II SA/Sz 418/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Tomaszewska, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.),, Sędzia NSA Elżbieta Makowska, Protokolant Katarzyna Skrzetuska-Gajos, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 stycznia 2012r. sprawy ze skargi J. T. na decyzję Komendanta Policji z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie I. oddala skargę, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz adwokata J. C. kwotę [...] złotych obejmującą należny podatek od towarów i usług tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne udzielone skarżącemu na zasadzie prawa pomocy. Decyzją z dnia [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. z 09.10.2000 r., Dz. U. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) i art. 122 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t. j. Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 z późn. zm.) w związku z § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 2, poz. 15 ) Komendant Wojewódzki Policji w [...] utrzymał w mocy decyzję Komendanta Miejskiego Policji w [...] z dnia [...] wydaną w przedmiocie skierowania J.T. na kontrolne badania lekarskie z powodu kierowania pojazdem w stanie nietrzeźwości. Opisane rozstrzygnięcie wydane zostało w następującym stanie faktycznym. W dniu [...] r. w [...] J.T. kierował rowerem będąc w stanie nietrzeźwości (dwukrotne badanie alkomatem [...] wykazało [...] mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu). W związku z naruszeniem art. 45 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, pod nadzorem Prokuratury Rejonowej w [...] Komenda Miejska Policji w [...] wszczęła postępowanie przygotowawcze zakończone skierowaniem przez Prokuraturę aktu oskarżenia do Sądu Rejonowego [...] w [...], gdzie w dniu [...] r. zapadł prawomocny wyrok, uznający J.T. winnego popełnienia przestępstwa z art. 178 a § 2 kk. Komendant Miejski Policji decyzją z dnia [...] r. orzekł o skierowaniu skarżącego na kontrolne badania lekarskie. Nie zgadzając się z wydanym rozstrzygnięciem J.T. wniósł odwołanie, w którym podniósł, że organ I instancji nie miał podstaw prawnych do wydania skierowania na badania lekarskie z powodu kierowania przez niego rowerem w stanie nietrzeźwości. Ponadto decyzja wydana została z naruszeniem 30-dniowego terminu do wydania skierowania na badania lekarskie, określonego w przepisach wykonawczych do problematyki badan lekarskich. Przechodząc do oceny merytorycznej wydanego przez organ I instancji rozstrzygnięcia, Komendant Wojewódzki Policji w [...] wskazał, że skierowanie kierowcy na badania lekarskie ma na celu stwierdzenie istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych i psychologicznych do kierowania pojazdem silnikowym oraz ograniczenie wpływu zagrożeń psychicznych na kierowcę. Badania te mają charakter badań okolicznościowo-sytuacyjnych, a ich celem jest ocena stanu zdrowia kierowcy i jego predyspozycji psychologicznych odnośnie określonej sytuacji w jakiej się on znalazł. Poddanie kierującego badaniom kontrolnym na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 3 lit. b i art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy Prawo o ruchu drogowym związane jest z podejrzeniem uzależnienia kierującego pojazdem od spożywania alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu. Badanie takie ma definitywnie wykluczyć u badanej osoby aktywną formę uzależnienia od tych środków, ponieważ takie uzależnienie stanowi przeciwwskazanie zdrowotne do kierowania pojazdami. Kontrolne badania lekarskie wykonuje na własny koszt osoba skierowana przez organ kontroli ruchu drogowego (art. 122 ust. 6 ustawy Prawo o ruchu drogowym). Natomiast zarówno w Kodeksie karnym jaki i ustawie o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi określono, że stan nietrzeźwości zachodzi wtedy, gdy zawartość alkoholu we krwi przekracza 0,5 ‰ albo prowadzi do stężenia przekraczającego tę wartość lub zawartość alkoholu w 1 dcm3 wydychanego powietrza przekracza 0,25 mg/l albo prowadzi do stężenia przekraczającego tę wartość. Odnosząc się do zarzutu skarżącego dotyczącego braku podstaw prawnych do wydania skierowania na przedmiotowe badania, organ odwoławczy uznał, iż