II SA/Sz 361/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj (spr.) Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj Protokolant starszy sekretarz sądowy Teresa Zauerman po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 sierpnia 2018 r. sprawy ze skargi Z. G. na decyzję Wojewody Z. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie statusu osoby bezrobotnej uchyla zaskarżoną decyzję. Prezydent Miasta S. decyzją z dnia [...] r. nr [...] orzekł o uznaniu Z. G. z dniem [...] r. za osobę bezrobotną oraz o odmowie przyznania prawa do zasiłku. Kolejną decyzją – z dnia [...] r., nr [...] Prezydent Miasta S., na podstawie art. 33 ust. 4 pkt 4 i ust. 4ca w związku z art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2017 r., poz. 1065) orzekł o utracie przez Z. G. statusu osoby bezrobotnej z dniem [...] r. W uzasadnieniu tej decyzji organ wyjaśnił, że skarżący nie stawił się w Powiatowym Urzędzie Pracy w wyznaczonym terminie i nie powiadomił w ciągu 7 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa. Zaznaczył, że odzyskanie statusu osoby bezrobotnej może nastąpić dopiero po upływie 120 dni od dnia niestawienia się w Powiatowym Urzędzie Pracy – w wyniku ponownej rejestracji. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący podniósł, że powodem niestawiennictwa w wyznaczonym terminie w Powiatowym Urzędzie Pracy była konieczność udania się z wizytą do lekarza rodzinnego. Dodał, że choruje na nadciśnienie tętnicze i w tym dniu miał wyznaczony termin wspomnianej wizyty. Skarżący dołączył do odwołania wyrok Sądu Rejonowego [...] w S. [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, że z dnia [...] r., w którym przyznano mu prawo do świadczenia rehabilitacyjnego od dnia [...] r. na okres ośmiu tygodni. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 10 ust. 7 pkt 2 w zw. z art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie strona wskazała, że powodem niestawiennictwa były jej problemy zdrowotne. W tej sytuacji powinna była uzyskać dokument potwierdzający, że dolegliwości zdrowotne uniemożliwiły jej stawiennictwo w dniu obowiązkowej wizyty w urzędzie pracy. Strona nie powiadomiła także Urzędu Pracy o przyczynie nieobecności w wymaganym, siedmiodniowym terminie. Wspomniany termin upłynął w dniu [...] r., zaś skarżący podał przyczynę niestawiennictwa w dniu [...] r. w odwołaniu od zaskarżonej decyzji. Z treści odwołania wynika, że strona przewlekle choruje i wizyta u lekarza była już wcześniej zaplanowana. W tej sytuacji powinna poinformować organ I instancji o umówionej wizycie u lekarza. Organ dokonałby wówczas zmiany terminu spotkania w urzędzie pracy. Skarżący nie podjął jednak żadnych działań w tym celu. Oznacza to, że nie zachował należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw. W skardze na powyższą decyzję, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, Z. G. podniósł argumenty analogiczne jak w odwołaniu od decyzji z dnia [...] r. Wojewoda [...] odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2017 r., poz. 2188) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302., powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Dokonując kontroli w tak zakreślonych granicach kognicji, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest decyzja Wojewody Z. z dnia [...] r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...] r. utracie przez Z. G. statusu osoby bezrobotnej z dniem [...] r. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowiły w niniejszej sprawie przepisy ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2017 r., poz. 1065 ze zm.). W sprawie poza sporem pozostaje, że skarżącego wezwano na dzień [...] r. do Powiatowego Urzędu Pracy w S. w celu potwierdzenia gotowości do pracy lub skorzystania z innej formy pomocy określonej w ustawie o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Niesporne jest także i to, że wymieniony nie zgłosił się w wyznaczonym dniu i nie zawiadomił organu w terminie 7 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa. Nie ulega też wątpliwości, że zgodnie z treścią art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2018 r., poz. 1265), starosta, z zastrzeżeniem art. 75 ust. 3, pozbawia statusu bezrobotnego, który nie stawił się w powiatowym urzędzie pracy w wyznaczonym terminie i nie powiadomił w okresie do 7 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa; pozbawienie statusu bezrobotnego następuje od dnia niestawienia się w powiatowym urzędzie pracy odpowiednio na okres wskazany w pkt 3, w zależności od liczby niestawiennictw. W niniejszej sprawie organy przyjęły, że skarżący nie dopełnił powyższego obowiązku pomimo tego, że otrzymał i zapoznał się z informacją na temat praw i obowiązków osoby bezrobotnej. Powyższe, zdaniem organu odwoławczego, wynika z treści załącznika nr 3 akt sprawy. W ocenie Sądu, takie stanowisko organu należy jednak uznać za przedwczesne i nie znajdujące potwierdzenia w zgromadzonych dokumentach. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowoadministracyjnym, warunkiem zastosowania sankcji w postaci pozbawienia statusu osoby bezrobotnej jest wcześniejsze właściwe pouczenie bezrobotnego o przesłankach warunkujących zachowanie (odpowiednio: skutkujących utratą) tego statusu (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 stycznia 2012 r., sygn. akt I OSK 1483/11; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 11 marca 2014 r., sygn. akt II SA/Bd 40/14; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 19 września 2013 r., sygn. akt II SA/Sz 273/09; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 11 grudnia 2007 r., sygn. akt III SA/Łd 163/07; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 13 maja 2015 r. sygn. akt IV SA/Po 1359/14). W niniejszej sprawie, brak jest dokumentów potwierdzających jednoznacznie, że skarżący został w należyty sposób pouczony o obowiązku informowania organu w terminie 7 dni o uzasadnionej przyczynie niestawiennictwa w powiatowym urzędzie pracy w wyznaczonym terminie oraz o skutkach niedopełnienia powyższego obowiązku. Zdaniem Wojewody, dowodem prawidłowego pouczenia skarżącego w omawianym zakresie jest jego oświadczenie z dnia 30 marca 2017 r., w którym wskazał on, że otrzymał i zapoznał się z informacjami na temat praw i obowiązków osoby bezrobotnej. Zdaniem Sądu, wspomniane oświadczenie istotnie mogłoby stanowić taki dowód, jednak tylko wówczas gdyby możliwe było jednoznaczne stwierdzenie jakiej treści informację skarżący otrzymał, np. dzięki załączeniu do tego oświadczenia kopii tej informacji. Tymczasem w aktach administracyjnych brak jest jakiegokolwiek dokumentu, z którego wynikałoby jakie konkretnie informacje dotyczące praw i obowiązków zostały mu przedstawione. Znalazły się tam co prawda różnego rodzaju oświadczenia skarżącego, w tym także zobowiązania do informowania organu o zmianach danych osobowych czy o podjęciu zatrudnienia, jednakże w żadnym razie nie wynika z nich, że został pouczony także o opisanym wyżej obowiązku zawiadamiania o przyczynach niestawiennictwa i skutkach jego niedopełnienia. Uwadze Sądu nie uszło przy tym, że na karcie 12 akt administracyjnych znajduje się wezwanie do stawienia się w dniu [...] r. w Powiatowym Urzędzie Pracy w S. adresowane do Z. G., na którym znajduje się pouczenie o treści art. 33 ust. 3 i 4 pkt 4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, opatrzone nieczytelnym podpisem - prawdopodobnie Z. G.. Dokument ten nie może jednak, w ocenie Sądu, stanowić dostatecznej podstawy do przyjęcia, że skarżącemu udzielono prawidłowego pouczenia w omawianym zakresie. Pomijając okoliczność, że podpis osoby, która zapoznała się z treścią wezwania jest nieczytelny, należy podkreślić, że nie zostało ono przesłane skarżącemu, a z adnotacji na dokumencie nie wynika także by otrzymał kopię tego wezwania, tak by móc zapoznać się z treścią pouczenia po opuszczeniu Urzędu Pracy. Podzielając pogląd zawarty w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 kwietnia 2013 r. (sygn. akt I OSK 1701/12), należy stwierdzić, że pouczenie nie może być uznane za należyte, gdy przytacza jedynie przepis ustawy bez jego wyjaśnienia – winno być ono jasne i czytelne, powinno zawierać wyczerpujące informacje o obowiązujących zasadach. Pouczenia zamieszczane standardowo na różnego rodzaju drukach, z którymi strona ma możliwość zapoznania się jedynie w Urzędzie, które następnie są pozostawiane w aktach administracyjnych sprawy nie mogą być uznane za należyte, zwłaszcza gdy zawierają jedynie przepis ustawy, bez nawet jakiejkolwiek próby jego wyjaśnienia. Organ odwoławczy w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wskazał, że strona winna była przedstawić dokument potwierdzający, że dolegliwości zdrowotne uniemożliwiły jej stawiennictwo w dniu obowiązkowej wizyty w Urzędzie Pracy jak również, że powiadomienie urzędu pracy o przyczynie nieobecności nie musi być dokonane osobiście, osoba bezrobotna może poinformować o tym Urząd, korzystając z pomocy innych osób, czy też listownie. Tego rodzaju informacji brak jest jednak we wspomnianym wezwaniu. Nie zawarto jej także w jakimkolwiek innym dokumencie załączonym do akt administracyjnych sprawy. Wspomniany brak prawidłowego pouczenia stanowi przy tym uchybienie ustalonym w kodeksie postępowania administracyjnego zasadom – zasadzie pogłębiania zaufania do organów państwa, ustalonej w art. 8 k.p.a. i obowiązkowi udzielania informacji faktycznej i prawnej stronie - określonemu w art. 9 k.p.a. Ten ostatni przepis stanowi, że organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Organ I instancji całkowicie pominął w swojej decyzji kwestie dotyczące prawidłowego pouczenia skarżącego w omawianym zakresie, zaś organ II instancji przyjął, że stronie udzielono niezbędnych pouczeń, opierając się na dokumencie, który z przyczyn omówionych już wcześniej nie stanowi potwierdzenia powyższej okoliczności. Jednocześnie Wojewoda nie podjął żadnych czynności celem wyjaśnienia powstałych w tym zakresie wątpliwości. Nie można zatem uznać, że organ w sposób prawidłowy rozpoznał i rozstrzygnął sprawę i z tych względów, wobec naruszenia wskazanych wyżej przepisów jak również art. 7, art. 77 § 1, art. 80, i art. 107 § 3 k.p.a., zaskarżoną decyzję należało uchylić. Stwierdzone uchybienia mogły mieć bowiem wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Rozpoznając sprawę ponownie organ zobligowany będzie rozważyć zagadnienia podniesione w uzasadnieniu niniejszego wyroku, będąc związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania, stosownie do treści art. 153 p.p.s.a. Organ w szczególności w oparciu o powyższe wskazania winien dokonać prawidłowego ustalenia czy skarżący został prawidłowo pouczony o obowiązku informowania organu o przyczynach niestawiennictwa w wyznaczonym terminie oraz o skutkach niedopełnienia tego obowiązku (jakie informacje w tym zakresie uzyskał i czy miał realną możliwość zapoznania się z tymi informacjami), a następnie w zależności od poczynionych ustaleń w tym zakresie organ winien podjąć stosowne rozstrzygnięcie, eliminując tym samym dotychczasowe naruszenia prawa.