II SA/Sz 453/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Tomaszewska, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel (spr.),, Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Protokolant Michał Iwanowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 sierpnia 2010 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu zatrzymanego prawa jazdy oddala skargę Starosta [..] i decyzją z dnia [...] r. Nr[...] , wydaną na podstawie art. 138 ust. 2 w związku z art. 114, ust.1, pkt 2, lit. b) ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) oraz § 5, ust. 1 pkt 9 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 21 stycznia 2004 r. w sprawie wydania uprawnień do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2004 r. Nr 24 poz. 215 ze zm.) odmówił S. S. zwrotu zatrzymanego prawa jazdy kat. B, nr[...] , druk nr:[...] , wydanego w dniu [...] r. W uzasadnieniu organ I instancji podał, że w dniu [...] r. wpłynęło pismo z Komendy Miejskiej Policji w [...] (sygn. akt:[...] ) wraz z zatrzymanym, na podstawie art.135 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, prawem jazdy S.S.. Prawo jazdy ważne było do dnia 16 stycznia 2008 r. Starosta [...] w dniu [...] r. na podstawie art. 138 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym wydał decyzję o zatrzymaniu wyżej wskazanego prawa jazdy do czasu przedłożenia ważnego orzeczenia lekarskiego. W dniu 24 marca 2010 r. do Starostwa wpłynął wniosek S. S. o zwrot zatrzymanego prawa jazdy wraz z orzeczeniem lekarskim nr [...] z dnia [...] r. Z uwagi na fakt, iż od daty doręczenia stronie decyzji, tj. od dnia [...] r. upłynęło więcej niż jeden rok, a S. S. nie poddał się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji, zdaniem organu, nie ustały przyczyny zatrzymania prawa jazdy. Od powyższej decyzji odwołał się S,S zarzucając organowi I instancji naruszenie treści: - art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) poprzez jego błędną interpretację i w konsekwencji bezzasadne zastosowanie, - art.138 ust. 2 ww. ustawy poprzez odmowę zwrotu zatrzymanego dokumentu, - § 5 ust 1 pkt 9 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 21 stycznia 2004 r. w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 24, poz. 215 ze zm.) poprzez jego bezzasadne zastosowanie, - art. 2 i art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez domniemanie sankcji i nierówne traktowanie kierowców, którym upłynął termin ważności prawa jazdy. Odwołujący się podkreślił, że przesłanką zatrzymania dokumentu był upływ terminu jego ważności, spowodowany brakiem aktualnego orzeczenia lekarskiego. Zdaniem S. S. przyczyna ta ustała z momentem przedłożenia aktualnego orzeczenia. Ponadto odwołujący się podniósł, że prawo jazdy zatrzymane zostało decyzją organu nie na okres przekraczający 1 rok, lecz do czasu przedłożenia ważnego orzeczenia lekarskiego i złożenia wniosku o nowy dokument. S. S.i powołał się na orzecznictwo sądów administracyjnych, na podstawie którego wywiódł, że pojęcie "pozbawienie prawa jazdy" ma charakter prawny i może nastąpić wyłącznie na okres określony w decyzji lub wyroku sądowym. W związku z powyższym, w ocenie strony, wyłącznie okres wynikający wprost z określonych tytułów prawnych (wyrok, postanowienie lub decyzja administracyjna) przesądza o terminie pozbawienia prawa jazdy, a nie czas, w jakim w rzeczywistości osoba pozostawała bez prawa jazdy. S. S. podkreślił, że w stosunku do jego osoby nie zapadł żaden wyrok, ani postanowienie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [..] decyzją z dnia [...] r. Nr[...] , wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) i art. 138 ust. 2, w związku z art. 114 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997- Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania S. S. – utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Kolegium wskazało, że materialnoprawną podstawę wydania wskazanej wyżej decyzji stanowił art. 138 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Zgodnie z treścią ust. 1 tego przepisu decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy wydaje się w przypadkach określonych w art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. d i g, tj.: - gdy upłynął termin ważności prawa jazdy, - w przypadku przekroczenia przez kierującego pojazdem liczby 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Natomiast zgodnie z treścią art. 138 ust. 2 ww. ustawy zwrot zatrzymanego prawa jazdy następuje po ustaniu przyczyny zatrzymania, z zastrzeżeniem art. 114 ust. 4. Zdaniem Kolegium, treść ust. 2 wskazanego wyżej przepisu wskazuje, iż poza ustaniem przyczyny zatrzymania prawa jazdy, aby zatrzymane prawo jazdy mogło być zwrócone, spełniony musi zostać warunek określony w art. 114 ust. 4 ustawy. Przepis ten stanowi, że w przypadkach: - ubiegania się o przywrócenie uprawnienia do kierowania pojazdem cofniętego na okres przekraczający 1 rok, - ubiegania się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy, którego osoba pozbawiona