II SA/Sz 369/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz Sędzia NSA Stefan Kłosowski (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Agnieszka Klimek po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 3 lipca 2019 r. sprawy ze skargi J. B. na czynność Komendanta Policji z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu kosztów związanych z przechowywaniem broni I. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności w stosunku do J. B., II. zasądza od Komendanta Policji na rzecz strony skarżącej J. B. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. J. B. zaskarżył w całości do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie czynność Komendanta Policji z dnia [...] r., nr [...] o naliczeniu R. B. oraz J. B. opłaty w kwocie [...]zł, za deponowanie broni w okresie od dnia 24 października 2008 r. do dnia 3 listopada 2017 r. Skarżący wniósł o stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności w części dotyczącej jego osoby. Ponadto wniósł o zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonej czynności zarzucił naruszenie art. 23 ust. 1 pkt 3 ustawy o broni i amunicji, poprzez jego błędną wykładnię i obciążenie kosztami związanymi z deponowaniem broni osobę, która nigdy nie posiadała broni po osobie zmarłej. W uzasadnieniu skargi podał, iż z protokołu przyjęcia broni i amunicji do depozytu z dnia 24 października 2008 r., nr [...], znajdującego się w aktach organu wynika, że broń [...] kaliber [...] mm, seria [...] została przekazana przez brata skarżącego, tj. R. B.. W protokole wskazano, że broń należała do ojca skarżącego, tj. W. B. (zmarł 27 stycznia 2004 r.). Skarżący nie wiedział, że ojciec miał jakąkolwiek broń, ani że jego brat przekazał cokolwiek do depozytu KWP w S.. O sprawie broni skarżący dowiedział się w czerwcu 2018 r. z zawiadomienia Sądu Rejonowego S. – P. i Z. w S. w sprawie [...], dotyczącej likwidacji niepodjętego depozytu, do której wezwano skarżącego w charakterze uczestnika. Według skarżącego, pomimo że jest spadkobiercą W. B., to brak jest podstawy do obciążania go opłatą za depozyt należącej do ojca broni, którą nigdy nie dysponował i nie składał jej do depozytu. Wskazując na art. 23 ust. 1 pkt 3 ustawy o broni i amunicji skarżący wskazał, że "osobą deponującą", jest osoba która weszła w posiadanie broni i amunicji, która faktycznie nią władała jak właściciel i dokonała czynności faktycznej złożenia amunicji i broni do depozytu. Podniósł, że wezwanie do zapłaty powinno być ewentualnie skierowane do osoby składającej broń do depozytu, a nie do wszystkich spadkobierców właściciela broni. Brat skarżącego, składając broń do depozytu nie działał ani w imieniu skarżącego, ani na jego rzecz. O przekazaniu broni skarżący w ogóle nie wiedział. W odpowiedzi na skargę Komendant Policji, reprezentowany przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, wniósł o jej oddalenie. Organ wyjaśnił, że w dniu 24 października 2008 r. R. B. wystąpił z wnioskiem o przyjęcie do depozytu jednego egzemplarza broni palnej [...], należącej do zmarłego ojca. W związku z powyższym korespondencję w sprawie rozliczenia broni palnej w trybie przepisów ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji po zmarłym W. B. kierowano do R. B., jako do osoby która weszła w posiadanie broni i złożyła ją do depozytu. R. B. pomimo prawidłowo dostarczonej korespondencji nie udzielił odpowiedzi na żadne z pism. Bez odpowiedzi pozostawił także wezwanie ostateczne do odbioru depozytu z dnia 9 listopada 2015 r. W aktach sprawy od dnia przyjęcia broni do depozytu, tj. od dnia 24 października 2008 r. do dnia złożenia w Sądzie Rejonowym S.-P. i Z. w S. I Wydział Cywilny wniosku o stwierdzenie likwidacji niepodjętego depozytu, tj. do dnia 8 kwietnia 2016 r., nie ma żadnego pisma skierowanego przez R. B. do WPA KWP w S., w którym informowałby o pozostałych spadkobiercach. Sąd Rejonowy z urzędu podjął czynności celem ustalenia kręgu spadkobierców zmarłego W. B. ustalając, że poza R. B., spadkobiercą jest drugi syn zmarłego - J. B.. Organ wyjaśnił, że jednostka deponująca nie ma prawnych możliwości, jak również obowiązku ustalania wszystkich spadkobierców i informowania ich o zasadach i warunkach deponowania broni, wystarczającym jest skuteczne poinformowanie przynajmniej jednego z nich. Kwestie dotyczące