II SA/Sz 430/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel, Sędzia NSA Iwona Tomaszewska, Protokolant Małgorzata Płocharska-Małys, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 lipca 2011 r. sprawy ze skargi M. T. na decyzję Wojewody Z. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego zasiłku oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Wojewoda na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 10 ust. 7 pkt 2 i art. 76 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008 r. Nr 69, poz. 415 ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania M. T. od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] r. uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji w części dotyczącej okresu zwrotu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych w ten sposób, że zamiast "za okres od [...] r. do [...] r. i od [...] do [...] r. w kwocie [...] zł brutto" winno być "za okres od [...] r. do [...] r. w kwocie [...] zł brutto", w pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Opisane rozstrzygnięcie wydane zostało w następującym stanie faktycznym. W dniu [...] r. M. T. zarejestrował się w urzędzie pracy i uzyskał status osoby bezrobotnej z prawem do zasiłku od dnia [...] r. W wyniku wznowionego postępowania wyjaśniającego Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] r. uchylił uprzednio wydane decyzje i na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, orzekł o odmowie uznania skarżącego za osobę bezrobotną od dnia [...] r. W wyniku złożonego odwołania Wojewoda decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy powyższą decyzję. Decyzja ta stała się ostateczna w toku instancji. Mając powyższe na uwadze Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] r., na podstawie art. 76 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, orzekł o zwrocie przez M. T. nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych za okres od [...] r. do [...] r. oraz od [...] do [...] r. w wysokości [...] zł brutto. W wyniku złożonego odwołania Wojewoda decyzją z dnia [...] r. uchylił powyższą decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu organ podał, że M. T. w trakcie obowiązkowej wizyty w urzędzie pracy w dniu [...] r. złożył oświadczenie, że jest udziałowcem w Spółce A. i jako wspólnik pełnił funkcję prezesa zarządu. Powyższe spowodowało wznowienie postępowania przez organ I instancji postanowieniem z dnia [...] r. i wstrzymanie wypłaty zasiłku dla bezrobotnych od [...] r., chociaż w tym zakresie nie wydano decyzji administracyjnej. Pomimo prowadzenia postępowania wyjaśniającego wypłacono skarżącemu zasiłek dla bezrobotnych za [...] r. jednakże w aktach sprawy brak decyzji o wznowieniu wypłaty zasiłku od dnia [...] r., brak też wyjaśnienia dlaczego za ten okres dokonano wypłaty świadczenia. Dodatkowo w indywidualnej karcie wypłaty zasiłków brak jest wpisu o wypłacie zasiłku za miesiąc [...] r. Zatem nie można jednoznacznie ustalić czy zasiłek za [...] został wypłacony, czy nie. Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji uzupełnił dokumentację dopisując w indywidualnej karcie wypłaty zasiłków adnotację o wypłacie zasiłku dla bezrobotnych za [...] r. w wysokości [...] zł. Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta orzekł o zwrocie przez M. T. nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych za okres od [...] r. do [...] r. oraz od [...] do [...] r. w wysokości [...] zł brutto. W uzasadnieniu decyzji organ podał, iż mimo niewypłacenia skarżącemu świadczenia za okres od [...] do [...] r. nie ulega wątpliwości, że zasiłek za [...] r. jest nienależnie pobranym świadczeniem na podstawie pkt 1 art. 76 ust. 2 ww. ustawy, który stanowi, że za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne uważa się świadczenie pieniężne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, jeżeli pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach. Nie zgadzając się z opisaną decyzją M. T. wniósł odwołanie w którym podniósł, że nie był informowany przez pracowników urzędu pracy, że za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne uważa się świadczenie wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania. Dodatkowo skarżący podniósł, że podlegał ubezpieczeniu zdrowotnemu z innego tytułu, o czym informował urząd, w związku z tym pobieranie składki, a następnie żądanie jej zwrotu w jego ocenie stanowi nadużycie. Wojewoda wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] r. uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji w części dotyczącej okresu zwrotu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych w ten sposób, że zamiast "za okres od [...] r. do [...] r. i od [...] do [...] r. w kwocie [...] zł brutto" winno być "za okres od [...] r. do [...] r. w kwocie [...] zł brutto", w pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Odnosząc się do argumentów skarżącego podniesionych w odwołaniu od decyzji organu I instancji Wojewoda wskazał, że M. T. w dniu rejestracji zapoznał się z informacją dot. praw i obowiązków osoby bezrobotnej zarejestrowanej w PUP, zobowiązał się także do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia przypadku niespełnienia warunków wymienionych w ustawie. W dniu rejestracji skarżący wniósł o zgłoszenie go do Narodowego Funduszu Zdrowia oświadczając, że nie podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu z innego tytułu oraz, że o wszelkich zmianach zawiadomi Urząd w terminie 7 dni. Podczas posiadania statusu osoby bezrobotnej skarżący nie zmieniał swojego oświadczenia w podanym wyżej zakresie, zatem w ocenie organu argumenty podniesione w odwołaniu należy uznać za bezzasadne. Dalej organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie zastosowanie ma punkt 2, a nie punkt 1, art. 76 ust. 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, który stanowi, iż za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne uważa się świadczenie pieniężne wypłacone na podstawie nieprawdziwych oświadczeń lub sfałszowanych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenie w błąd powiatowego urzędu pracy przez osobę pobierającą to świadczenie. Skarżący w dniu rejestracji złożył nieprawdziwe oświadczenie dotyczące zdolności i gotowości do podjęcia pracy, a tym samym wprowadził w błąd urząd pracy co do ustawowych przesłanek uznania go za osobę bezrobotną. W świetle powyższego pobrany zasiłek dla bezrobotnych za okres od [...] r. do [...] r. jest świadczeniem nienależnym i podlega zwrotowi, zgodnie z pouczeniem, które skarżący otrzymał w dniu rejestracji. Odnośnie zwrotu zasiłku za [...] r. organ odwoławczy nie podzielił stanowiska organu I instancji, wskazując, że z materiału dowodowego wynika, że z powodu prowadzonego postępowania wyjaśniającego w sprawie pozbawienia M. T. statusu osoby bezrobotnej z dniem rejestracji, organ ten wstrzymał wypłatę zasiłku od [...] r. Następnie na skutek żądania skarżącego wypłacił jednorazowo zasiłek dla bezrobotnych za [...] r., jednakże nie pouczył skarżącego, że w przypadku zakończenia postępowania na jego niekorzyść, będzie on zobowiązany zwrócić wypłacony zasiłek za [...]. Podniesione w tym zakresie przez skarżącego argumenty w odwołaniu organ uznał za zasadne, stwierdzając, iż nie może on ponosić negatywnych konsekwencji niewłaściwych decyzji podejmowanych przez pracowników urzędu pracy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. T. zarzucił Wojewodzie błędną ocenę przepisów dotyczących zwrotu nienależnie pobranych świadczeń i wniósł o uchylenie decyzji w całości. W uzasadnieniu skargi wskazał, że w informacji na temat praw i obowiązków osoby bezrobotnej zarejestrowanej w PUP brak jest definicji pojęcia gotowości do pracy. W związku z tym złożone przez niego oświadczenie nie mogło być nieprawdziwe, bowiem przez cały czas jest on w stanie podjąć zatrudnienie w pełnym wymiarze czasu pracy, na warunkach określonych w Kodeksie pracy. Natomiast fakt wykonywania jakiegokolwiek zajęcia w wymiarze jednej godziny miesięcznie, nie może być przyczyną pozbawienia osoby bezrobotnej jej statusu. W ocenie skarżącego przyjęcie założenia, że zdolność i gotowość podjęcia zatrudnienia musi być pełna i niczym nie zakłócona, daje praktycznie nieograniczoną możliwość pozbawiania statusu osoby bezrobotnej przez urzędnika PUP. Nieprawdziwe jest także, w ocenie skarżącego, twierdzenie organu, o złożeniu przez niego oświadczenia, że nie podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu z innego tytułu. W sytuacji pozostawania bez pracy skarżący korzysta z ubezpieczenia zdrowotnego pracującej żony i takie też złożył oświadczenie. W odpowiedzi na skargę Wojewoda podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269; z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie zaś z przepisem art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270; z późn. zm.),dalej powoływanej w skrócie jako "P.p.s.a", sąd rozstrzyga w godzinach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Podstawą materialno - prawną rozpoznania sprawy będącej przedmiotem zaskarżonej decyzji są przepisy ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008 r. Nr 69, poz. 415 ze zm.). Zgodnie z art. 76 ust. 1 i 2 w/w