II SA/Sz 352/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Monika Bieńkowska po rozpoznaniu w dniu 2 września 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z Jego skargi na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie opłaty legalizacyjnej p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie S. L. razem ze skargą na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]r. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w zakresie opłaty od skargi ponad kwotę [...] zł. W uzasadnieniu wniosku złożonym na formularzu PPF wskazał, że nie jest w stanie uiścić wpisu od skargi w kwocie przekraczającej [...] zł. bez uszczerbku swojego utrzymania. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że S. L. nie pozostaje z nikim we wspólnym gospodarstwie domowym, nie posiada żadnego majątku, i jako osoba bezrobotna nie uzyskuje żadnych dochodów. W ramach dodatkowego postępowania wyjaśniającego prowadzonego na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) powoływanej dalej jako P.p.s.a. wnioskodawca został wezwany do przedłożenia : - zaświadczenia z właściwego Powiatowego Urzędu Pracy o posiadaniu przez wnioskodawcę statusu osoby bezrobotnej, - oświadczenia skarżącego z jakich środków finansował inwestycję polegającą na rozbudowie budynku wypoczynkowego i ile ona wyniosła, - oświadczenia o wysokości dochodu uzyskiwanego miesięcznie z wynajmu pokoi w pensjonacie P. w D., - odpisu decyzji podatku od nieruchomości za rok [...] dot. działki nr [...], obręb D., gmina K., - odpisu decyzji dot. podatku od nieruchomości za rok [...] dot. nieruchomości przy ul. B. w Ł. oraz przy ul. W. w Ł., - dowodów potwierdzających wydatki ponoszone na utrzymanie nieruchomości położonej w D. przy ul. Ż. i w Ł. przy ul. B. i W. ( rachunki opłat za gaz, prąd, wodę), - wyciągów z posiadanych kont bankowych za okres ostatnich trzech miesięcy, - oświadczenia, czy żona skarżącego J. P. pracuje, czy jest osobą bezrobotną i przedłożenie dokumentu potwierdzającego dany fakt, - wyciągów z posiadanych kont bankowych J. P. za okres ostatnich trzech miesięcy, - zaświadczenia z właściwej jednostki opieki społecznej, czy w ciągu ostatnich dwóch lat skarżący korzystał z pomocy opieki społecznej w terminie 7 dni od daty doręczenia niniejszego pisma, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie akt sprawy. W odpowiedzi na wezwanie wnioskodawca oświadczył, że nie jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna i pozostaje na utrzymaniu rodziny. Inwestycję polegającą na rozbudowie pensjonatu finansował z oszczędności a wykonywał ją sam, wraz z ojcem i teściem w związku z czym jej koszt wyniósł [...] tys. zł. Dalej podał, że nie osiąga dochodu z tytułu wynajmu pokoi w budynku P. w D., ponieważ należy on do jego żony, nie posiada też żadnej nieruchomości w Ł. przy ul. W., a działka położona w tej miejscowości przy ul. B. należy do jego żony. Dołączył decyzję w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za rok [...] działki położonej w Ł. przy ul. B. oraz wystawioną przez Wójta Gminy K. W pozostałym zakresie S. L. wezwania nie wykonał. Referendarz sądowy, oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego, zważył: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, którego domaga się skarżący, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej wnioskodawcy, iż nie byłby on w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych ( post. NSA z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt II FZ 137/05, niepubl.). W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem ( np. do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Z powyższego wynika, że strona dochodząca swych praw na drodze sądowej ma prawo do ubiegania się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie kwalifikowanego pełnomocnika z urzędu, jednakże dla skuteczności złożonego w tej materii wniosku zobowiązana jest spełnić przesłanki określone przepisami prawa, które regulują instytucje prawa pomocy. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie, "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zatem to skarżący ubiegając się o udzielenie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę [...] zł, winien był przekonać sąd, że jego sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie tych kosztów we własnym zakresie bez uszczerbku w utrzymaniu siebie i rodziny. Wnioskodawca oświadczył, że nie pracuje, ale nie posiada statusu osoby bezrobotnej. Pozostaje na utrzymaniu bliskich, ale twierdzenia tego w żaden sposób nie uwiarygodnił tego. Nie dołączył wyciągu z posiadanego rachunku bankowego ani nie wyjaśnił przyczyny jego braku. Wezwanie w części dotyczącej sytuacji finansowej żony zignorował, a ze zgromadzonych dokumentów wynika, że J. P. prowadzi między innymi działalność gospodarczą w zakresie wynajmu pokoi w Domu Gościnnym P. Mało prawdopodobnym wydaje się, być żeby wynajem [...] pokoi nie przynosił zysków. Z przesłanych decyzji w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości wynika, nadto, że posiada Ona nieruchomość w Ł., a zetem trudno zaliczyć ją do osób ubogich. Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z dnia 5 marca 1964 r. nr 649, poz. 59 ze zm.) ustanawia generalne zasady wspierania przez członków rodzin. Należy zatem oczekiwać, iż w sytuacji braku możliwości wygospodarowania środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego przez skarżącego w pierwszej kolejności winien on poszukiwać wsparcia u członków swojej najbliższej rodziny, a dopiero później, gdyby pomoc ta okazała się niewystarczająca - zwrócić się o zwolnienie go z kosztów sądowych. Ich możliwości finansowe stanowią bowiem istotny czynnik kształtujący sytuację majątkową strony, który musi być uwzględniony przy ocenie przesłanek prawa pomocy. Z tego właśnie powodu skarżący został wezwany do wykazania sytuacji majątkowej i dochodów zony, któremu jednak nie zadośćuczynił. W świetle powyższego należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał, że faktycznie znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Z tych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.