są one całkowicie bezpodstawne. Stosownie do cytowanego art. 122 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym organ jest zobligowany do wydania skierowania na kontrolne badania lekarskie z dwóch podwodów: tzw. powypadkowe badania lekarskie uczestnika wypadku drogowego, w następstwie którego doszło do śmierci lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu innej osoby niż kierujący pojazdem oraz kontrolne badania lekarskie kierującego pojazdem z powodu kierowania pojazdem w stanie nietrzeźwości lub po użyciu środka działającego podobnie do alkoholu. Ponadto zgodnie z ustawą na badania należy kierować wszystkich kierującymi pojazdami, bez względu na fakt posiadania przez nich uprawnień do kierowania pojazdami, a nie jak twierdzi skarżący tylko kierujących pojazdami mechanicznymi. Zgodnie z terminologią zawartą w ustawie Prawo o ruchu drogowym rower również jest pojazdem. Prowadząc postępowanie w przedmiotowej sprawie organ I instancji, w ocenie organu odwoławczego dotrzymał wszelkich procedur wynikających z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Bezspornym natomiast jest wydanie decyzji przez organ I instancji z naruszeniem 30 dniowego terminu do wydania skierowania, wskazanego w przepisach wykonawczych do badań lekarskich. Organ I instancji w dniu [...] r. co prawda wydał decyzję o skierowaniu skarżącego na badania lekarskie, jednakże decyzja ta została uchylona przez organ odwoławczy decyzją z dnia [...] r. Odnosząc się do kwestii 30 dniowego terminu do wydania skierowania na badania lekarskie Komendant Wojewódzki podał, że zgodnie ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażonym w uchwale z dnia 20 maja 2010 r., sygn. akt I OPS 12/09 jest to termin instrukcyjny, nie powodujący wygaśnięcia praw organu kontroli ruchu drogowego do wydania skierowania na badania lekarskie. Stanowisko takie wielokrotnie wyrażał Naczelny Sąd Administracyjny w latach 2007 – 2010 np. w wyroku o sygn. I OSK 883/06 z 19 lipca 2007 r., z dnia 3 marca 2007 r., o sygn. I OSK 197/07. W świetle powyższego zarzut naruszenia § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 1 kwietnia 2005 r. przez wydanie decyzji przez organ I instancji po upływie 30 dniowego terminu określonego w przepisach wykonawczych, a nie w ustawie nie może być uznany za zasadny. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że J.T. w dniu [...] r. w [...] kierował rowerem w stanie nietrzeźwości [...] mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu z płuc. Skarżący posiada bezterminowe prawo jazdy kat. [...]i w przypadku nie wykonania nakazanych przez organ kontroli ruchu drogowego kontrolnych badań lekarskich, Prezydent[...] zobowiązany będzie do ich cofnięcia. Na powyższą decyzję J.T. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę, którą następnie uzupełnił pismem z dnia [...] r. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, podnosząc iż zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. skierowanie na badanie lekarskie wydaje Komendant Powiatowy Policji w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia w którym nastąpił wypadek drogowy albo od dnia w którym kierował pojazdem w stanie nietrzeźwości lub po użyciu środka działającego podobnie do alkoholu. Skarżący przytoczył wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 stycznia 2007 r., w którym Sąd stwierdził, że termin w jakim powinno dojść do skierowania na badania lekarskie jest bez wątpienia terminem prawa materialnego z natury nieprzywracalnym. Skarżący powołał się także na pogląd Rzecznika Praw Obywatelskich, iż § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia zawiera termin prawa materialnego. Końcowo na poparcie swojego stanowiska skarżący powołał wyroki sądów administracyjnych z Białegostoku o sygn. akt II SA/Bk 126/08, II SA/Bk 2599/08, II SA/Bk 513/08, II SA/Bk 520/08, II SA/Bk 565/08. Reasumując skarżący stwierdził, iż nie prowadził samochodu pod wpływem alkoholu a jedynie rower, nie spowodował kolizji drogowej ani nawet zagrożenia takiej kolizji, a prawo jazdy posiada od [...] r. i wszystkie kontrole drogowe przeszedł pozytywnie. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko wyrażone w przedmiotowej sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Odnosząc się do argumentów skarżącego podał, iż organ I instancji wydając skierowanie nie może przy jego wydawaniu kierować się uznaniem administracyjnym, ponieważ związany jest przymusem administracyjnym poprzez bezwzględnie obligatoryjny obowiązek wydania skierowania. Obowiązujące w tym zakresie przepisy Prawa o ruchu drogowym oraz przepisy wykonawcze nie przewidują możliwości zwolnienia ze strony organów policji od przeprowadzenia badań kierującego pojazdem w stanie nietrzeźwości. Odnośnie kwestionowanego przez skarżącego terminu, organ powołał uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego o sygn. I OPS 12/09 w której Sąd uznał, że termin wskazany w § 2 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 1 kwietnia 2005 r. w sprawie badań psychologicznych kierowców jest terminem instrukcyjnym. Tym samym poprzez analogię oraz zasadę celowości powyższa wykładnia ma zastosowanie również w kwestii wydania skierowania na badania lekarskie w oparciu o art. 122 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym, albowiem w przepisach wykonawczych wskazanych w § 2 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 5 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 2, poz. 15) również znajdują się unormowania co do 30-dniowego terminu wydania skierowania przez organ kontroli ruchu drogowego. Powyższa uchwała miała na celu ujednolicenie rozbieżnego orzecznictwa sądów administracyjnych co do interpretacji terminu do wydania skierowania na badania lekarskie lub psychologiczne. Natomiast wszystkie powołane przez skarżącego orzeczenie sądów administracyjnych wydane zostały przed uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego I OPS 12/09 z dnia 20 maja 2010 r. W dodatkowym piśmie procesowym z dnia [...] r. skarżący w dalszym ciągu podtrzymał swoje stanowisko, że 30-dniowy termin skierowania na badania lekarskie jest terminem prawa materialnego i nie został dochowany przez organy prowadzące postępowanie. Dodatkowo skarżący podniósł, iż wyrokiem z dnia [...] r. Sąd Karny w [...] wydał wyrok skazujący go na karę grzywny, zakaz poruszania się rowerem przez rok oraz zabrał na jeden rok prawo jazdy kategorii [...]. W ocenie skarżącego powoływanie się przez organ na uchwałę NSA z dnia 20 maja 2010 r. jest niezgodne z prawem, ponieważ dotyczy ona kierowania na badania psychologiczne, a nie jak w jego przypadku na badania lekarskie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Natomiast w myśl art. 1 § 2 ww. ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na podstawie art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Natomiast zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Podstawę prawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908) – zwanej dalej p.r.d. oraz wydanego na podstawie art. 123 powołanej ustawy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2004 r. Nr 2, poz. 15). Zgodnie z treścią art. 122 ust. 1 pkt 3 lit. b p.r.d. badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem podlega kierujący pojazdem skierowany przez organ kontroli ruchu drogowego, jeżeli kierował pojazdem w stanie nietrzeźwości lub po użyciu środka działającego podobnie do alkoholu. Natomiast w myśl § 2 ust. 2 rozporządzenia z dnia 7 stycznia 2004 r. kierującemu pojazdem, o którym mowa w art. 122 ust. 1 pkt 3 zdanie pierwsze ustawy, skierowanie na badanie lekarskie wydaje komendant powiatowy Policji w terminie nie dłuższym niż 30 dni, od dnia, w którym nastąpił wypadek drogowy, albo od dnia, w którym kierował pojazdem w stanie nietrzeźwości lub po użyciu środka działającego podobnie jak alkohol. Przedstawione brzmienie powołanych powyżej przepisów jest kategoryczne i nie pozostawia organom zobowiązanym do ich stosowania jakiejkolwiek swobody w podejmowaniu rozstrzygnięcia. Decyzja o skierowaniu na badania lekarskie ma charakter decyzji związanej, co oznacza, że organ nie może kierować się tzw. uznaniem administracyjnym. W przypadku zaistnienia okoliczności, o których mowa w powołanym przepisie, w tym ustalenia, że osoba posiadająca uprawnienia do kierowania pojazdami kierowała nimi w stanie nietrzeźwości lub po użyciu środka działającego podobnie do