ustawy, który został powołany przez organy w podstawie prawnej decyzji, osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, jest obowiązana do zwrotu w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne (ust. 1). Przy czym za niezależnie pobrane świadczenie pieniężne uważa się m.in. świadczenie pieniężne wypłacone na podstawie nieprawdziwych oświadczeń lub sfałszowanych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd powiatowego urzędu pracy przez osobę pobierającą to świadczenie (ust. 2 pkt 2). Istotną okolicznością wymagającą wyjaśnienia w niniejszej sprawie jest to, czy skarżąca pobrała świadczenie nienależne w rozumieniu powyżej przytoczonych przepisów. Z treści art. 76 ust. 2 pkt 2 ustawy o zatrudnieniu wynika, że świadome wprowadzenie w błąd urzędu pracy może polegać na tym, że do wypłaty świadczenia dojdzie na podstawie nieprawdziwych oświadczeń lub sfałszowanych dokumentów albo jeszcze w innych przypadkach. Aby żądać zwrotu świadczenia jako wypłaconego nienależnie organ zobowiązany jest do wyraźnego i jednoznacznego wskazania na jakiej podstawie uznaje świadczenie za wypłacone nienależnie. Czyli jeżeli, tak jak w niniejszej sprawie, wskazuje w podstawie prawnej swojego rozstrzygnięcia na przepis art. 76 ust. 2 pkt 2 ustawy o zatrudnieniu, to w treści uzasadnienia tego rozstrzygnięcia zobowiązany jest wyjaśnić czy osoba pobierająca świadczenie złożyła nieprawdziwe oświadczenie lub sfałszowane dokumenty, a jeżeli w inny sposób wprowadziła urząd świadomie w błąd, to na czym to polegało. Należy też mieć na uwadze, że istotną cechą nienależnie pobranego świadczenia jest zamiar i świadomość osoby, która świadczenie pobrała co do faktu, że świadczenie to jej się nie należy. Tak więc dla stwierdzenia, że osoba, która pobrała nienależne świadczenie wprowadziła organ w błąd, konieczne jest wykazanie, że w sposób prawidłowy została ona pouczona o okolicznościach istotnych dla przyznania świadczenia w tym także o przesłankach, które w sposób negatywny warunkują pobieranie świadczeń. Przy czym za świadome wprowadzenie w błąd w rozumieniu art. 76 ust. 2 pkt 2 ustawy o zatrudnieniu, należy uznać zarówno działania podejmowane z zamiarem bezpośredniego wprowadzenia organu w błąd, jak i działanie realizowane z zamiarem pośrednim, który przejawia się w tym, że działający nie ma bezpośredniego zamiaru wprowadzenia organu w błąd co do danej okoliczności, ale według wszelkiego prawdopodobieństwa mógł się spodziewać, że skutek taki nastąpi. Należy także wskazać, że obowiązek organu dotyczący pouczenia wnioskodawców o okolicznościach mających znaczenie dla przyznania świadczenia skutkuje powstaniem po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia obowiązku przewidywania skutków wprowadzenia organu w błąd co do okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia (tak WSA w Opolu w wyroku z dnia 30 września 2010 r., w sprawie II SA/Op 368/10, NSA w wyroku z dnia 3 czerwca 2009 r. sygn. akt I OSK 1034/08 – opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Niewątpliwie materiał dowodowy zgromadzony w sprawie potwierdza, że skarżący w dniu rejestracji nie złożył prawdziwego oświadczenia co do zdolności i gotowości do podjęcia pracy, albowiem w tej dacie pełnił funkcję prezesa spółki, w której był udziałowcem. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd wyrażony przez WSA w wyroku z dnia [...] r. sygn. akt [...], w którym Sąd ten, powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] r. [...], stwierdził, że pełnienie funkcji prezesa zarządu spółki, która prowadzi działalność gospodarczą powoduje, że nie można przyjąć, aby skarżący wykazywał się gotowością i zdolnością do podjęcia zatrudnienia. Nie zmienia tej oceny fakt, że skarżący nie jest w spółce zatrudniony i jak deklaruje nie osiąga z tytułu wykonywania funkcji prezesa żadnego wynagrodzenia. Pełnienie funkcji w zarządzie spółki prawa handlowego, nawet w przypadku niepobierania wynagrodzenia z tego tytułu, powoduje brak pełnej gotowości do podjęcia zatrudnienia. W prawomocnym wyroku z dnia [...] r. WSA nie zakwestionował legalności decyzji organów administracji publicznej uchylających własne decyzje o uznaniu skarżącego za osobę bezrobotną oraz o przyznaniu prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Okoliczność ta nie pozostaje bez wpływu na postępowanie, które było przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie. Reasumując, Wojewódzki Sąd Administracyjny, stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, w związku z powyższym, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł o jej oddaleniu.