współwłasności regulują przepisy Kodeksu cywilnego, zaś poinformowany spadkobierca we własnym interesie powinien przekazać informację o pozostałych współwłaścicielach deponowanej rzeczy celem skutecznego nią zadysponowania. Odnosząc się do zarzutu, że broń [...] została przekazana do depozytu przez R. B., a J. B. nie dysponował nią, organ wskazał, że zgodnie z art. 23 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy o broni i amunicji, osoba, która weszła w posiadanie broni po osobie zmarłej (np. spadkobierca), ponosi koszty związane z jej deponowanie. Wyjaśnił, że zwrot "posiadanie" nie jest w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego tożsamy z pojęciem władztwa faktycznego. Zatem posiadaczem broni, o którym mowa w przywołanym przepisie jest spadkobierca, obdarowany lub zapisobierca. Na poparcie swego stanowiska organ powołał orzeczenie WSA w Opoluz dnia 7 grudnia 2009 r. sygn. akt II SA/Op 279/09. Organ podkreślił, iż opłata za przechowywanie broni w depozycie jest zobowiązaniem solidarnym, co oznacza, że kilku dłużników (czyli wszyscy współwłaściciele broni) jest zobowiązanych w ten sposób, że wierzyciel może żądać całości lub części świadczenia od wszystkich dłużników łącznie, od kilku z nich lub od każdego z osobna, a zaspokojenie wierzyciela przez któregokolwiek z dłużników zwalnia pozostałych – aż do zupełnego zaspokojenia wierzyciela wszyscy dłużnicy solidarni pozostają zobowiązani. Wskazał, że naliczając kwotę [...]zł tytułem opłaty za przechowywanie broni w depozycie w okresie od dnia 24 października 2008 r. do dnia 3 listopada 2017 r., naliczył ją do dnia uprawomocnienia się pierwszego prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego S. P. i Z. sygn. akt [...] wydanego dnia [...] r. o likwidacji niepodjętego depozytu, na korzyść zobowiązanego J. B.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Kontrola ta obejmuje, stosownie do art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t.: Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." - orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej, oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Z kolei, po myśli art. 146 § 1 p.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, uchyla ten akt, interpretację, opinię zabezpieczającą lub odmowę wydania opinii zabezpieczającej albo stwierdza bezskuteczność czynności. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 stosuje się odpowiednio. Na podstawie powołanego art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. kontrolą sądu administracyjnego objęte zostały te prawne formy działania administracji publicznej, które mogą być i są podejmowane przez organy administracji publicznej w stosunku do podmiotów administrowanych w sprawach, dla których załatwienia nie jest przewidziana forma decyzji lub postanowienia. W niniejszej sprawie przedmiotem kontroli Sądu orzekającego jest czynność materialno-techniczna zawarta w piśmie Komendanta Wojewódzkiego Policji w S. z dnia [...] r. informującym skarżącego J. B. o przejściu prawa własności opisanej broni na rzecz Skarbu Państwa oraz o tym, że opłata za deponowanie broni w depozycie organu Policji wynosi [...] zł. Jednocześnie pismem tym wezwano skarżącego do uiszczenia wskazanej wyżej opłaty na podane konto oraz pouczono o możliwości złożenia wniosku o rozłożenie opłaty na raty, w terminie 30 dni od dnia doręczenia pisma. Poinformowano także skarżącego, że brak wpłaty lub wniosku o rozłożenie opłaty na raty spowoduje podjęcie czynności zmierzających do wyegzekwowania należności. Sąd wskazuje, że wymóg uiszczenia opłaty za zdeponowanie broni wynika z treści art. 23 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2012 r. poz. 576, ze zm.) zwanej dalej: "u.o.b.i.a.", określającego podmioty na które ustawodawca nałożył obowiązek ponoszenia kosztów związanych z deponowaniem broni. Powstaje on w wyniku złożenia broni do depozytu Policji, w związku z brakiem pozwolenia na broń, będącego aktem administracyjnym stanowiącym formę reglamentacji dostępu do broni i faktycznego nią władania. Jego podstawę stanowi stosunek administracyjny, który charakteryzuje się tym, iż jedną z jego stron jest organ administracji publicznej, uprawniony na podstawie przepisów prawa do podjęcia aktu lub czynności dotyczących uprawnień i obowiązków regulowanych przez przepisy prawa administracyjnego, a drugą osoba deponująca broń w związku z brakiem pozwolenia na nią. W takim przypadku stosunek prawny nawiązuje się pomiędzy organem przyjmującym broń do depozytu, a deponującym. Wyłączona przy tym jest swoboda stron w uregulowaniu tego stosunku, a powstające w jego zakresie obowiązki i uprawnienia reguluje ustawa. W odniesieniu do osób określonych w art. 23 ust. 1 pkt 3 u.o.b.i.a., w przypadku zaistnienia okoliczności wskazanych w art. 23 ust. 2 u.o.b.i.a., organ administracji na podstawie ust. 3 uprawniony jest do podjęcia działań, mających na celu pobranie opłat związanych z deponowaniem broni. O wyraźnej kompetencji organów w tym zakresie przesądza użycie w ust. 3 zwrotu "opłaty są pobierane". W konsekwencji, przyjąć należy, że w przypadku obowiązku wynikającego z art. 23 ust. 1 pkt 3 u.o.b.i.a. i zaistnienia okoliczności z art. 23 ust. 2 pkt 3 u.o.b.i.a. wezwanie podmiotu, na który mocą ustawy nałożony jest obowiązek, do uiszczenia kosztów depozytu stanowi czynność, na którą przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Wymaga przy tym podkreślenia, że art. 23 ust. 1 pkt 3 u.o.b.i.a. nakłada obowiązek poniesienia kosztów związanych ze złożeniem broni i amunicji do depozytu Policji na osobę deponującą, która weszła w jej posiadanie po osobie zmarłej. Obowiązek poniesienia kosztów związanych z deponowaniem broni i amunicji ma bez wątpienia charakter publicznoprawny. Ustawa ściśle określa krąg podmiotów, które mogą być obciążone kosztami związanymi z deponowaniem broni i amunicji (są to osoby deponujące, czyli osoby które faktycznie złożyły broń i amunicję do depozytu), jak również moment powstania obowiązku ponoszenia tych kosztów. Spór w sprawie dotyczy stwierdzenia organu, że J. B. jest osobą zobowiązaną do zwrotu kosztów związanych z przechowaniem broni. Przy tym w sprawie bezsporne jest, że protokołem z dnia 24 października 2008 r., brat skarżącego R. B. przekazał w depozyt Komendy Policji broń [...] kal. [...] mm, nr [...], która należała do ich zmarłego ojca W. B.. W zaistniałym sporze Sąd uznał trafność zarzutów skargi. W świetle bowiem art. 23 ust. 1 pkt 3 ustawy o broni i amunicji, skarżący jako osoba, która nie weszła w posiadanie przedmiotowej broni i nie zdeponowała jej właściwemu podmiotowi, nie może być adresatem obowiązku poniesienia kosztów związanych z jej deponowaniem. Sąd w pełni podziela stanowisko judykatury, w świetle którego z wykładni literalnej ww. przepisu wynika, że "osoba deponująca" to osoba, która weszła w posiadanie broni i amunicji, a więc przede wszystkim faktycznie nią władała jak właściciel oraz dokonała czynności faktycznej złożenia broni i amunicji do depozytu (por. wyrok NSA z dnia 18 marca 2011 r., sygn. akt II OSK 524/10, opubl. w Lex nr 1080337). Tym samym nie zasługuje na uwzględnienie przedstawiona przez organ w odpowiedzi na skargę, wykładnia ww. przepisu, rozszerzająca wskazany obowiązek na wszystkie osoby będące spadkobiercami po zmarłym właścicielu broni, także tymi, które faktycznie nie władały tą bronią,. Na marginesie Sąd zauważa, że w ustawie z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji brak jest przepisu szczególnego, który regulowałby następstwo prawne w zakresie obowiązku poniesienia kosztów przechowywania broni w depozycie przez właściwy organ. Następstwa tego nie można też wyprowadzać z ogólnych zasad dziedziczenia wynikających z kodeksu cywilnego. Tym samym z chwilą otwarcia spadku na podstawie art. 922 § 1 k.c. obowiązek spadkodawcy o charakterze administracyjnoprawnym poniesienia kosztów przechowywania broni w depozycie Policji nie przechodzi na jego spadkobiercę. Stanowisko takie, które skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w ww. wyroku z dnia 18 marca 2018 r. oraz w wyroku z dnia 25 kwietnia 2013 r., sygn. II OSK 2620/11 (opubl. w internetowej bazie – orzeczenia.nsa.gov.pl). Podsumowując powyższe wywody, skoro osobą deponującą broń po śmierci jej dotychczasowego właściciela nie był J. B. i nie mógł być zobowiązany do ponoszenia kosztów związanych z jej deponowaniem, Sąd zobowiązany był stwierdzić bezskuteczność zaskarżonej czynności organu z dnia [...] r. w stosunku do ww. skarżącego. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 146 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.