alkoholu, właściwy organ jest zobowiązany skierować daną osobę na badania lekarskie. Celem tych badań jest ustalenie przez lekarzy specjalistów czy u danej osoby istnieją przeciwwskazania zdrowotne do kierowania pojazdem. Powyższe ma na celu zapewnienie bezpieczeństwa ruchu, ochrony jego uczestników, w tym osoby kierowanej na badania. W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, iż skarżący w dniu [...] r. w miejscowości [...] kierując rowerem zatrzymany został do kontroli drogowej przez funkcjonariuszy Policji. W wyniku przeprowadzonej kontroli stwierdzono, że J.T. kieruje pojazdem w stanie nietrzeźwości ([...] mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu). Faktu tego skarżący nie kwestionował. Ostatecznym dokumentem potwierdzającym fakt kierowania przez J.T. pojazdem w stanie nietrzeźwości stał się prawomocny wyrok Sądu Rejonowego, II Wydział [...] uznający J.T. za winnego popełnienia przestępstwa z art. 178 a § 1 Kodeksu karnego. Powyższe okoliczności wskazują, że organ administracji kierując skarżącego na badania lekarskie na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 3 lit. b p.r.d., działał zgodnie z obowiązującym prawem. Odnosząc się natomiast do podnoszonej przez skarżącego kwestii przekroczenia trzydziestodniowego terminu, o którym mowa w § 2 ust. 2 rozporządzenia z dnia 7 stycznia 2004 r. przewidzianego do wydania skierowania na badania lekarskie, należy wyjaśnić, że pomimo wcześniejszych rozbieżności w orzecznictwie sądowoadministracyjnym co do charakteru tego terminu, tj. czy jest on terminem materialnym, czy procesowym, Naczelny Sąd Administracyjny uchwałą z dnia 20 maja 2010 r., nr I OPS 12/09, przesądził tę kwestię uznając, że termin do wydania przez organ kontroli ruchu drogowego decyzji o skierowaniu na badania psychologiczne, o którym mowa w § 2 ust. 1 rozporządzenia w sprawie badań psychologicznych kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami oraz wykonujących prace na stanowisku kierowcy, jest terminem instrukcyjnym. Odnosząc się do twierdzenia skarżącego, że powoływanie się przez organ administracji na ww. uchwałę jest niezgodne z prawem, ponieważ dotyczy ona kierowania na badania psychologiczne, a nie jak w jego przypadku badania lekarskie, jest pozbawione podstaw prawnych. W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie, w świetle uchwały NSA z dnia 20 maja 2010 r., tożsamo należy ocenić termin o którym mowa w § 2 ust. 2 rozporządzenia w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami. Bez znaczenia pozostaje również podnoszony przez skarżącego fakt, że nie prowadził samochodu pod wpływem alkoholu, a jedynie rower oraz nie spowodował kolizji drogowej ani nawet jej zagrożenia. W świetle przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym rower jest pojazdem, a jak już wskazano powyżej sam fakt stwierdzenia, że osoba kierująca pojazdem jest w stanie nietrzeźwości lub po użyciu środka działającego podobnie do alkoholu, nakłada na właściwy organ jest obowiązek skierowania danej osoby na badania lekarskie. Końcowo należy wskazać, że skierowanie na badanie lekarskie nie ma charakteru dodatkowej kary za popełniony czyn, lecz ma na celu orzeczenie istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Mając na względzie powyższe Sąd, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł w punkcie I wyroku o oddaleniu skargi. W punkcie II wyroku Sąd orzekł stosując art. 250 P.p.s.a., zgodnie z którym wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków oraz przepisy rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) Stosownie do § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c powołanego wyżej rozporządzenia, stawka minimalna za prowadzenie sprawy w pierwszej instancji wynosi 240 zł, którą Sąd przyznał pełnomocnikowi uwzględniając podwyższenie kwoty o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą za tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług obowiązującą w dniu orzekania o tych opłat. W rozpoznawanej sprawie, ustanowiony adwokat złożył wniosek o przyznanie wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu skarżącemu. Wniosek jest zasadny, bowiem koszty nieopłaconej pomocy prawnej nie zostały zapłacone w całości.