydujące znaczenie dla sprawy.
W ocenie Sądu, fakt nieuczestnictwa skarżącego w rozprawie, stanowi,
co prawda, naruszenie przepisów procedury administracyjnej, jednakże w tej sprawie nie miało to istotnego wpływu na wynik sprawy. Skarżący miał bowiem możliwość, na każdym etapie postępowania, przedstawienia jako dowód opinii przeciwnej
w stosunku do ekspertyzy przedłożonej przez inwestorów, o której mowa powyżej. Ponadto, skarżący, stosownie do art. 10 § 1 Kpa, był skutecznie zawiadomiony
o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań w sprawie, tak więc miał możliwość uzupełnienia zebranego
w sprawie materiału dowodowego również po zamknięciu rozprawy administracyjnej.
Analizując całokształt sprawy, Sąd doszedł do wniosku, że w sprawie istotne stało się ustalenie jest jakiego rodzaju orzeczenie winien wydać organ nadzoru budowlanego prowadzący postępowanie na podstawie art. 51 Prawa budowlanego
w sytuacji, gdy inwestor, wobec którego postępowanie to zostało wszczęte, odpowiednimi ekspertyzami sporządzonymi przez osoby posiadające odpowiednie uprawnienia wykazał, że wszystkie samowolnie wykonane roboty zostały zrealizowane zgodnie z zasadami sztuki budowlanej i nie naruszają przepisów techniczno – budowlanych.
Zdaniem Sądu, z okoliczności sprawy, w tym z treści skargi wynika, iż sprawa remontu dachu i komina jest przedmiotem sporu dwóch współwłaścicieli nieruchomości (domu) o celowość i prawidłowość wykonania przez jednego ze współwłaściciela tego remontu.
Spór taki ma charakter cywilno – prawny i jako taki nie może być rozstrzygany przez organ administracji publicznej. Takie spory rozstrzygają bowiem sądy powszechne.
Wyjaśnić należy, że celem postępowania administracyjnego w sprawach budowlanych jest wyegzekwowanie zgodności wykonanych robót z przepisem materialnego prawa administracyjnego. W tym przypadku sprowadza się to do zbadania zgodności z przepisami techniczno – budowlanymi, a także przepisami odnoszącymi się do ochrony konserwatorskiej budynków usytuowanych w terenie objętym taką ochroną.
W niniejszej sprawie, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego takiej oceny
w oparciu o przedstawione przez inwestora w związku z wcześniejszą decyzją organu dokumenty dokonał, uznając, iż brak jest podstaw do nakładania na inwestora obowiązku wykonywania w tym przedmiocie jakichkolwiek dalszych robót lub czynności.
Zgodnie z art. 5 ust. 2 oraz art. 61 Prawa budowlanego właściciel zobowiązany jest do utrzymania budynku w należytym stanie technicznym. Art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego przewiduje nawet możliwość nakazania właścicielowi przez organ nadzoru budowlanego w drodze decyzji, usunięcie wszelkich nieprawidłowości, wydanie takiego nakazu przez organ administracyjny powinien być ostatecznością. Zasadą zaś – bieżące usuwanie nieprawidłowości przez właściciela lub zarządcę obiektu. Za stan techniczny obiektu, o którym mowa w przytoczonych wyżej przepisach odpowiedzialni są wszyscy współwłaściciele, również skarżący.
W ocenie Sądu, jeżeli samowolnie wykonany remont obiektu budowlanego stanowi wywiązanie się przez właściciela, (przez co należy rozumieć również współwłaściciela obiektu budowlanego) z obowiązku nałożonego przepisem art. 61
w zw. z art. 5 ust. 2 Prawa budowlanego, to brak jest podstaw do wydania w takiej sprawie decyzji opartej na przepisie art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 tej ustawy.
W związku z zarzutami skarżącego wyjaśnić należy, iż w postępowaniu opartym na art. 51 Prawa budowlanego organ administracyjny nie jest uprawniony do żądania wykazania się przez sprawcę samowoli prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Kwestia ta w orzecznictwie sądowoadministracyjnym została jednoznacznie rozstrzygnięta (m.in. wyrok NSA w sprawie o sygn. IV SA 639/01). Organ nadzoru budowlanego nie jest uprawniony do rozstrzygania kwestii własnościowych. Ani art. 49 b, ani art. 32 Prawa budowlanego nie ma zastosowania w postępowaniu opartym na art. 51 ust. 1 tej ustawy.
Sąd stwierdził, że organ II instancji prawidłowo przyjął, iż wadliwe było umorzenie postępowania przez organ I instancji w przedmiotowej sprawie, albowiem sprawę należało rozstrzygnąć merytorycznie. Umorzenie postępowania oznaczałoby uznanie za bezprzedmiotowe postępowania prowadzonego w stosunku do stwierdzonej (bezsporne) samowoli budowlanej.
Z tym, że wyjaśnić należy, że przepis art. 51 ust. 1 pkt 2 jest podstawą
do wydania decyzji nakładającej obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem. Decyzja ta nie legalizuje jednak samowoli i nie załatwia sprawy. Kończy ona zaledwie pierwszy etap postępowania. Właściwa decyzja legalizacyjna wydawana jest w oparciu o przepis art. 51 ust. 3 ustawy Prawo budowlane, orzeka ona albo o wykonaniu obowiązku, albo w przypadku jego niewykonania, nakazuje rozbiórkę obiektu lub jego części lub doprowadzenie do stanu poprzedniego.
W kontekście powyższego, Sąd zważył, że treść rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji została sformułowana w sposób nieprawidłowy. Organ - stwierdzając brak podstaw do nakładania na inwestora obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót do zgodności z prawem - winien orzec o stwierdzeniu wykonania obowiązku w tym zakresie.
Jednakże powyższe stwierdzenie zostało zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, natomiast nieprecyzyjne sformułowanie rozstrzygnięcia w zaskarżonej decyzji nie miało wpływu na wynik sprawy.
Tym samym, w świetle art. 145 § 1 P.p.s.a., brak jest podstaw do uwzględnienia skargi. Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 152 P.p.s.a, skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło