II SA/Sz 423/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.) Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj Protokolant St.sekr. sądowy Agnieszka Klimek po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 1 września 2022 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej z dnia [...] marca 2022 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej oddala skargę. W dniu [...] listopada 2021 r., [...] M. W., dalej jako "strona", "skarżąca", pełniąca zawodową służbę wojskową na stanowisku służbowym [...] w [...], dokonała wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. Rozkazem personalnym z dnia [...] listopada 2021 r., nr [...], Dowódca [...], zwolnił M. W. z zawodowej służby wojskowej i przeniósł do rezerwy wskutek upływu okresu wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez żołnierza zawodowego, wskazując, że termin wypowiedzenia upływa z dniem [...] maja 2022 r. W dniu [...] grudnia 2021 r. strona zwróciła się do Dowódcy [...], z wnioskiem o wyrażenie zgody na wycofanie swojego wniosku, dotyczącego wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, jednak Dowódca [...] nie wyraził zgody na wycofanie wypowiedzenia. Pismem z dnia [...] stycznia 2022 r., M. W., odwołała się od rozkazu personalnego zarzucając, iż został on oparty na oświadczeniu złożonym w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli. Wskazała, że w czasie złożenia wypowiedzenia stosunku służbowego znajdowała się w stanie ostrej reakcji na stres związany z zachowaniami przestępczymi, w postaci wieloczynowego przestępstwa znęcania się w okresie od bliżej nieokreślonego dnia 2019 r. do listopada 2021 r., których w okresie złożenia oświadczenia woli dopuszczał się na jej szkodę inny żołnierz Brygady i których kulminacją było pobicie odwołującej się przez ww. żołnierza w dniu [...] listopada 2021 r. Decyzją z dnia [...] marca 2022 r., nr [...], Dowódca Jednostki Wojskowej utrzymał w mocy zaskarżony rozkaz personalny. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał, że zgodnie z art. 114 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1131 – j.t.), dalej jako "ustawa", żołnierz zawodowy może w każdym czasie wypowiedzieć stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej bez podawania przyczyny. Na podstawie art. 111 pkt 9 lit. a ustawy żołnierza zawodowego zwalnia się z zawodowej służby wojskowej wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez żołnierza zawodowego. Żołnierz zawodowy nie ma zatem obowiązku motywować dokonanego wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. Tym samym, w przypadku zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej wskutek dokonanego wypowiedzenia stosunku służbowego nie podlegają badaniu przyczyny, którymi kierował się dokonując wypowiedzenia. W myśl przepisu art. 114 ww. ustawy zwolnienie z zawodowej służby wojskowej żołnierza zawodowego wskutek dokonanego wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej następuje po upływie sześciu miesięcy od dnia złożenia wypowiedzenia, w ostatnim dniu miesiąca. Organ II instancji podniósł, że zgodnie z § 9 ust. 7 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 12 maja 2014 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz. U. z 2014 r. poz. 670), dalej jako "rozporządzenie", wycofanie wypowiedzenia może nastąpić na pisemny wniosek żołnierza, za zgodą organu zwalniającego. Mając na uwadze powyższe organ II instancji uznał, że spełnione zostały przesłanki zawarte w art. 111 pkt 9 lit. a ustawy, uzasadniające zwolnienie żołnierza z zawodowej służby wojskowej zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Zaskarżony rozkaz personalny wydał uprawniony organ wojskowy, który prawidłowo zastosował obowiązujące przepisy prawa, realizując wolę odwołującej się, przejawioną w dokonanym przez nią wypowiedzeniu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. Organ podkreślił, że w procesie zwolnienia odwołującej się z zawodowej służby wojskowej nie zaistniały żadne nowe okoliczności faktyczne i prawne, które uzasadniałyby konieczność zmiany zaskarżonego rozkazu organu I instancji. Zdaniem organu II instancji, organ I instancji nie naruszył