była na okres przekraczający 1 rok, dokument stwierdzający uprawnienia do kierowania pojazdem wydaje się po zdaniu, przez osobę ubiegającą się o jego wydanie, odpowiedniego do rodzaju uprawnienia egzaminu państwowego sprawdzającego kwalifikacje. Kolegium podkreśliło, że regulacja zawarta w art. 138 odnosi się wyłącznie do przypadków w nim wymienionych. Nie dotyczy ona przypadków pozbawienia uprawnień do kierowania pojazdami i możliwości posługiwania się nimi, bądź zatrzymania prawa jazdy wynikającymi z orzeczeń przewidzianych prawem, wydanych na podstawie innych przepisów, np. art. 140 ustawy Prawo o ruchu drogowym lub art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. a, b, c, e, f, h i ust. 2 tego artykułu. W ocenie organu odwoławczego do takich przypadków odnoszą się argumenty podane przez S. S. w odwołaniu, przez co nie mogą mieć wpływu na zmianę decyzji w niniejszej sprawie. Na podstawie analizy zgromadzonego materiału dowodowego Kolegium uznało dalej, że organ I instancji niewłaściwie ocenił stan faktyczny sprawy, podając iż nie ustały przyczyny zatrzymania, co jednak nie miało wpływu na treść rozstrzygnięcia. Z akt sprawy wynika bowiem, że pośrednią przyczyną zatrzymania prawa jazdy S. S. był brak aktualnego orzeczenia lekarskiego, natomiast bezpośrednią - utrata ważności dokumentu z dniem [...] r. Strona składając wniosek w dniu[...] . dołączyła do niego aktualne orzeczenie lekarskie, wystawione w dniu [...] r., o braku przeciwwskazań do kierowania pojazdem, wyznaczające jednocześnie termin badania kontrolnego za 5 lat. Okoliczność ta, zdaniem Kolegium, wskazuje na ustanie przyczyny zatrzymania prawa jazdy. Z uwagi na fakt, iż okres faktycznego zatrzymania prawa jazdy trwał ponad 1 rok, uznać należy, że strona nie spełniła warunku do ponownego wydania dokumentu stwierdzającego uprawnienie do kierowania pojazdem - prawa jazdy, a mianowicie nie przedłożyła zaświadczenia o pozytywnie zdanym egzaminie państwowym, sprawdzającym kwalifikacje. Z akt sprawy wynika bowiem, że zatrzymanie prawa jazdy S. S. nastąpiło na podstawie decyzji Starosty [...] z dnia [...] r., którą zainteresowany odebrał w dniu [..] r. Wniosek o zwrot dokumentu wraz z załącznikami strona złożyła w Starostwie w dniu [..] r., a więc po upływie 1 roku od zatrzymania prawa jazdy o numerze [...] . W tej sytuacji, zdaniem Kolegium, organ I instancji prawidłowo postąpił, odmawiając S. S. zwrotu zatrzymanego prawa jazdy. Odnosząc się do treści odwołania, Kolegium podało, że odmowa zwrotu stronie zatrzymanego prawa jazdy do czasu poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji nie jest żadną sankcją administracyjną. Jest to wyłącznie wykonanie przez organ I instancji obowiązku wynikającego z treści art. 138 ust. 2 oraz art. 114 ust. 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Organ odwoławczy nie dopatrzył się naruszenia zasady legalizmu, wyrażonej w art. 6 Kpa, ani też naruszenia przepisów prawa materialnego, jak również art. 2 i art. 32 Konstytucji RP. Na powyższą decyzję S. S. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, zarzucając naruszenie następujących przepisów: - art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908 ze zm.) poprzez jego błędną interpretację, - art. 114 ust. 4 powołanej wyżej ustawy poprzez jego bezzasadne zastosowanie, - art. 138 ust. 2 ww. ustawy- poprzez odmowę zwrotu zatrzymanego dokumentu, - § 5 ust. 1 pkt 9 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 21 stycznia 2004 r. w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 24, poz. 215 ze zm.) poprzez jego bezzasadne zastosowanie, - art. 7, art. 8, art. 9 i art. 11 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) poprzez naruszenie ogólnych zasad postępowania administracyjnego w nich wyrażonych, - art. 2 i art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez domniemanie sankcji i nierówne traktowanie kierowców, którym upłynął termin ważności prawa jazdy. W treści skargi S. S. złożył wniosek o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty [...] i ponowił zarzuty, jak w odwołaniu od decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami zarówno prawa materialnego jak i procesowego, w odniesieniu do stanu faktycznego istniejącego w chwili wydania zaskarżonej decyzji. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.). Rozpoznając sprawę pod kątem kryterium legalności Sąd uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997r.- Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2005r. Nr 108, poz. 908 ze zm.). Na podstawie art.138 ust.2 ww. ustawy zwrot zatrzymanego prawa jazdy następuje po ustaniu przyczyny zatrzymania, z zastrzeżeniem art. 114 ust. 4. Stosownie do art. 114 ust. 4 powyższej ustawy, w przypadkach określonych w ust.1 pkt 2 dokument stwierdzający uprawnienie do kierowania pojazdem wydaje się po zdaniu, przez osobę ubiegającą się o jego wydanie, odpowiedniego do rodzaju uprawnienia egzaminu państwowego sprawdzającego kwalifikacje. Natomiast zgodnie z art. 114 ust.1 pkt 2 lit. b tej ustawy, kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba ubiegająca się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy lub pozwolenia do kierowania tramwajem, którego była pozbawiona na okres przekraczający 1 rok. Z przytoczonego art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. b wynika zatem, że kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlegają osoby, którym zatrzymano prawo jazdy, a faktyczny okres nieposiadania uprawnień (z powodu zatrzymania prawa jazdy) przekroczył rok - niezależnie od przyczyn tego stanu rzeczy. Zdaniem Sądu, przez "pozbawienie prawa jazdy" zawarte w cytowanym przepisie art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. b, należy rozumieć określone kategorie prawne przewidziane w Kodeksie karnym i w Kodeksie wykroczeń oraz w ustawie Prawo o ruchu drogowym. Zawarty w treści cytowanego wyżej przepisu zwrot "pozbawiony na okres przekraczający 1 rok" oznacza czasową utratę prawa jazdy, mającą swoje umocowanie prawne w określonym wyroku, postanowieniu czy też decyzji administracyjnej. Wyłącznie okres faktycznego pozbawienia prawa jazdy, wynikający wprost z określonych tytułów prawnych, przesądza o terminie pozbawienia prawa jazdy. Poddanie sprawdzeniu kwalifikacji osoby, która ubiega się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy, którego była pozbawiona na okres przekraczający jeden rok (art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. b), niewątpliwie dotyczy sytuacji, gdy prawo jazdy było zatrzymane, co zostało expressis verbis zaznaczone w przepisie. Oznacza to, że pozbawienie prawa jazdy ma miejsce w okresie, w którym właściwy organ w drodze prawem określonej czynności, zatrzymuje prawo jazdy. Zatem tylko ten czas może być traktowany jako okres pozbawienia prawa jazdy. Do tego okresu nie może być wliczane faktyczne pozbawienie prawa jazdy. Podobny pogląd prezentowany jest w orzecznictwie (zob. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 23 maja 2007 r., II SA/Rz 1052/06, także: wyrok NSA z dnia 17 listopada 2008 r., I OSK 1457/07 nie publ.). W rozpoznawanej sprawie poza sporem pozostaje okoliczność, że skarżącemu decyzją z dnia 4.02.2008 r. (doręczoną dnia 5.02.2008 r.), Starosta [...] zatrzymał prawo jazdy ze względu na upływ jego terminu ważności. Prawo jazdy zostało zatrzymane do czasu przedłożenia ważnego orzeczenia lekarskiego. Termin początkowy zatrzymania prawa jazdy, to termin w którym decyzja o zatrzymaniu stała się decyzją ostateczną ([...] r.).Termin na jaki zatrzymane zostało prawo jazdy w niniejszej decyzji określony został poprzez wskazanie warunku umożliwiającego zwrot zatrzymanego prawa jazdy, spełnienie zaś tego warunku pozostawione zostało stronie. Skarżący uzyskał orzeczenie lekarskie w dniu 8.03.2010r., tak więc w tym dniu upłynął termin zatrzymania prawa jazdy. W świetle powyższego prawo jazdy S. S. było zatrzymane, na podstawie decyzji administracyjnej z dnia 4.02.2008 r., przez okres ponad dwóch lat. W świetle powyższego zarzuty dotyczące naruszenia art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. b, art. 114 ust. 4 oraz art.138 ust. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym są nieuzasadnione. Jakkolwiek Starosta [...] , w swojej decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy, nie pouczył strony o treści art. 114 ust. 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym, co stanowi naruszenie art. 9 Kpa (Organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek), należy uznać , że naruszenie to nie miało bezpośrednio istotnego wpływu na wynik sprawy. Skarżący wiedząc o tym, że jego prawo jazdy utraciło ważność z powodu nieposiadania aktualnego orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, powinien poddać się jak najszybciej stosownemu badaniu. Należy zwrócić także uwagę na fakt, iż każdy kierowca powinien znać przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym. Pozostałe zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów art. 7, 8 i 11 Kpa są bezzasadne. W skardze podniesiony został także zarzut naruszenia Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej - art. 2 (Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej.) i art. 32 (1.Wszyscy są wobec prawa równi. Wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne. 2. Nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny.). Konstytucyjna zasada demokratycznego państwa prawnego oznacza, że w demokratycznym państwie prawnym byt organu państwowego opiera się na prawie, które określa zarazem kompetencje tego organu i wyznacza granice jego działalności, zaś formuła równości wobec prawa mieści się w ogólnym, opisowym pojęciu równości jako przynależności danych podmiotów do tej samej klasy, którą wyróżniamy z punktu widzenia cechy uznanej za istotną, i nie jest tożsama z pojęciem identyczności. Zdaniem Sądu nie można mówić w niniejszej sprawie o naruszeniu obu tych zasad. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] , na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.