II SA/Sz 46/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Sędzia NSA Elżbieta Makowska po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. B. na decyzję Rektora Uniwersytetu S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie braku zgody na egzamin komisyjny p o s t a n a w i a I. odrzucić skargę; II. zwrócić stronie skarżącej uiszczony wpis od skargi w kwocie [...] złotych. K. B. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Rektora Uniwersytetu z dnia [...] w przedmiocie braku zgody na egzamin komisyjny. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej odrzucenie, wskazując, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych rozstrzygnięcie o egzaminie komisyjnym jest jedynie aktem wewnątrzzakładowym, nie zaś decyzją administracyjną, do której stosuje się przepisy K.p.a. oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, że uczelnia wyższa jest podmiotem administracji działającym w formie zakładu administracyjnego. Zakład administracyjny to jednostka organizacyjna nie będąca organem państwowym ani organem samorządu. Zakłady zostały powołane do wykonywania zadań publicznych, przede wszystkim poprzez prowadzenie działalności usługowej i są uprawnione do nawiązywania stosunków administracyjnoprawnych. Zakład administracyjny (publiczny) jako jedna z form decentralizacji administracji publicznej nie podlega władzy hierarchicznej organów administracji rządowej i sprawuje funkcje administracji publicznej samodzielnie, korzystając z władztwa zakładowego. Istotę władztwa zakładowego stanowi zakres upoważnień dla organów zakładu do jednostronnego kształtowania stosunków prawnych z użytkownikami zakładu (w tym wypadku ze studentami), jak również z osobami, które znalazły się na terenie zakładu w innym charakterze. W zakładzie administracyjnym proces realizacji zadań publicznych przebiega w obrębie szeroko pojętej jego organizacji. Wynika to z faktu, że grupa społeczna złożona z użytkowników zakładu administracyjnego ma zawsze (w danym przedziale czasu) charakter mniej lub bardziej zamknięty (zob. postanowienie NSA z dnia 18 września 2012 r., sygn. akt I OSK 1583/12). Organy zakładu administracyjnego podejmują wobec jego użytkowników tzw. akty zakładowe, które mogą mieć charakter aktów zewnętrznych, jak i wewnętrznych. Akty zakładowe wewnętrzne, co do zasady, nie podlegają kontroli instytucji zewnętrznych wobec uczelni, co wynika z przyznania tym zakładom szerokiej autonomii. Nie podlega też kwestii, że decyzja organów uczelni nie jest decyzją organu administracji. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Rektora U. wydana w sprawie niewyrażenia zgody na egzamin komisyjny z przedmiotu " ". Decyzja ta została oparta na przepisie art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z 2012 r., poz. 572 ze zm.; zwana dalej P.sz.w.). W myśl tego przepisu, do decyzji, o których mowa w art. 169 ust. 10 i 11 oraz art. 196 ust. 3, decyzji podjętych przez organy uczelni, kierownika studiów doktoranckich lub dyrektora jednostki naukowej w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, a także w sprawach nadzoru nad działalnością uczelnianych organizacji studenckich oraz samorządu studenckiego i doktoranckiego, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego. Nie budzi wątpliwości, że sprawa rozstrzygnięta zaskarżoną do sądu decyzją rektora nie jest sprawą unormowaną w art. 169 ust. 10 i 11, a także w art. 196 ust. 3 P.sz.w. Sądowa kontrola aktu rektora uzależniona jest od ustalenia, czy jest to decyzja administracyjna podjęta w indywidualnej sprawie studenta. Sprawą indywidualną użytkownika zakładu publicznego, jakim jest uczelnia wyższa, są takie sytuacje, kiedy rozstrzygnięcie organu uczelni dotyczy sfery praw i obowiązków studenta i - co ważne - wywiera bezpośredni skutek na zewnątrz. Kontroli sądów administracyjnych nie podlegają bowiem akty zakładowe wewnętrzne, a więc takie, które nie wywołują skutków prawnych poza obszarem działania uczelni wyższej. Do aktów zakładowych zewnętrznych orzecznictwo sądów administracyjnych zalicza w szczególności: decyzje odmawiające przyjęcia na studia wyższe, decyzje o skreśleniu z listy studentów, rozstrzygnięcia w kwestii zwolnienia od opłaty za studia, rozstrzygnięcia stwierdzające złożenie egzaminu magisterskiego i postanawiające o nadaniu tytułu magistra, zaliczenie semestru studiów przez dziekana (zob. wyroki: NSA z dnia 12 czerwca 2001 r., sygn. akt I SA 2521/00, LEX 54756, WSA z dnia 30 kwietnia 2009 r., sygn. akt III SA/Lu 462/08, LEX 554846, NSA z dnia 6 sierpnia 2010 r., sygn. akt I OSK 673/10). Ukształtował się w orzecznictwie NSA pogląd, który sąd w składzie niniejszym podziela w całości, według którego sprawa wyrażenia zgody na egzamin komisyjny, chociaż załatwiana w toku instancji (od decyzji służy odwołanie do rektora), nie ma charakteru sprawy indywidualnej, załatwianej w drodze decyzji administracyjnych, są to bowiem wyłącznie decyzje zakładowe, związane z tokiem studiów (zob. wyroki NSA z dnia 6 września 2007 r., sygn. akt I OSK 877/07, LEX nr 1016352 oraz z dnia 6 sierpnia 2010 r., sygn. akt I OSK 673/10). Dlatego też, zdaniem sądu, w niniejszej sprawie Rektor U. wydał akt związany wyłącznie z tokiem studiów i procesem dydaktycznym, który to akt wywołuje konkretne i indywidualnie oznaczone skutki w postaci odmowy przeprowadzenia egzaminu komisyjnego, które nie wpływają jednak w żadnej mierze na byt stosunku administracyjnoprawnego nawiązanego pomiędzy skarżącym a uczelnią wyższą. Podstawę jego wydania stanowił generalny akt zakładowy w postaci regulaminu studiów, tj. § 40 ust. 4 Regulaminu studiów wyższych na U., stanowiącego załącznik do uchwały Nr [..] Senatu U. z dnia [..] r. O przyjętym przez sąd charakterze zaskarżonej decyzji świadczy więc i to, że jej podstawą prawną nie jest akt prawa powszechnie obowiązującego, a tzw. akt wewnętrznego kierownictwa. Fakt, iż przepisy ww. regulaminu poddają kontroli decyzje w sprawie przeprowadzenia egzaminu komisyjnego, nie oznacza że są one decyzjami administracyjnymi w rozumieniu art. 1 K.p.a. Nakaz odpowiedniego stosowania K.p.a. należy rozumieć w ten sposób, iż wszystkie gwarancje, jakie przysługują adresatowi decyzji administracyjnej na podstawie kodeksu, winny mieć także zastosowanie do decyzji rektora chyba, że szczególne cechy sprawy wprost to uniemożliwiają (zob. wyrok WSA z dnia 15 lipca 2008 r., sygn. II SA/Bk 320/08, LEX nr 566519). Ponieważ zaskarżona decyzja jest wyłącznie aktem zakładowym wewnętrznym (nie jest to decyzja administracyjna), to wniesiona na tę decyzję skarga podlega odrzuceniu stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Na podstawie tej regulacji, sąd zobowiązany jest do odrzucenia skargi, jeżeli ta nie należy do jego właściwości. Z tych przyczyn, orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i 3 P.p.s.a. Ponadto, na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 powołanej wyżej ustawy, sąd postanowił zwrócić stronie uiszczony wpis od skargi.