prawa, lecz korzystając ze swych ustawowych uprawnień i kierując się potrzebami Sił Zbrojnych, rozumianych (zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. e ww. ustawy) jako celowość m.in. zwolnienia żołnierza zawodowego z zawodowej służby wojskowej, stosując odpowiednie przepisy, zwolnił odwołującą się z zawodowej służby wojskowej. W ocenie organu odwoławczego, zaprezentowany zatem przez stronę w tej kwestii argument, wskazujący na chęć dalszego pełnienia zawodowej służby wojskowej oraz oparcie swojej decyzji o zwolnieniu na oświadczeniu woli złożonym w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli, nie stanowi żadnego merytorycznego zarzutu, w związku z czym nie może on zostać uwzględniony. Celowość zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej uzasadniają - zgodnie z treścią art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. e ww. ustawy - potrzeby Sił Zbrojnych. Pismem z dnia [...] marca 2022 r. M. W., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, złożyła skargę na decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej, zarzucając jej naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, pomimo że organ ten nie dokonał, w sposób wyczerpujący, rozpatrzenia zebranego materiału dowodowego, w szczególności: - organ nie dokonał oceny dopuszczalności uchylenia się przez skarżącą od skutków swego oświadczenia woli w postaci wypowiedzenia stosunku służbowego z uwagi na jego wadę, a w konsekwencji możliwości zastosowania przepisów prawa cywilnego, tj. działu IV. Kodeksu cywilnego oraz nie ocenił dowodów przedłożonych przez skarżącą na potwierdzenie wadliwości złożonego przez nią oświadczenia; - organ nie wyjaśnił z jakich przyczyn zwolnienie skarżącej z zawodowej służby wojskowej jest celowe z uwagi na potrzeby Sił Zbrojnych, a w uzasadnieniu swej decyzji pominął ocenę osoby skarżącej, która przez swoich bezpośrednich przełożonych była oceniana bardzo dobrze. W uzasadnieniu skargi wskazała, że wyłącznym powodem złożenia przez skarżącą wypowiedzenia była obawa o dalszy kontakt z innym żołnierzem [...], który wcześniej, przez kilkanaście miesięcy, jako partner i domownik dopuszczał się względem niej przemocy fizycznej i psychicznej. Żołnierz ten, nie akceptując rozstania, w dalszym ciągu niepokoił skarżącą, a w dniu [...] listopada 2021 r., w czasie zgrupowania sportowego, napadł na nią, bijąc pięściami i kopiąc po całym ciele. Skarżąca podniosła, że złożyła zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa na jej szkodę. Pismo informujące o tym załączyła do odwołania od rozkazu o jej zwolnieniu z wojska. Kilka dni po pobiciu, dowiedziawszy się o zwolnieniu wskazanego żołnierza ze służby, złożyła wniosek do Dowódcy [...] o wyrażenie zgody na cofnięcie wypowiedzenia. Dowódca nie wyraził jednak zgody. Skarżąca podkreśliła, że w odwołaniu od rozkazu personalnego o zwolnieniu skarżącej ze służby wojskowej został podniesiony zarzut nieważności złożonego przez nią oświadczenia woli, a to wobec faktu, że w czasie jego złożenia znajdowała się w stanie ostrej reakcji na stres związany z zachowaniami przestępczymi, których w okresie bezpośrednio poprzedzającym złożenie oświadczenia woli, dopuszczał się na jej szkodę wskazany żołnierz [...]. Na dowód tych twierdzeń przedłożyła kartę informacyjną z leczenia szpitalnego skarżącej oraz pismo o przesłaniu akt sprawy żołnierza do Prokuratury Rejonowej w G.. Żaden z organów rozpatrujących sprawę nie odniósł się jednak merytorycznie do podniesionego zarzutu, ani do przedłożonych przy odwołaniu dowodów, tym samym nie podjął wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, oraz zaniechał oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, przy uwzględnieniu słusznego interesu strony. Zdaniem pełnomocnika skarżącej, w sytuacji gdy oświadczenie woli, którego wadliwość jest następnie przez stronę kwestionowana, jest składane temu organowi, który prowadzi postępowanie, lub - jak w niniejszej sprawie - inicjuje to postępowanie, to nie ulega wątpliwości, że organ, kierując się zasadami ogólnymi procedury administracyjnej (art. 7, 8, 11 k.p.a.), zobowiązany jest kwestię wadliwości tego oświadczenia zbadać. Nie czyniąc tego narusza sformułowane w przywołanych przepisach reguły prawidłowego procedowania. Ponadto skarżąca zarzuciła organowi, że nie dokonał w ogóle powiązania uzasadnienia wydanej decyzji z konkretnie wyrażonym interesem społecznym, ani z jej osobą. Wskazała, że nie oceniono jej predyspozycji jako żołnierza, nie wzięto także pod uwagę bardzo dobrej opinii bezpośrednich przełożonych, wyrażanej w corocznym opiniowaniu służbowym. Okoliczności te jak również fakt, iż za nieco ponad rok nabyłaby uprawnienia emerytalne, jest również matką samotnie wychowującą dziecko, nakazywały zweryfikowanie decyzji Dowódcy Brygady o zwolnieniu skarżącej ze służby wojskowej, zwłaszcza wobec wskazywanych wątpliwości co do ważności złożonego oświadczenia woli. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje: Skarga okazała się niezasadna, bowiem dokonana przez Sąd, w oparciu o art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137 – j.t.), kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że akt ten nie narusza prawa. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie uczyniono decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...], utrzymującą w mocy rozkaz personalny zwalniający skarżącą z zawodowej służby wojskowej i przenoszący ją do rezerwy. Z przedłożonych Sądowi akt postępowania oraz akt osobowych skarżącej wynika, że zwolnienie z zawodowej służby wojskowej było następstwem złożonego przez nią w dniu [...] listopada 2021 r. wypowiedzenia. Na wstępie rozważań wskazać należy, że w związku z okolicznością, iż zwolnienie skarżącej miało miejsce w dacie obowiązywania nieobowiązującej już ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1131 – j.t.), ocena zgodności z prawem zaskarżonej decyzji została dokonana w oparciu o przepisy tej ustawy. Zgodnie z art. 114 ust. 1 ustawy, żołnierz zawodowy może w każdym czasie wypowiedzieć stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej bez podawania przyczyny. Zwolnienie z zawodowej służby wojskowej żołnierza zawodowego wskutek dokonanego wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej następuje po upływie sześciu miesięcy od dnia złożenia wypowiedzenia przez żołnierza lub doręczenia wypowiedzenia dokonanego przez organ wojskowy, w ostatnim dniu miesiąca (art. 114 ust. 5). Przepisy rozporządzenia regulującego szczegółowe warunki i tryb zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej w § 9 ust. 4 przewidują, że wypowiedzenie powinno być dokonane przez żołnierza w formie pisemnej i powinno zawierać oświadczenie woli żołnierza wskazujące jednoznacznie na zamiar wypowiedzenia przez niego stosunku służbowego. Wypowiedzenie przez żołnierza uważa się za dokonane, jeżeli zostało ono złożone za potwierdzeniem odbioru w kancelarii jednostki wojskowej lub wysłane przesyłką poleconą na adres jednostki wojskowej, w której żołnierz pełni zawodową służbę wojskową, o czym stanowi ust. 2 przywołanego przepisu. W § 9 ust. 7 rozporządzenia przewidziano możliwość wycofania wypowiedzenia, które może nastąpić na pisemny wniosek żołnierza, za zgodą organu zwalniającego. W świetle przywołanej regulacji, złożenie przez żołnierza oświadczenia o wypowiedzeniu zawodowej służby wojskowej ma dla organu charakter wiążący, bez względu na przyczyny. Przy czym żołnierz nie musi podawać powodu złożenia wypowiedzenia, a organ nie może się podania tego powodu domagać. Istotne jest samo złożenie oświadczenia o chęci wystąpienia ze służby, które stanowi wyraz autonomicznej decyzji żołnierza zawodowego. Oświadczenie to wywołuje skutki od momentu jego złożenia w sposób przewidziany w § 9 ust. 2 rozporządzenia. Skutkiem złożenia oświadczenia o wypowiedzeniu jest zwolnienie żołnierza z zasadniczej służby wojskowej. Jedyną podstawą zwolnienia w takim wypadku jest złożenie wypowiedzenia w przewidzianej w § 9 ust. 4 rozporządzenia formie. Podobnie, w przypadku złożenia oświadczenia o wycofaniu wypowiedzenia, niezbędnym jest złożenie wniosku, natomiast jego akceptacja jest uzależniona od zgody organu zwalniającego. Wycofanie wypowiedzenia wywołuje skutek od momentu wyrażenia zgody przez właściwy organ. Podkreślić należy, że § 9 ust. 7 rozporządzenia nie wymaga uzasadnienia oświadczenia o wycofaniu wypowiedzenia, nie wymaga również aby organ uzasadniał odmowę wyrażenia zgody. W badanej sprawie skarżąca złożyła wypowiedzenie stosunku służbowego w formie pisemnej, a następnie, już po wydaniu rozkazu personalnego o zwolnieniu jej z zawodowej służby wojskowej - wniosek o wyrażenie zgody na wycofanie wypowiedzenia, który nie został przez organ zwalniający uwzględniony. W odwołaniu od rozkazu personalnego, zwalniającego ze służby, skarżąca podniosła iż rozkaz ten został oparty na oświadczeniu woli złożonym w stanie wyłączającym świadome powzięcie decyzji i wyrażenie woli, wskazując na przyczyny, które skłoniły ją do złożenia wypowiedzenia. Skarżąca powołała się na wady oświadczenia woli, które jej zdaniem powinny zostać uwzględnione przy ocenie jej wniosku o cofnięcie wypowiedzenia, jakkolwiek nie złożyła wprost oświadczenia o uchyleniu się od skutków prawnych złożonego przez siebie oświadczenia woli – wypowiedzenia. Skarżąca sformułowała zarzut w stosunku do rozkazu personalnego, który został przez organ odwoławczy rozpoznany. Organ odwoławczy uznał, że podnoszone przez skarżącą okoliczności nie mogą stanowić merytorycznego zarzutu w stosunku do wydanego rozkazu o zwolnieniu ze służby. Wskazał bowiem, że okoliczności związane ze złożeniem wypowiedzenia nie były przez organ I instancji w ogóle badane, skoro skarżąca w wypowiedzeniu ich nie podała. Z tego punktu widzenia wywody organu zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zasługują na aprobatę. Nie ulega bowiem wątpliwości, że organ I instancji wydając rozkaz personalny o zwolnieniu skarżącej ze służby nie posiadał żadnej wiedzy na temat motywów złożenia wypowiedzenia, ani motywów wycofania wypowiedzenia, a tego w głównej mierze dotyczył zarzut odwołania. Uzasadnienie wniosku o zwolnienie ze służby jest zbędne, skoro wniosek ten wiąże organ i nakazuje zwolnienie żołnierza ze służby, natomiast decyzja w przedmiocie zezwolenia na wycofanie wypowiedzenia stanowi dyskrecjonalne uprawnienie organu zwalniającego i nie wymaga uzasadnienia. Analiza przedłożonych akt sprawy pokazuje przy tym, że nie doszło do naruszenia przepisów dotyczących zwalniania żołnierza ze służby, ani też naruszenia przepisów, które określają tryb wycofania wypowiedzenia. Wyjaśnić również należy, że o ile regulacje zawarte w § 9 ust. 4 i 7 rozporządzenia normują w sposób kompletny kwestie związane ze złożeniem oświadczenia o wypowiedzeniu stosunku służbowego oraz wycofaniu wypowiedzenia i stanowią lex specialis w stosunku do art. 61 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2022 r. poz. 1360 – j.t.), dalej jako "k.c.", o tyle w rozporządzeniu brak jest przepisów odnoszących się do wad oświadczeń woli. W tym miejscu należy rozważyć, czy w związku z podniesionymi przez skarżącą okolicznościami, zastosowanie znajdą przepisy Kodeksu cywilnego, dotyczące wad oświadczeń woli. W orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtowany jest pogląd, iż nie są przedmiotem badania w postepowaniu administracyjnym wady oświadczenia woli w rozumieniu art. 82 – 88 k.c. (por. wyroki NSA z 27 lutego 2015 r., sygn. akt I OSK 292/13, 9 października 2013 r., sygn. akt II GSK 846/12; z dnia 11 lipca 2007 r., sygn. akt II OSK 1042/06 i z dnia 30 listopada 2001 r., sygn. akt II SA 2142/00 – dostępne w CBOSA na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W konsekwencji organ rozpoznał odwołanie i przyjął, zdaniem Sądu, prawidłowo, że przy zwolnieniu skarżącej nie doszło do naruszenia przepisów prawa. Nie ma racji skarżąca twierdząc, iż o wadliwości zaskarżonej decyzji świadczy również to, że organ całkowicie pominął jej dobre opinie służbowe, interes społeczny, okoliczność iż jest matką samotnie wychowującą dziecko oraz, że za rok nabyłaby uprawnienia emerytalne. Okoliczności te są bowiem obojętne z punktu widzenia regulacji dotyczących zwalniania żołnierzy z zasadniczej służby wojskowej. Zgoda na cofnięcie wypowiedzenia jest wyrażana przez organ przy uwzględnieniu interesu służby, który nie musi być tożsamy z interesem żołnierza zawodowego. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.